دونالد ترامپ ئىسرائىلىيە ۋە ھاماسنىڭ يېقىنقى ھەپتىلەردە ئوتتۇرىغا قويغان غەززە كېلىشىمىنىڭ بىرىنچى باسقۇچىنى قوبۇل قىلغانلىقىنى ۋە بۇ دائىرىدە بارلىق ئىسرائىلىيەلىك تۇتقۇنلارنىڭ قويۇپ بېرىلىدىغانلىقىنى ئېيتتى.
ترامپ چارشەنبە كۈنى Truth Social دا ئېلان قىلغان باياناتىدا: «مەن ئىسرائىلىيە ۋە ھاماسنىڭ تىنچلىق پىلانىمىزنىڭ بىرىنچى باسقۇچىنى قوبۇل قىلغانلىقىنى پەخىرلىنىش بىلەن ئېلان قىلىمەن» دېدى.
ئامېرىكا پىرېزىدېنتى يەنە: «بۇ، بارلىق تۇتقۇنلارنىڭ ناھايىتى تېزلا قويۇپ بېرىلىدىغانلىقىنى ۋە ئىسرائىلىيەنىڭ كۈچلۈك، مەڭگۈلۈك ۋە چەكسىز تىنچلىققا تاشلانغان بىرىنچى قەدەم سۈپىتىدە كېلىشىم قىلىنغان بىر لىنىيەگە چېكىنىدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ» دەپ قوشۇمچە قىلدى.
ترامپ بارلىق تەرەپلەرنىڭ «ئادىل مۇئامىلىگە» ئېرىشىدىغانلىقىنى تەكىتلەپ، بۇ پەيتنى ئەرەب ۋە مۇسۇلمان دۇنياسى، ئىسرائىلىيە، ئەتراپتىكى دۆلەتلەر ۋە ئامېرىكا ئۈچۈن «ئۇلۇغ بىر كۈن» دەپ ئاتىدى.
مىسىر دۆلەت ئىستىخبارات ئورگانلىرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغان ئەلقاھىرە خەۋەر قانىلى: «بۈگۈن كەچتە غەززە ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىنىڭ بىرىنچى باسقۇچىنى يولغا قويۇشقا ئائىت بارلىق شەرتلەر ۋە مېخانىزملار ئۈستىدە بىر كېلىشىم ھاسىل قىلىندى» دەپ خەۋەر قىلدى.
ھاماس تەستىقلىدى
باياناتتىن كېيىن ھاماس كېلىشىمنى قوبۇل قىلغانلىقىنى بىلدۈرۈپ، قاتار، مىسىر ۋە تۈركىيەگە تىرىشچانلىقى ئۈچۈن رەھمەت ئېيتتى.
ھاماس تېلېگرامدا ئېلان قىلغان باياناتىدا: «ھاماس غەززەگە قارشى ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇش، تاجاۋۇزچىلارنى چېكىندۈرۈش، ئىنسانپەرۋەرلىك ياردىمىنىڭ كىرىشى ۋە ئەسىر ئالماشتۇرۇشنى كاپالەتلەندۈرىدىغان بىر كېلىشىمنىڭ ھاسىل قىلىنغانلىقىنى ئېلان قىلىدۇ» دېدى.
باياناتتا يەنە: «قاتار، مىسىر ۋە تۈركىيەدىكى ۋاسىتىچى قېرىنداشلىرىمىزنىڭ تىرىشچانلىقىغا مىننەتدارمىز. شۇنداقلا، ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ ئۇرۇشنى ئۈزۈل-كېسىل ئاخىرلاشتۇرۇش ۋە تاجاۋۇزچى ئىسرائىلىيە كۈچلىرىنى غەززە رايونىدىن پۈتۈنلەي چېكىندۈرۈش يۆنىلىشىدىكى تىرىشچانلىقلىرىنىمۇ تەقدىرلەيمىز» دېيىلدى.
نېتانياھۇ ‹ئەخلاقىي غەلىبە› ئېلان قىلدى
نېتانياھۇ ھۆكۈمىتىنىڭ ئەتە يىغىن ئېچىپ كېلىشىمنى تەستىقلايدىغانلىقىنى ۋە ئەسىرلەرنى قايتۇرۇپ كېلىدىغانلىقىنى ئېيتتى.
نېتانياھۇ ترامپنىڭ باياناتىدىن كېيىنكى باياناتىدا: «بۇ ئىسرائىلىيە ئۈچۈن ئۇلۇغ بىر كۈن. بۇ كېلىشىم ئىسرائىلىيە ئۈچۈن بىر دىپلوماتىك مۇۋەپپەقىيەت ۋە ئەخلاقىي غەلىبىدۇر» دېدى.
ئۇ غەززەدىكى ھەربىي ھەرىكەتلەرنىڭ بۇ «بۇرۇلۇش نۇقتىسى» غا يېتىشتە مۇھىم رول ئوينىغانلىقىنى تەكىتلىدى.
ئىككى يىل داۋاملاشقان ئىرقىي قىرغىنچىلىقتىن كېيىنكى كېلىشىم
ترامپنىڭ باياناتى ئىسرائىلىيەنىڭ غەززەگە قارشى باشلىغان ئىرقىي قىرغىنچىلىقىنىڭ ئىككىنچى يىللىقىدىن بىر كۈن كېيىن ئېلان قىلىندى.
ئىسرائىلىيە يېقىنقى ئىككى يىلدا كۆپىنچىسى ئاياللار ۋە بالىلار بولۇپ، 67 مىڭ 100 دىن ئارتۇق پەلەستىنلىكنى ئۆلتۈردى. مۇتەخەسسىسلەر بۇ ساننىڭ تېخىمۇ يۇقىرى ئىكەنلىكىنى بىلدۈرمەكتە.
ئىسرائىلىيە قورشاۋدىكى رايوننىڭ كۆپ قىسمىنى ۋەيران قىلىپ، پۈتكۈل دېگۈدەك ئاھالىنى ئۆي-ماكانلىرىدىن ئايرىدى.
