دۇنيا رەھبەرلىرى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئومۇمىي كېڭىشى يىغىنىنىڭ ئېچىلىشى مۇناسىۋىتى بىلەن، قاتتىق بىخەتەرلىك تەدبىرلىرى ئاستىدا نىيۇ يوركتا بىر يەرگە جەم بولدى. پەلەستىننى ئېتىراپ قىلىشقا بولغان قوللاش كۈچىيىۋاتقان بىر پەيتتە، ھالقىلىق دىپلوماتىيە ھەپتىلىكى باشلاندى.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئومۇمىي كېڭىشى يىغىنى ھارپىسىدا نىيۇ يوركتا بىخەتەرلىك تەدبىرلىرى قاتتىق كۈچەيتىلدى. Turtle Bay  ئارىلى ئەتراپىغا پولات توسۇقلار ئورنىتىلدى، ساقچىلار كوچىلارنى قامال قىلدى. شەھەر ئۈستىدە ئاگاھلاندۇرۇش سىگناللىرى چېلىندى.

مەشھۇر ئارال دىپلوماتلار ۋە ئاپتوموبىل ئەترەتلىرىنىڭ شەھەرنى ئايلىنىشى سەۋەبىدىن، ھالقىسىمان بىخەتەرلىك تەدبىرلىرى قاتتىق كۈچەيتىلدى. پىيادىلەر دائىم يۆنىلىش ئۆزگەرتىشكە مەجبۇر بولدى.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئومۇمىي كېڭىشىنىڭ پائالىيەتلىرى تېزلەشتى.

 نىيۇ يوركتىكى يىغىن دۈشەنبە كۈنى سىمۋوللۇق ۋە دىپلوماتىك ھەرىكەتلەر بىلەن باشلاندى ۋە باشلىقلار يىغىنى رەسمىي ئېچىلدى. ئومۇمىي كېڭەش يىغىنى مۇزاكىرىلىرىدە 150 دىن ئارتۇق دۆلەت ۋە ھۆكۈمەت باشلىقىنىڭ سۆز قىلىشى مۆلچەرلەنمەكتە.

ئاپتوموبىل ئەترەتلىرى ئۈستى يېپىق كوچىلاردىن ئۆتۈۋاتقاندا، 42-ۋە 48-كوچىلار ئارىسىدىكى بىرىنچى كوچا قاتناشقا تاقالدى. شەھەر مەركىزىدىكى قاتناش بولسا، پىيادىلەرنىڭ مېڭىش سۈرئىتىدە ئىلگىرىلىمەكتە.

دۇنيادىكى كىشىنى ئەڭ ھەيران قالدۇرىدىغان شەھەرلەرنىڭ بىرى، ئۇدا بىرنەچچە كۈن داۋام قىلىدىغان شاۋقۇن-سۈرەن، سۆز-نۇتۇقلار ۋە نامايىشلارغا تەييارلىنىۋاتاتتى.

چۈشتىن كېيىن، فىرانسىيە بىلەن سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ ئورتاق رەھبەرلىكىدە پەلەستىن باشلىقلار يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى. ئىككى دۆلەتلىك ھەل قىلىش چارىسىنى قوللاش ئۈچۈن ئون نەچچە دۆلەت بىر يەرگە جەم بولدى.

فىرانسىيە پەلەستىننى رەسمىي ئېتىراپ قىلدى. بېلگىيە، ليۇكسېمبۇرگ، مالتا ۋە موناكو قاتارلىق دۆلەتلەرمۇ ئوخشاش قەدەم تاشلىدى.

فىرانسىيە پىرېزىدېنتى ئېممانۇئېل ماكرون ئىسلاھاتلار، ئۇرۇش توختىتىش ۋە گۆرۈگە ئېلىنغانلارنى قويۇپ بېرىش ئۈچۈن بېسىم قىلىپ، بۇ ئېتىراپنى ھەم ئەخلاقىي بىر سىگنال ھەم سىياسىي بىر پوزىتسىيە دەپ قاراش تەكلىپىنى سۇندى.

ئىسرائىلىيە بىلەن ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بولسا، بۇ يىغىنغا قاتناشمىدى.

 فىرانسىيەنىڭ تارىخىي قارارى

ماكرون ئىسرائىلىيەنى غەزەپلەندۈرگەن تارىخىي قەدەم تاشلىدى، ھەمدە باشقا غەرب ھۆكۈمەتلىرىگە ئۈلگە بولۇپ، ب د ت باشلىقلار يىغىنىغا يېتەكچىلىك قىلدى ۋە بۇ باسقۇچنىڭ يۆنىلىشىنى بەلگىلىدى.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى باش كاتىپى ئانتونيو گۇتېررېس نۇتىقىدا: «ئوچۇق – ئاشكارا ھالدا ئېيتايلى: پەلەستىنلىكلەر ئۈچۈن دۆلەت بولۇش ھوقۇقى مۇكاپات ئەمەس، بەلكى بىر ھەق – ھوقۇق مەسىلىسىدۇر» دېدى ۋە ئالقىشقا ئېرىشتى.

تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى جۇمھۇر رەئىسى ئەردوغان پەلەستىننى ئېتىراپ قىلغان دۆلەتلەرنى «ناھايىتى مۇھىم» ۋە «تارىخىي» قەدەم تاشلىدى دەپ تەسۋىرلىدى.

يەنە بىر تەرەپتىن، سۈرىيە قايتىدىن قەد كۆتۈرمەكتە. سۈرىيەنىڭ يېڭى پىرېزىدېنتى ئەھمەد شارا، بىرنەچچە يىلدىن كېيىن ب د ت دا ۋەزىپە ئۆتەيدىغان تۇنجى سۈرىيە دۆلەت باشلىقى بولۇش سۈپىتى بىلەن، ھەپتە ئاخىرىدا تۇنجى نۇتىقىنى سۆزلەيدۇ.

 گېئوسىياسىي مەسىلىلەر ب د ت نىڭ كۈنتەرتىپىنىڭ مەركىزىدە تۇرۇۋاتقان بىر پەيتتە، بىخەتەرلىك ھەممە يەردە ھېس قىلىنىپ تۇراتتى. ئۇچقۇچىسىز ھاۋا ئاپپاراتلىرى ئارقىلىق كۆزىتىش، چارلاش ۋە ئاپتوموبىل ئەترەتلىرىنىڭ يۆنىلىشلىرى ھەربىي جەھەتتىن سەزگۈر ھالەتتە ناھايىتى ئەتراپلىق ئورۇنلاشتۇرۇلغان ئىدى.

نىيۇ يورك ب د ت ھەپتىلىكى سەۋەبىدىن ھەم يەر شارى خاراكتېرلىك بىخەتەرلىك ئەندىشىسى سەۋەبىدىن ھەم شەھەر قاتنىشى جەھەتتىن بېسىم ئاستىدا قالدى. سەككىز مىليون پۇقرا تەكشۈرۈش پونكىتلىرىدىن ئۆتۈپ، توختاشقا، ساقلاشقا ۋە يولىنى داۋاملاشتۇرۇشقا مەجبۇر بولدى.

 پارچىلىنىپ كەتكەن دۇنيا

ئاخبارات ۋاسىتىلىرى خادىملىرى ب د ت بىناسى ئالدىغا يىغىلىپ، ھەر بىر باياناتنى كۆزىتىشكە تىرىشماقتا. تاراتقۇ گۇرۇپپىلىرى بىر يەرگە جەم بولماقتا. دىپلوماتلار مېھمانخانا زاللىرىغا، تەتقىقات ئورۇنلىرىنىڭ يىغىنلىرىغا ۋە ئەلچىخانىلارغا قاتنىماقتا.

 كەچتە، ب د ت بىناسىنىڭ يورۇتۇش چىرىغى شەھەرنى يورۇتقاندا، بايراقلار ئەكس ئېتەتتى ۋە تىك ئۇچار ئايروپىلانلار شاۋقۇنى ئاڭلىناتتى.

دۈشەنبە كۈنى يىغىن ئېچىلدى. يىغىندا قورشاۋ ئاستىدىكى غەززەدىكى ئۇرۇش، پەلەستىننىڭ ئېتىراپ قىلىنىشىنىڭ كۈتۈلۈشى ۋە تۈركىيەنىڭ جاسارەتلىك پوزىتسىيەسى قاتارلىق مەسىلىلەرنىڭ ھەممىسى مۇزاكىرە قىلىندى.

مانخاتتېندا كېچە بولغاندا، ئادەمنىڭ كۆز ئالدىغا بىرلا سوئال كېلەتتى: بۇ ھەپتىدىكى دىپلوماتىك تىرىشچانلىقلار پارچىلىنىپ كەتكەن بىر دۇنيانىڭ ئاقىۋىتىنى ئۆزگەرتەلەمدۇ؟