دىپلوماتىك مەنبەلەردىن ئىگىلىنىشىچە، مىنىستىر خاقان فىداننىڭ موسكۋا زىيارىتى دائىرىسىدە رۇسىيە پىرېزىدېنتى ۋلادىمىر پۇتىن تەرىپىدىن قوبۇل قىلىنىشى، شۇنداقلا مەنسەپدىشى سېرگېي لاۋروۋ ۋە باشقا يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارلار بىلەن كۆرۈشۈشى پىلانلانماقتا ئىكەن. خاقان فىدان بۇ ئۇچرىشىشلار جەريانىدا رۇسىيەدە پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقان تۈركىيەلىك سودا-سانائەتچىلەر بىلەنمۇ كۆرۈشىدىكەن.
مىنىستىر خاقان فىدان ئۆتكۈزىدىغان سۆھبەتلەردە، ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتلەرنىڭ رايون خاراكتېرلىك مۇقىملىق ۋە پاراۋانلىق ئۈچۈن ئىگە بولغان ھالقىلىق ئەھمىيىتى تەكىتلىنىدۇ. سودا، ئېنېرگىيە ۋە بىخەتەرلىكنى ئاساس قىلغان ھالدا، ئىككى تەرەپ مۇناسىۋەتلىرىگە ئالاقىدار تېخنىكىلىق ۋە دىپلوماتىك مەسىلىلەر ئەتراپلىق مۇزاكىرە قىلىنىدۇ.
تۈركىيە سۆھبەتلەرگە ساھىبخانلىق قىلىشقا تەييار
زىيارەتتىكى كۈنتەرتىپنىڭ ئەڭ مۇھىم مەسىلىلىرىدىن بىرى ئۇكرائىنا-رۇسىيە ئۇرۇشى بولىدۇ. تۈركىيەنىڭ مەڭگۈلۈك تىنچلىقنى ئىشقا ئاشۇرۇشقا قارىتىلغان دىپلوماتىك تىرىشچانلىقلارغا سادىق ئىكەنلىكىنى ئىپادىلىشى كۈتۈلۈۋاتقان مىنىستىر خاقان فىدان، ئەنقەرەنىڭ 2022- ۋە 2025-يىللىرىدىكىگە ئوخشاشلا، تەرەپلەر ئوتتۇرىسىدىكى يېڭى بىر نۆۋەتلىك سۆھبەتلەرگىمۇ ساھىبخانلىق قىلىشقا تەييار ئىكەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم تىلغا ئالىدۇ.
قارا دېڭىزدا كۈچىيىۋاتقان جىددىيچىلىكنىڭ يەرشارىۋىي خاتىرجەملىككە تەھدىت ئېلىپ كېلىۋاتقانلىقىغا دىققەت تارتىدىغان فىدان، تۈركىيەنىڭ قاتناش بىخەتەرلىكى مېخانىزمى بىلەن بىرگە ئېنېرگىيە ئۇل ئەسلىھەلىرى ۋە پورتلارنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان ئۇرۇش توختىتىش تەكلىپىنىڭ يەنىلا كۈچكە ئىگە ئىكەنلىكىنى تەكىتلەيدۇ.
رايون خاراكتېرلىك كىرىزىسلار ۋە دۇنياۋى مۇقىملىق
سۆھبەتلەردە رايون خاراكتېرلىك مەسىلىلەرمۇ كەڭ ئورۇن ئالىدۇ. تۈركىيەنىڭ مەڭگۈلۈك تىنچلىق ئورنىتىشنى قوللايدىغانلىقى ۋە ھورمۇز بوغۇزىدا كېمە قاتنىشى ئەركىنلىكىنىڭ قوغدىلىشى كېرەكلىكى تەكىتلىنىدۇ. سۈرىيەدە بىخەتەرلىك ۋە مۇقىملىقنى ئورنىتىش ئۈچۈن خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ دەمەشق ھاكىمىيىتىنى قوللىشىنىڭ ئەھمىيىتى ئەسكەرتىلىدۇ.
ئىسرائىلىيەنىڭ تاجاۋۇزچىلىق ۋە كېڭەيمىچىلىك سىياسەتلىرىنىڭ رايون بىخەتەرلىكىنى خەتەرگە ئىتتىرىۋاتقانلىقى، غەززەدىكى ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىگە قىلىنغان خىلاپلىقلار ۋە لىۋاندىكى ئىشغالىيەتنىڭ توسۇلۇشى كېرەكلىكى ئالاھىدە تەكىتلىنىدۇ. ئەزەربەيجان بىلەن ئەرمېنىيە ئوتتۇرىسىدىكى تىنچلىق مۇساپىسىنى قوللاش تىلغا ئېلىنىپ، رايوندىكى خاتىرجەملىكنىڭ تۈركىيە بىلەن رۇسىيەنىڭ ئورتاق مەنپەئەتىگە ئۇيغۇن ئىكەنلىكى قەيت قىلىنىدۇ.
ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلەر ۋە ئېنېرگىيەدىكى ھالقىلىق باسقۇچ
2010-يىلى قۇرۇلغان يۇقىرى دەرىجىلىك ھەمكارلىق كېڭىشى ئاساسىدا تەرەققىي قىلىۋاتقان ئىككى تەرەپلىك مۇناسىۋەتلەردە ئىقتىسادىي سانلىق مەلۇماتلار دىققەت قوزغىماقتا. 2025-يىلى ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى سودا ئومۇمىي سوممىسى 49 مىليارد دوللاردىن ئاشقان بولسا، تۈركىيەنى زىيارەت قىلغان رۇسىيەلىك ساياھەتچىلەرنىڭ سانى 6 مىليون 900 مىڭغا يەتتى.
ئېنېرگىيە ساھەسىدىكى ئەڭ چوڭ ھەمكارلىقلارنىڭ بىرى بولغان ئاققۇيۇ يادرو ئېلېكتر ئىستانسىسى (NGS) قۇرۇلۇشىدىمۇ ھالقىلىق باسقۇچقا قەدەم قويۇلدى. پىلان بويىچە، مەزكۇر قۇرۇلۇش دائىرىسىدىكى بىرىنچى رېئاكتور بۇ يىل ئىچىدە ئىشقا كىرىشتۈرۈلىدۇ.
مىنىستىر خاقان فىدان رۇسىيەدە ئەڭ ئاخىرقى قېتىم 2025-يىلى ماي ئېيىدا ئىككى تەرەپلىك زىيارەتتە بولغان؛ مەنسەپدىشى لاۋروۋ بىلەن ئەڭ ئاخىرقى قېتىم 2026-يىلى ئاپرېلدا ئۆتكۈزۈلگەن ئانتاليا دىپلوماتىيە مۇنبىرى يىغىنى ھارپىسىدا كۆرۈشكەن ئىدى.
