خەلقئارا
2 مىنۇت ئوقۇش
مۇجتەبا خامەنېي ئۇرۇش ئىستراتېگىيەسىنى پەردە ئارقىسىدىن باشقۇرماقتا
ئامېرىكا ئىستىخبارات تارماقلىرى، ئىراننىڭ يېڭى دىنىي رەھبىرى مۇجتەبا خامەنېينىڭ، ئىراننىڭ ئۇرۇش ئىستراتېگىيەسىگە ۋە دىپلوماتىك قەدەملىرىگە يوشۇرۇن يېتەكچىلىك قىلىۋاتقانلىقىنى مۆلچەرلىمەكتە.
مۇجتەبا خامەنېي ئۇرۇش ئىستراتېگىيەسىنى پەردە ئارقىسىدىن باشقۇرماقتا
مۇجتەبا خامەنېي ئۇرۇش ئىستراتېگىيەسىنى پەردە ئارقىسىدىن باشقۇرماقتا / Reuters

ئامېرىكا ئىستىخبارات تارماقلىرى، دادىسىنىڭ ئۆلۈمى بىلەن نەتىجىلەنگەن ھۇجۇمدا ئېغىر يارىلىنىپ ئۇزۇن ۋاقىت جامائەتچىلىك ئالدىغا چىقمىغان ئىراننىڭ يېڭى دىنىي رەھبىرى مۇجتەبا خامەنېينىڭ، ئىراننىڭ ئۇرۇش ئىستراتېگىيەسى ۋە دىپلوماتىك قەدەملىرىگە يوشۇرۇن يېتەكچىلىك قىلىۋاتقانلىقىنى مۆلچەرلىمەكتە.

ئىراننىڭ يېڭى دىنىي رەھبىرى مۇجتەبا خامەنېي، دادىسى ۋە يۇقىرى دەرىجىلىك ھەربىي ئەمەلدارلار ئۆلتۈرۈلگەن ھۇجۇمدىن بۇيان جامائەتچىلىكتىن پۈتۈنلەي يىراق بىر تۇرمۇش كەچۈرۈۋاتقان بولسىمۇ، ئامېرىكا ئىستىخباراتىنىڭ ئېيتىشىچە، دۆلەتنىڭ ئۇرۇش ئىستراتېگىيەسىدە ئاچقۇچلۇق رول ئويناشنى داۋاملاشتۇرماقتا.

بەدىنىدە ئېغىر كۆيۈك ۋە مىنا پارچىسى يارىلىرى بارلىقى ئېيتىلغان خامەنېينىڭ، تېخنىكىلىق ئۈسكۈنىلەرنى ئىشلىتىشنى رەت قىلىۋاتقانلىقى ۋە كۆرسەتمىلىرىنى پەقەت ئەلچىلەر ياكى يۈزتۇرانە كۆرۈشكەن چەكلىك بىر دائىرە ئارقىلىقلا يەتكۈزۈۋاتقانلىقى خەۋەر قىلىنماقتا.

بۇ خىل يېتىلگەن ھالەت، ئىران رەھبەرلىكىدە ھەقىقىي ھوقۇقنىڭ كىمدە ئىكەنلىكى توغرىسىدىكى ئېنىقسىزلىقلارنى ئاشۇرماقتا. ئامېرىكالىق ئانالىزچىلار بەزى ھۆكۈمەت ئەمەلدارلىرىنىڭ خامەنېينىڭ نامىدىن پايدىلىنىپ ئۆزلىرىنىڭ كۈنتەرتىپىنى تېڭىۋاتقان بولۇشى مۇمكىنلىكى ئۈستىدە توختالماقتا.

ترامپ ھۆكۈمىتى بىر ئايدىن ئارتۇق ۋاقىتتىن بۇيان داۋاملىشىۋاتقان ئۇرۇش توختىتىش مۇساپىسىدە دىپلوماتىك ھەل قىلىش چارىسى ئىزدىنىشىنى داۋاملاشتۇرماقتا، ئامېرىكالىق ئەمەلدارلار ئىراننىڭ ھەربىي ئىقتىدارىنىڭ كۆرۈنەرلىك ئاجىزلىغانلىقىنى، ئەمما پۈتۈنلەي يوقىتىلمىغانلىقىنى بىلدۈرمەكتە.

ئىستىخبارات دوكلاتلىرىدا، ئىراننىڭ باشقۇرۇلىدىغان بومبا قويۇپ بېرىش سۇپىلىرىنىڭ كۆپ قىسمىنى ساقلاپ قالغانلىقى ۋە ھازىرقى ئىقتىسادىي قورشاۋ ئاستىدا تەخمىنەن يەنە تۆت ئايغىچە قارشى تۇرالايدىغانلىقى مۆلچەرلەنمەكتە. ئاق ساراي باياناتچىسى ئاننا كېللى، ئامېرىكانىڭ ھەربىي ۋە ئىقتىسادىي بېسىملار بىلەن سۆھبەت ئۈستىلىدىكى بېلىكىنىڭ كۈچەيگەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئىران تەرەپتىكى پارچىلانغان قۇرۇلمىنىڭ ئورتاق بىر سۆھبەت تەكلىپى سۇنۇشنى قىيىنلاشتۇرۇۋاتقانلىقى تەرەپكە دىققەتلەرنى تارتتى.

تېھراندا بولسا، پروتوكول ئەمەلدارلىرى خامەنېينىڭ سالامەتلىك ئەھۋالىنىڭ ياخشىلىنىۋاتقانلىقىنى ۋە ۋاقتى كەلگەندە خەلققە خىتاب قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈرۈپ، تۈرلۈك گۇمانلارنى تۈگىتىشكە تىرىشماقتا. ئەمما ئەمەلىيەتتە، كۈندىلىك مەشغۇلاتلارنىڭ ئىنقىلابىي مۇھاپىزەتچىلەر ئارمىيەسى ۋە پارلامېنت رەئىسى مۇھەممەد باقىر كالىباف تەرىپىدىن ئېلىپ بېرىلىۋاتقانلىقى كۆرۈلمەكتە.

كالىباف ھەم ھەربىي ھەم دىپلوماتىك تەرەپلەر بىلەن ئالاقە ئورنىتالىغانلىقى سەۋەبىدىن سۆھبەت مۇساپىسىنىڭ ئەڭ كۈچلۈك كىشىسى سۈپىتىدە گەۋدىلەنمەكتە. مۇتەخەسسىسلەر، سىستېمىنىڭ مۇجتەبا خامەنېينى «كۆرۈنمەس بىر قالقان» سۈپىتىدە ئىشلىتىۋاتقانلىقىنى، ئېلىنغان قىيىن قارارلارنى ئۇنىڭ تەستىقىغا باغلاپ، ئىچكى تەنقىدلەردىن ساقلىنىشقا تىرىشىۋاتقانلىقىنى مۆلچەرلىمەكتە.

ئىزدىنىڭ
ئىسرائىلىيەنىڭ شىمالىدا پارتلاش يۈز بەردى. 8 كىشى يارىلاندى
خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتى (IMF) خىتاينىڭ ئىقتىسادىي ئېشىش مۆلچەرىنى تۆۋەنلەتتى
ئىسرائىلىيە ھىندونېزىيەلىك ئۇچقۇچى بارلىقىنى سەۋەب قىلىپ ئايروپىلاننى قايتۇرىۋەتتى
ئايروپىلاندا قاندالا (چۇسا) ۋەھىمە ياراتتى، نۆۋەتچى ئايروپىلان ئەمەلدىن قالدۇرۇلدى
جەنۇبىي كورېيە: شىمالىي كورېيە شەرقىي دېڭىز تەرەپكە باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبىلارنى ئاتتى
نىگېرىيەدە سودىگەرلەر ئاپتوموبىل ئەترىتىگە قىلىنغان ھۇجۇمدا 27 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى
ياۋروپا ئىتتىپاقى رۇسىيەنىڭ ھەربىي سانائىتىنى نىشان قىلغان يېڭى ئېمبارگو قارارلىرىنى ماقۇللىدى
ئىران مۇئاۋىن مۇداپىئە مىنىستىرى ئامېرىكانى «ئوت بىلەن ئويناشماسلىق»قا چاقىردى
پاكىستاننىڭ خەيبەر پاختۇنخۋا ئۆلكىسىدە جىددىي ھالەت ئېلان قىلىندى
تۈركىيە، مىسىر، پاكىستان ۋە سەئۇدى ئەرەبىستان ھۇسىيلارنىڭ ھۇجۇملىرىنى ئورتاق بايانات بىلەن ئەيىبلىدى
رىيادتا پادىشاھ خالىد ئايرودورۇمىغا ھۇجۇم قىلىندى، 1 كىشى ئۆلۈپ، 11 كىشى يارىلاندى
سېئۇل: «شىمالىي كورېيە كۆپ ساندا باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا ئاتتى»
پولشا باش مىنىستىرغا سۇيىقەست پىلانى ھەققىدە ئۇچۇر كەلدى
ئىراق ئۇرۇش ئايروپىلانلىرى دۆلەتنىڭ شەرقىدىكى دائېش بازىسىنى يوق قىلدى
سوتچى جېننىفېر دۆلەت مەبلىغى بىلەن تارقىتىلغان ترامپنى قوللاش ئېلانلىرىنى توختىتىشقا ھۆكۈم قىلدى
يەمەن ئارمىيەسى: 900 دىن ئارتۇق ھۇسىي جەڭچىسى بىر تەرەپ قىلىندى
جىبۇتى ساھىللىرىدىكى پاراخوت ھادىسىسىدە 139 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى
شىمالىي كورېيە ياپون دېڭىزى تەرەپكە كۆپ ساندا باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا ئاتتى
نوبېل مۇكاپاتى ساھىبى پىللاي ئامېرىكانىڭ سوتچىلارغا قارىتىلغان ئېمبارگولىرىغا نارازىلىق بىلدۈردى
رىياد ئايرودورۇمىدا كىشىلەرنىڭ يارلىنىىشىغا سەۋەب بولغان ھۇجۇمدىن كېيىن ئۇچۇشلارتوختىدى