سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
جېنسېن خۇاڭ: خىتاي سۈنئىي ئەقىلدە ئامېرىكادىن نانوسېكۇنت ئارقىدا
ن ۋىدىيا (Nvidia) شىركىتىنىڭ باش ئىجرائىيە دىرېكتورى جېنسېن خۇاڭ ئامېرىكا ۋە ئەنگلىيە قاتارلىق غەرب دۆلەتلىرىنىڭ سۈنئىي ئەقىل توغرىسىدىكى «گۇمان» سەۋەبىدىن ئارقىدا قالغانلىقىنى ئېيتتى.
جېنسېن خۇاڭ: خىتاي سۈنئىي ئەقىلدە ئامېرىكادىن نانوسېكۇنت ئارقىدا
ن ۋىدىيا شىركىتىنىڭ باش ئىجرائىيە دىرېكتورى جېنسېن خۇاڭ بېرلىندىكى ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىدا. 2025-يىلى 4-نويابىر. سۈرەت: رويتېرس. / Reuters
2025-يىلى11-ئاينىڭ6-كۈنى

ن ۋىدىيا شىركىتىنىڭ  باش ئىجرائىيە دىرېكتورى جېنسېن خۇاڭ: «خىتاي سۈنئىي ئەقىل مۇسابىقىسىدە غەلىبە قىلىدۇ» دېدى.

ن ۋىدىيا شىركىتىنىڭ باش ئىجرائىيە دىرېكتورى جېنسېن خۇاڭ خىتاينىڭ كېيىنكى ئەۋلاد سۈنئىي ئەقىل تېخنىكىسىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش مۇسابىقىسىدە «غەلىبە قىلىدىغانلىقى» توغرىسىدا ئاگاھلاندۇرۇپ، ۋاشىنگتوننى تىرىشچانلىقلىرىنىڭ سۈرئىتىنى تېزلىتىشكە چاقىردى.

ئۇ ئامېرىكانىڭ ئەڭ چوڭ ئۆزەك (يېرىم ئۆتكۈزگۈچ) شىركىتىنىڭ باشلىقى «پۇل-مۇئامىلە ۋاقتى گېزىتى» گە، بېيجىڭنىڭ ئېنېرگىيە تولۇقلىمىسىنىڭ سۈنئىي ئەقىل تېخنولوگىيەسىگە كۈچ بېرىدىغان ئەڭ يېڭى ئۆزەكلەرنى ياساش تىرىشچۈنلىقلىرىنى كۈچەيتىۋاتقانلىقىنى ئېيتتى.

ئەنگلىيە گېزىتى چارشەنبە (4-نويابىر) كۈنى لوندوندا ئۆتكۈزۈلگەن بىر پائالىيەتتە، ئۇنىڭ «خىتاي سۈنئىي ئەقىل مۇسابىقىسىدە غەلىبە قىلىدۇ» دېگەنلىكىنى خەۋەر قىلدى.

ئۇ  ئېكس (X) بېتىدە ئېلان قىلغان باياناتىدا يەنە: «مەن بۇرۇندىن تارتىپ ئېيتىپ كەلگىنىمدەك، خىتاي سۈنئىي ئەقىل جەھەتتە ئامېرىكادىن نانوسېكۇنت ئارقىدا. ئامېرىكا دۇنيادا سۈنئىي ئەقىل تەرەققىي قىلدۇرغۇچىلارنىڭ قوللىشىنى  قولغا كەلتۈرۈپ ۋە تېخىمۇ ئالدىغا ئۆتۈپ، بۇ مۇسابىقىدە ئۇتۇپ چىقىشى ھاياتىي ئەھمىيەتكە ئىگە» دېدى.

كالىفورنىيەنى بازا قىلغان ن ۋىدىيا ئۆتكەن ھەپتە دۇنيادىكى تۇنجى 5 تىرىليون دوللارلىق شىركەتكە ئايلانغان ئىدى. بىراق، شۇنىڭدىن كېيىنلا شىركەتنىڭ بازار قىممىتى 4.7 تىرىليون دوللارغا چۈشۈپ كەتتى.

ن ۋىدىيا ئىشلەپچىقارغان ئەڭ يۇقىرى سۈپەتلىك ئۆزەكلەر سۈنئىي ئەقىل سىستېمىسىنى ئۆگىتىش ۋە قوزغىتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. ھازىر ئامېرىكانىڭ دۆلەت خەۋپسىزلىكى مەسىلىسى ۋە خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ چەكلەشلىرى سەۋەبىدىن خىتايدا سېتىلمايدۇ.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Dominance to dependence: How the US–China AI race is shaping the future

 سۈنئىي ئەقىلگە بولغان «گۇمان»

ئاقساراي مۇشۇ ھەپتىنىڭ باشلىرىدا، ن ۋىدىيانىڭ ئىلغار  بلەكۋېل (Blackwell)  ئۆزەك مودېلىنى خىتايدا سېتىشىغا يەنىلا قىزىقمايدىغانلىقىنى ئېيتتى.

ئاقساراي بۇنىڭغا خىتايغا ھەربىي ئەۋزەللىك يارىتىپ بېرىش خەۋپىنى چەكلەشنى سەۋەب قىلىپ كۆرسەتتى.

جېنسېن خۇاڭ ۋاشىنگتوننى ن ۋىدىيانىڭ ئۆزەك ئېكسپورتىغا قويۇغان چەكلىمىلەرنى بوشىتىشنى قايتا-قايتا تەلەپ قىلغان ۋە بۇ سىياسەتنىڭ پەقەت خىتاينىڭ ئۆزىنىڭ ئۆزەك تېخنولوگىيەسىنى ئىلگىرى سۈرۈشىگە ياردەم بېرىدىغانلىقىنى ئېيتقان.

سۈنئىي ئەقىلگە قويۇلغان يېڭى چەكلىمىلەرنى تەنقىد قىلغان بۇ سودىگەر يەنە، چارشەنبە (4-نويابىر) كۈنى «پۇل-مۇئامىلە ۋاقتى گېزىتى» گە، ئامېرىكا ئىشىتاتلىرى تەرىپىدىن يولغا قويۇلغان يېڭى سۈنئىي ئەقىل چەكلىمىلىرىنى تەنقىد قىلغاندا، خىتاينىڭ سۈنئىي ئەقىلنى قوللاپ ئېلېكتىر ئېنېرگىيەسىگە تولۇقلىما بەرگەنلىكىنى ئەسكەرتتى.

ئۇ ئامېرىكا ۋە ئەنگلىيە قاتارلىق غەرب ئەللىرىنىڭ سۈنئىي ئەقىلگە بولغان «گۇمان» سەۋەبىدىن ئارقىدا قالغانلىقىنى ئېيتتى.

 

ئىزدىنىڭ
ئىسرائىلىيە ئىراننىڭ شىراز شەھىرىدىكى نېفىت خىمىيە زاۋۇتىغا ھۇجۇم قىلغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى
ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيە ئىراننىڭ ئايرودۇرۇملىرى ۋە شەھەرلىرىنى بومباردىمان قىلدى
ئىستانبۇلدىكى ئىسرائىلىيە كونسۇلخانىسى يېنىدا ئۈچ تېررورچى بىر تەرەپ قىلىندى
ئىراننىڭ ئۆچ ئېلىش ھۇجۇمى ئىسرائىلىيەدە خىمىيەلىك ئېقىپ كېتىش خەۋپى تۇغدۇردى
ئىران: «پاكىستاننىڭ ئوتتۇرا شەرق تىنچلىق سۆھبىتىدىكى رولى «ھالقىلىق باسقۇچقا يېقىنلاشتى»
فىرانسىيە ئامېرىكانى ئىراننىڭ ئۇل ئەسلىھەلىرىگە ھۇجۇم قىلىشتىن ئاگاھلاندۇردى
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى غەززەدىكى تارقاقلاشتۇرۇش پائالىيەتلىرىنى توختاتتى
تېھران ئاھالىلىرى ترامپنىڭ ئەڭ ئاخىرقى تەھدىتلىرىدىن كېيىن ئېنىقسىزلىققا تەييارلىق قىلماقتا
ئەرەب ئەللىرى ئاشقۇن ئوڭچىل ئىسرائىلىيە مىنىستىرىنىڭ مەسجىدى ئەقساغا بېسىپ كىرىشىنى قاتتىق ئەيىبلىدى
تۈركىيە سەئۇدى ئەرەبىستان بىلەن ۋاسىتىلىك (ترانسىت) سودىنى باشلىدى
يادرو ئېنېرگىيەسى ئاگېنتلىقى: ئىران  يادرو ئىستانسىسى ئەتراپىدىكى ھۇجۇملار توختىتىلىشى كېرەك
ئانتونىيو كوستا: ئامېرىكا-ئىسرائىلىيەنىڭ ئىران ئاممىۋىي ئۇل ئەسلىھەلىرىگە قىلغان ھۇجۇملىرى قانۇنسز
ئامېرىكا-ئىسرائىلىيە ھۇجۇمى ئىراننىڭ ئەڭ چوڭ نېفىت خىمىيە بىرلەشمە زاۋۇتىغا زەربە بەردى
ئىسرائىلىيەلىك قانۇنسىز كۆچمەنلەر ھۇجۇمىدىن كېيىن، پەلەستىندىن خەلقئارانى ھەرىكەتكە ئۆتۈشكە چاقىردى
خىتاي مۇتەخەسسىسلىرى ئىراننىڭ ئامېرىكا ئايروپىلانلىرىنى ئېتىپ چۈشۈرۇشىگە يېتەكچىلىك قىلىۋاتامدۇ؟