ئىران تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ئابباس ئاراقچى، ئامېرىكا بىلەن ئېلىپ بېرىلىۋاتقان مۇزاكىرىلەرنىڭ ئاخىرقى باسقۇچلىرى تاماملانغاندىن كېيىن، كېلىشىم لايىھەسىنىڭ يىراقتىن (ئېلېكترونلۇق) ئىمزالىنىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
ئاراقچى جۈمە كۈنى ئاخشىمى دۆلەت تېلېۋىزىيەسىگە بايانات بېرىپ: «مۇزاكىرىلىرىمىزنىڭ ئاخىرقى باسقۇچلىرى تاماملىنىشى بىلەنلا كېلىشىم ئىمزالىنىدۇ ۋە ئاممىغا ئاشكارىلىنىدۇ. دەسلەپكى ئىمزالار دىگىتال تاراتقۇدا ئېتىلىدۇ. ھەر ئىككى تەرەپ يىراقتىن ئىمزا قويىدۇ. ئارقىدىن ئۆزئارا پىكىر بىرلىكى ھاسىل قىلىنغان تېكىستنىڭ ھەر ئىككى تەرەپتىن ئىمزالانغانلىقى ئېلان قىلىنىدۇ» دېدى.
كېلىشىمنىڭ ئالدىمىزدىكى كۈنلەردە ئىمزالىنىشى مۇمكىنلىكىنى بىلدۈرگەن ئاراقچى، مۇساپىنىڭ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە تاماملىنىشى مەسىلىسىدە «تولىمۇ ئۈمىدۋار» ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
ئاراقچى بۇنىڭدىن بۇرۇن، 28-فېۋرالدا باشلانغان ئامېرىكا بىلەن ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇشنى مەقسەت قىلغان ۋە «ئىسلامئاباد ئۆزئارا چۈشىنىش كېلىشىمى» دەپ ئاتالغان رامكا كېلىشىمىگە ھېچقاچان بولۇپ باقمىغان دەرىجىدە يېقىنلاشقانلىقلىرىنى ئاشكارىلىغان ئىدى.
ئامېرىكا پېرىزىدېنتى دونالد ترامپمۇ پەيشەنبە كۈنى ئىرانغا قارىتا پىلانلانغان ھۇجۇملارنى ئەمەلدىن قالدۇرغانلىقىنى جاكارلىغان ۋە ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرىدىغان بىر كېلىشىمنىڭ يېقىندا ئىمزالىنىشى مۇمكىنلىكىنى ئىلگىرى سۈرگەن ئىدى.
ئاراقچى رامكا كېلىشىمىنىڭ تەپسىلاتلىرىنى پەقەت سۆھبەتلەر تولۇق تاماملىنىپ، تېكىست قەتئىيلەشكەندىن كېيىن ئاندىن ئاشكارىلايدىغانلىقىنى بىلدۈردى. تەپسىلاتلارنىڭ ھازىردىنلا ھەمبەھىرلىنىشىنىڭ كېلىشىمنىڭ ئىمزالىنىش ۋەزىيىتىنى خەۋپ ئاستىغا ئىتتىرىدىغانلىقىنى ئېيتتى.
ھورمۇز بوغۇزى ئارقىغا چېكىندۈرۈش قورالى بولىدۇ
ئاراقچى كېلىشىم لايىھەسىدە 13-ئاپرېلدىن بۇيان ئىران پورتلىرىغا يۈرگۈزۈلۈۋاتقان ئامېرىكانىڭ دېڭىز قامالىنىڭ پۈتۈنلەي ئەمەلدىن قالدۇرۇلۇشى ۋە ئىستراتېگىيەلىك ھورمۇز بوغۇزىنى باشقۇرۇشقا ئائىت يېڭى بەلگىلىمىلەرنىڭ ئورۇن ئالغانلىقىنى ئاشكارىلىدى.
دۇنيا دېڭىز قاتنىشى نۇقتىسىدىن ھاياتىي ئەھمىيەتكە ئىگە بولغان ھورمۇز بوغۇزىدىكى قاتناش رېتمى، 28-فېۋرالدا ئامېرىكا – ئىسرائىلىيەنىڭ قوزغىغان ئۇرۇشى باشلانغاندىن بۇيان ئىراننىڭ تولۇق كونتروللۇقىدا تۇرماقتا ئىدى.
بوغۇزدىن پەقەت چەكلىك ساندىكى پاراخوتلارنىڭلا ئۆتۈشىگە رۇخسەت قىلغان ئىران، پاراخوتلارنىڭ ئۆتۈشتىن بۇرۇن ئۆز قوراللىق قىسىملىرىدىن جەزمەن رۇخسەت ئېلىشى كېرەكلىكىنى شەرت قىلماقتا ئىدى.
ئاراقچى: «دېڭىز قامالى پۈتۈنلەي ئەمەلدىن قالدۇرۇلۇشى كېرەك. كېلىشىمدە ئورۇن ئالغان تۇنجى ماددا دەل مۇشۇ دۇر» دېدى.
ئىراننىڭ ھورمۇز بوغۇزىنى باشقۇرۇش مەسىلىسىنىڭ ئەمدى ھەرگىزمۇ كونا پېتىچە بولمايدىغانلىقى توغرىسىدا قەتئىي قارار ئالغانلىقىنى بىلدۈرگەن ئاراقچى، بۇ تېمىدا ئومان بىلەن سۆھبەتلەرنىڭ داۋاملىشىۋاتقانلىقىنى ئېيتتى.
ئاراقچى ھورمۇز بوغۇزىنىڭ ئىراننىڭ ئەڭ ئاساسلىق ئارقىغا چېكىندۈرۈش قوراللىرىدىن بىرى ئىكەنلىكىنى ئىپادىلىدى.
ئىراننىڭ يۇقىرى دەرىجىدە قويۇقلاشتۇرۇلغان ئۇران زاپاسلىرى قاتارلىق يادرو پىلانىغا ئائىت تەپسىلاتلارنىڭ، رامكا كېلىشىمى ئىمزالانغاندىن كېيىنكى 60 كۈن ئىچىدە مۇزاكىرە قىلىنىدىغانلىقىنى جەزملەشتۈردى.
ئاراقچى: «قويۇقلاشتۇرۇلغان ماددا زاپىسغا مۇناسىۋەتلىك بىردىنبىر چارىنىڭ، بۇ ماددىنىڭ ئىران ئىچىدە سۇيۇقلاندۇرۇش (كۈچىنى تۆۋەنلىتىش) ئىكەنلىكىنى ھەر ۋاقىت ياقىلاپ كەلدۇق» دېدى.
ئاراقچى مۇمكىن بولغان كېلىشىمنى ۋەيران قىلىشقا قارىتىلغان يوشۇرۇن تەشەببۇسلار ھەققىدىمۇ ئاگاھلاندۇرۇپ، ئىسرائىلىيە تەرەپكە دىققەتلەرنى تارتتى.
ئاراقچى: «ئېنىق ئېيتىشىم كېرەككى، بۇ كېلىشىمنىڭ دۈشمەنلىرى بار. بۇلارنىڭ بېشىدا، كېلىشىمنى قالايمىقان قىلىش ئۈچۈن قەستەن باھانە ئىزدەۋاتقان سىيونىست ھاكىمىيەت، يەنى ئىسرائىلىيە بار» دېگەن سۆزلەرنى ئىشلەتتى.
