ئىسرائىلىيە تاراتقۇلىرىنىڭ خەۋەرلىرىگە قارىغاندا، فالكلاند ئاراللىرىدىكى نېفىت بۇرغىلاش مەسىلىسىدە كۆرۈلگەن سۈركىلىش ئارگېنتىنانىڭ قۇددۇستا ئەلچىخانا تەسىس قىلىش پىلانىنى كېچىكتۈرۈشىگە ۋە ئىسرائىلىيە بىلەن بولغان مۇناسىۋەتلىرىنى قايتىدىن كۆزدىن كەچۈرۈشىگە سەۋەب بولغان.
ئىسرائىلىيەنىڭ «12-قانال» تېلېۋىزىيەسىنىڭ شەنبە كۈنىدىكى خەۋىرىدە قەيت قىلىنىشىچە، ئارگېنتىنا پىرېزىدېنتى جاۋىئېر مىلېي بىلەن بېنيامىن نېتانياھۇ ئوتتۇرىسىدا يۈز بەرگەن ئاخىرقى جىددىيچىلىكتىن كېيىن، ئارگېنتىنا ھۆكۈمىتى ئىسرائىلىيەدىكى ئەلچىخانىسىنى قۇددۇسقا كۆچۈرۈش پىلانىنى ۋاقتىنچە توختاتقان.
مەزكۇر قانالنىڭ «ئىسرائىلىيە ۋاقتى» گېزىتىنى مەنبە كۆرسىتىپ بەرگەن خەۋىرىگە ئاساسلانغاندا، بۇ سۈركىلىش ئىسرائىلىيەگە قاراشلىق « ناۋىتاس نېفىتچىلىك» شىركىتىنىڭ فالكلاند ئاراللىرى ئەتراپىدىكى ئوچۇق دېڭىز تەۋەلىكىدە نېفىت بۇرغىلاش پىلانى بىلەن بىۋاسىتە مۇناسىۋەتلىك بولۇپ، بۇ مەشغۇلاتنىڭ 2028-يىلى باشلىنىشى مۆلچەرلەنمەكتە ئىكەن.
فالكلاند ئاراللىرى نۆۋەتتە ئەنگلىيەنىڭ چەت ئەلدىكى زېمىنى سۈپىتىدە باشقۇرۇلۇۋاتقان بولسىمۇ، ئارگېنتىنا بۇ ئاراللار ئۈستىدە ئىگىلىك ھوقۇقى دەۋا قىلىپ كەلمەكتە ۋە ئۇنى «مالۋىناس ئاراللىرى» دەپ ئاتىماقتا. ئارگېنتىنا ئۆتكەن يىلى دېكابىردا، بىر قىسىم شىركەتلەرنىڭ ئارال ئەتراپىدا قىممىتى تەخمىنەن 2 مىليارد 100 مىليون دوللارغا يېتىدىغان، قانۇنلۇقلىقى تالاش-تارتىش قىلىنىۋاتقان نېفىت تۈرىنى ئېلان قىلغانلىقىنى تەنقىد قىلىپ، «ناۋىتاس» ۋە ئەنگلىيەنىڭ « روكخوپپېر چارلاش» شىركەتلىرىگە قاتتىق نارازىلىق بىلدۈرگەن ئىدى.
ئارگېنتىنا تەرەپ مەزكۇر تۈرنىڭ ئۆزلىرىنىڭ رۇخسىتىسىز ئېلىپ بېرىلغانلىقىنى، شۇڭا بۇنىڭ ئەنگلىيە ھۆكۈمىتىنىڭ «بىر تەرەپلىمە قارارى» ئىكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرمەكتە.
قانۇنسىز پائالىيەتلەر
«روكخوپپېر» شىركىتىنىڭ پائالىيەتلىرى جىنايەت دەپ بېكىتىلگەن 2013-يىلىدىن بۇيان، مەزكۇر شىركەتنىڭ ئارگېنتىنادا پائالىيەت يۈرگۈزۈشى چەكلەنگەن ئىدى. «ناۋىتاس» شىركىتىمۇ رۇخسەتسىز بۇرغىلاش ئېلىپ بارغانلىقى سەۋەبىدىن 2022-يىلى شۇنىڭغا ئوخشاش چەكلىمىگە ئۇچرىغان.
بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ 1976-يىلىدىكى بىر قارارىغا ئاساسلانغاندا، ئىگىلىك ھوقۇقى مەسىلىسىدىكى سۆھبەتلەر داۋاملىشىۋاتقان مەزگىلدە، نە ئارگېنتىنا، نە ئەنگلىيە بۇ رايوندا بىر تەرەپلىمە قەدەملەرنى باسماسلىقى كېرەك.
«12-قانال»نىڭ خەۋىرىدە دېيىلىشىچە، ئىسرائىلىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى گىدېئون سار ئارگېنتىنا دائىرىلىرىگە ئىسرائىلىيە ھۆكۈمىتىنىڭ «ناۋىتاس» شىركىتىنىڭ پائالىيەتلىرى بىلەن ئالاقىسى يوقلۇقىنى، بۇ بىر ئاشكارا پاي چەكلىك شىركىتى بولغاچقا، ئۇنى كونترول قىلمايدىغانلىقىنى چۈشەندۈرۈشكە تىرىشقان. ئەمما، پىرېزىدېنت مىلېيغا يېقىن مەنبەلەر بۇ ئىختىلاپنىڭ ئەلچىخانىنى كۆچۈرۈش ئىشلىرىنى ئەمەلىيەتتە توختىتىپ قويغانلىقىنى ۋە ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتلەرگە زىيان يەتكۈزۈش ئېھتىمالى بارلىقىنى ئەسكەرتكەن.
ئىسرائىلىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى بۇنىڭدىن ئىلگىرى ئارگېنتىنانى مىلېي دەۋرىدىكى ئەڭ يېقىن ئىتتىپاقداشلىرىنىڭ بىرى دەپ باھالىغان ۋە ئىككى دۆلەت ئارىسىدا ئىنتايىن قويۇق ئالاقە بارلىقىنى بىلدۈرگەن ئىدى.
مىلېي 2024-يىلى فېۋرالدىكى ئىسرائىلىيە زىيارىتىدە، ئەلچىخانىنى تېل ئاۋىۋدىن قۇددۇسقا كۆچۈرۈش نىيىتىنى تۇنجى قېتىم تىلغا ئالغان، نويابىردا بولسا يېڭى ۋاكالەتخانىنىڭ باھار پەسلىدە ئېچىلىدىغانلىقىنى قايتا تەكىتلىگەن ئىدى.
ئىسرائىلىيە دائىرىلىرى دۆلەتلەرنى ئەلچىخانىلىرىنى تېل ئاۋىۋدىن قۇددۇسقا كۆچۈرۈشكە قايىل قىلىش ئۈچۈن كۈچ چىقارماقتا. ئەگەر ئارگېنتىنا بۇ پىلانىنى ئەمەلگە ئاشۇرسا؛ ئامېرىكا، گىۋاتېمالا، ھوندۇراس، پاراگۋاي، فىجى، ساموئا، كوسوۋو ۋە پاپۇئا يېڭى گىۋىنىيەسىدىن كېيىن، بۇ قەدەمنى باسقان توققۇزىنچى دۆلەت بولۇپ قالىدۇ.
