ترامپ كارىب دېڭىزىنىڭ جەنۇبىغا زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى تۇرۇش ھەرىكىتى دائىرىسىدە سەككىز ئۇرۇش پاراخوتى ۋە بىر سۇ ئاستى پاراخوتى ئەۋەتتى. ۋېنېسۇئېلا بۇ ھەرىكەتنىڭ تاجاۋۇزدىن ئىلگىرىكى بىر قەدەم بولۇشىدىن ئەندىشە قىلماقتا.
دۈشەنبە كۈنى ئاق ساراي ۋېنېسۇئېلا پىرېزىدېنتى نىكولاس مادۇرونىڭ ئىككى دۈشمەن دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى جىددىيچىلىكنى پەسەيتىش ئۈچۈن ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ بىلەن كۆرۈشۈش تەلىپىنى رەت قىلدى.
بۇ ئىنكاس ۋېنېسۇئېلادىكى ئىككى ئۆكتىچى رەھبەرنىڭ جەنۇبىي ئامېرىكا دۆلىتىنىڭ يېقىن ئەتراپىغا ئامېرىكا دېڭىز ئارمىيەسىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇلۇشىنى قوللىغانلىقى ۋە بۇنىڭ دېموكراتىيەنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشتە ھالقىلىق ئەھمىيەتكە ئىگە ئىكەنلىكىنى ئېيتقاندىن كېيىن يۈز بەردى.
ترامپ كارىب دېڭىزىنىڭ جەنۇبىغا زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى تۇرۇش ھەرىكىتى دائىرىسىدە سەككىز ئۇرۇش پاراخوتى ۋە بىر سۇ ئاستى پاراخوتى ئەۋەتتى. ۋېنېسۇئېلا بۇ ھەرىكەتنىڭ تاجاۋۇزدىن ئىلگىرىكى بىر قەدەم بولۇشىدىن ئەندىشە قىلماقتا.
يېقىنقى ھەپتىلەردە ئامېرىكا قىسىملىرى گۇمانلىق دەپ قارالغان كەم دېگەندە ئۈچ ۋېنېسۇئېلا زەھەرلىك چېكىملىك كېمىسىنى ۋەيران قىلىپ، 12 دىن ئارتۇق ئادەمنىڭ ئۆلۈمىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.
يەكشەنبە كۈنى، ۋېنېسۇئېلا ھۆكۈمىتى مادۇرونىڭ ترامپقا ئەۋەتكەن خېتىنى ئېلان قىلدى.
2024-يىلى 7-ئايدىكى قايتا سايلىنىشى ۋېنېسۇئېلا ئۆكتىچىلىرى ۋە خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ كۆپ قىسمى تەرىپىدىن رەت قىلىنغان مادۇرو، خېتىدە ئامېرىكانىڭ ئۆزىنىڭ زەھەرلىك چېكىملىك گۇرۇھىغا رەھبەرلىك قىلىۋاتقانلىقى ھەققىدىكى ئەيىبلەشلىرىنى «پۈتۈنلەي يالغان» دەپ ئاتاپ، ترامپنى «تىنچلىقنى قوغداش» قا چاقىردى.
دۈشەنبە كۈنى ئىنكاس قايتۇرغان ئاق ساراي ئاخبارات كاتىپى كارولىن لېۋىت، مادۇرونىڭ خېتىدە «نۇرغۇن يالغانچىلىقلار» نىڭ بارلىقىنى بىلدۈردى. ئۇ يەنە ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ ۋېنېسۇئېلاغا قاراتقان مەيدانىنىڭ «ئۆزگەرمىگەنلىكى» نى ۋە ھۆكۈمەتنى «قانونلۇق دەپ ئېتىراپ قىلمايدىغانلىقى» نى قوشۇمچە قىلدى.
ئامېرىكانىڭ كارىب دېڭىزىغا قوشۇن ئورۇنلاشتۇرۇشى يېقىنقى يىللاردىن بۇيانقى ئەڭ چوڭى دەپ قارىلىۋاتقان بىر پەيتتە، مادۇرو ترامپنى ھاكىمىيەتنى ئۆزگەرتىشكە ئۇرۇنۇۋاتىدۇ دەپ ئەيىبلىدى. ترامپ يەنە تۇنجى ۋەزىپە ئۆتەش مۇددىتىدە ۋېنېسۇئېلا رەھبىرىنى تەختتىن چۈشۈرۈشنى تېزلىتەلمىگەن ئىدى.
مادۇرو دۈشەنبە كۈنى كەچتە ھەپتىلىك تېلېۋىزىيە پروگراممىسىدا قىلغان سۆزىدە: «بۇ بىرىنچى خەت، مەن ئۇلارغا چوقۇم تېخىمۇ كۆپ خەت ئەۋەتىمەن» دېدى ۋە مەقسىتىنىڭ «ۋېنېسۇئېلانىڭ ھەقىقىتىنى قوغداش» ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى.
ئۇ: «ئەگەر ئۇلار بىر ئىشىكنى تاقىسا، سەن يەنە بىر ئىشىكنى ئاچىسەن، ئەگەر ئۇلار ئۇ ئىشىكنىمۇ تاقىسا، سەن دۆلەتنىڭ ھەقىقىتى بىلەن يەنە بىر ئىشىكنى ئاچىسەن، تاكى دۇنيانى بۇ ھەقىقەت بىلەن ئۇچراشتۇرغانغا قەدەر ۋە ئاق ساراينىڭ ۋېنېسۇئېلا ھەقىقىتىنى بىلىشىنى قولغا كەلتۈرگەنگە قەدەر» دەپ تەكىتلىدى.
مادۇرونىڭ دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرى ۋىلادىمىر پادرىنو لوپېز ئۆتكەن ھەپتە ئامېرىكانى كارىب دېڭىزىدا «ئېلان قىلىنمىغان ئۇرۇش» ئېلىپ بېرىۋاتقانلىقى بىلەن ئەيىبلەپ، زەھەرلىك چېكىملىك توشۇدى دەپ ئەيىبلەنگەن پاراخوتلاردىكى كىشىلەرنىڭ «ھوقۇقىسىز ئۆلۈم جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغانلىقى» نى تەكىتلىدى.
مادۇرونىڭ نەق پۇل قىيىنچىلىقىدا قالغان دۆلەتنىڭ مۇداپىئەسىنى كۈچەيتىش چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشۇپ، مىڭلىغان ۋېنېسۇئېلالىق پۇقرا خەلق ئەسكەرلىرىگە قوشۇلدى.
بەزى ۋېنېسۇئېلالىقلار ئامېرىكانىڭ بۇ قەدەملىرىنى مادۇرونىڭ يىقىلىشىنى تېزلىتىشىنى ئۈمىد قىلغانلىقى ئۈچۈن خۇشاللىق بىلەن قارشى ئالدى.
«كۈنسېرى كۈچىيىۋاتقان ھەقىقىي تەھدىت»
ئامېرىكا تەرىپىدىن ۋېنېسۇئېلانىڭ دېموكراتىك يوللار بىلەن سايلانغان رەھبىرى دەپ قارالغان سۈرگۈندىكى پرېزىدېنت كاندىداتى ئېدموندو گونزالېز ئۇررۇتىيا، ھەربىي ئورۇنلاشتۇرۇشنىڭ «مادۇرو باشقۇرۇۋاتقان جىنايەتچىلەر تەشكىلاتىنى يوقىتىش ئۈچۈن زۆرۈر بىر قەدەم» ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى.
مادۇرونىڭ ئۆتكەن يىلقى سايلامدىكى غەلبىسى ھەققىدىكى دەۋاسى شىددەتلىك نامايىشلارنى كەلتۈرۈپ چىقارغان، ئەمما نامايىشلار رەھىمسىزلەرچە باستۇرۇلۇپ، 24 دىن ئارتۇق ئادەمنىڭ ئۆلۈمى ۋە يۈزلىگەن كىشىنىڭ تۈرمىگە تاشلىنىشىغا سەۋەب بولغان ئىدى.
ئۆكتىچىلەر، ھاكىمىيەتنىڭ ماچادونىڭ كاندىداتلىقىنى توسىشىدىن كېيىن كاندىدات بولغان گونزالېز ئۇررۇتىيانىڭ ئۆزلىرىنىڭ نەتىجە سانىقىغا ئاساسلانغاندا، مادۇرونى زور ئۈستۈنلۈك بىلەن يەڭگەنلىكىنى ئېلان قىلغان ئىدى.
قولغا ئېلىنىش تەھدىتى ئاستىدا قالغان گونزالېز ئۇررۇتىيا ئىسپانىيەگە قېچىپ كەتكەن، ماچادو بولسا ۋېنېسۇئېلادا يوشۇرۇنۇپ يۈرمەكتە.
ئۆتكەن ھەپتە يەنە بىر ئۆكتىچى شەخس ھېنرىك كاپىرىلېس ئامېرىكانىڭ ھەر قانداق تاجاۋۇزىغا قارشى ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى. ئىككى قېتىم پىرېزىدېنت كاندىداتى بولغان كاپىرىلېس: «مەن ھەل قىلىش چارىسىنىڭ ھەربىي ئەمەس، بەلكى سىياسىي ئىكەنلىكىگە ئىشىنىشنى داۋاملاشتۇرىمەن» دەپ، ترامپنىڭ ھەرىكەتلىرىنىڭ ئۈنۈمسىز ئىكەنلىكىنى ۋە «ھاكىمىيەتتىكىلەرنى كۈچەيتىدىغانلىقى» نى بىلدۈردى.
