خىتاي رەھبىرى شى جىنپىڭ بىلەن سەئۇدى ئەرەبىستان ۋەلىئەھد شاھزادىسى مۇھەممەد بىن سەلمان، بېيجىڭ بىلەن رىيادنىڭ رايون مۇقىملىقىنى ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن ئېلىپ بېرىۋاتقان ماسلاشتۇرۇش تىرىشچانلىقى دائىرىسىدە، ھورمۇز بوغۇزىنىڭ ئوچۇق تۇتۇلۇشى مەسىلىسىنى مۇزاكىرە قىلدى.
خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ دۈشەنبە كۈنى سەئۇدى ئەرەبىستان ۋەلىئەھد شاھزادىسى مۇھەممەد بىن سەلمان بىلەن تېلېفوندا كۆرۈشۈپ، بېيجىڭنىڭ ئىران ئۇرۇشىنى ئاخىرلاشتۇرۇش تىرىشچانلىقىنى ئاشۇرۇۋاتقان بىر پەيتتە، ھورمۇز بوغۇزىدىن كېمىلەرنىڭ نورمال ئۆتۈشىنى داۋاملاشتۇرۇشقا چاقىردى.
ئامېرىكانىڭ بىر ئىران يۈك پاراخوتىنى تۇتۇپ قېلىشى ۋە تېھراننىڭ ھازىرچە يېڭى تىنچلىق سۆھبىتىگە قاتناشمايدىغانلىقى ھەققىدە سىگنال بېرىشىدىن كېيىن، ئامېرىكا-ئىران ئوتتۇرىسىدىكى ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمى يەنە جىددىيلەشتى. خىتاي بۇ ئىستراتېگىيەلىك دېڭىز يولى ئەتراپىدىكى تەكرارلىنىۋاتقان مۇقىمسىزلىقتىن ئەنسىرىمەكتە.
خىتاي ئىران خام نېفىتىنىڭ ئاساسلىق سېتىۋالغۇچىسى ھېسابلىنىدۇ. ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيە فېۋرال ئېيىدا ئۇرۇش باشلىغاندىن بۇيان، ئىران بوغۇزنى ئۆزىنىڭ پاراخوتلىرىدىن باشقا پاراخوتلارغا زور دەرىجىدە تاقىۋالدى. ۋاشىنگتونمۇ ئۆتكەن ھەپتىدىن باشلاپ ئىران پاراخوتلىرىغا قارىتا قامال يۈرگۈزۈشكە باشلىدى.
خىتاي دۆلەتلىك شىنخۇا ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋەر قىلىشىچە، شى جىنپىڭ خىتاينىڭ دەرھال ۋە ئەتراپلىق ئۇرۇش توختىتىشنىڭ تەرەپدارى ئىكەنلىكىنى ھەمدە ئوتتۇرا شەرق ئىختىلاپلىرىنى سىياسىي ۋە دىپلوماتىك يوللار بىلەن ھەل قىلىشتا چىڭ تۇرىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن. شى جىنپىڭ سەئۇدى رەھبىرىگە: «ھورمۇز بوغۇزى نورمال ئۆتۈشكە ئوچۇق تۇتۇلۇشى كېرەك. چۈنكى بۇ ئەھۋال رايون دۆلەتلىرىنىڭ ۋە خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ ئورتاق مەنپەئەتىگە ئۇيغۇن» دېگەن.
سەزگۈر ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمى
ئامېرىكانىڭ ئىران پاراخوتىنى تۇتۇپ قېلىشىدىن كېيىن، ۋاشىنگتون بىلەن تېھران ئوتتۇرىسىدىكى ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىنىڭ تەقدىرىگە بولغان ئەنسىزلىكلەر كۈچەيدى. ترامپ ئىلگىرى ئىراننىڭ پاكىستاندا ئامېرىكا بىلەن ئېلىپ بارغان مۇزاكىرىلەرگە قاتنىشىشىنى قولغا كەلتۈرۈشتە خىتاينىڭ قوشقان تۆھپىلىرىنى مۇئەييەنلەشتۈرگەن ئىدى.
خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى دۈشەنبە كۈنى ئېلان قىلغان باياناتىدا، ئامېرىكانىڭ ئىران پاراخوتىنى «مەجبۇرىي توختىتىش» ھەرىكىتىدىن ئەنسىرەيدىغانلىقىنى بىلدۈرۈش بىلەن بىرگە، ئالاقىدار تەرەپلەرنى ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىگە ئەمەل قىلىشقا چاقىرغان ئىدى.
شى جىنپىڭنىڭ سەئۇدى ئەرەبىستان ۋەلىئەھد شاھزادىسى بىلەن بولغان سۆھبىتى، ئۆتكەن ھەپتە بېيجىڭدا ئەبۇ دەبى ۋەلىئەھد شاھزادىسى بىلەن كۆرۈشۈپ، خەلقئارا قانۇنغا رىئايە قىلىشقا چاقىرغان ئۇچرىشىشىدىن كېيىن ئېلىپ بېرىلدى.
شى جىنپىڭ يەنە سەئۇدى ۋەلىئەھد شاھزادىسىگە، خىتاينىڭ ئوتتۇرا شەرق دۆلەتلىرىنىڭ «ئۆز كەلگۈسى ۋە تەقدىرىنى ئۆز قولىغا ئېلىشىنى، ئۇزۇن مۇددەتلىك رايون مۇقىملىقى ۋە تىنچلىقىنى ئىلگىرى سۈرۈشىنى» قوللايدىغانلىقىنى ئېيتتى.
