ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ ئافغانىستان، بولىۋىيە، بىرما، كولۇمبىيە ۋە ۋېنېزۇئېلانىڭ ئالدىنقى 12 ئايدا خەلقئارالىق زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى كۈرەش كېلىشىملىرىدىكى مەجبۇرىيەتلىرىنى «ئوچۇق - ئاشكارا ھالدا ئادا قىلالمىغانلىقىنى» بايان قىلىپ، بۇ دۆلەتلەرنىڭ تىزىملىككە كىرگۈزۈلگەنلىكىنى ئېلان قىلدى. بۇ قارار يۇقىرىدىكى دۆلەتلەرگە بېرىلىدىغان مەبلەغلەرگە تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن.
ترامپ دۈشەنبە كۈنى ئېلان قىلغان باياناتىدا مۇنداق دېدى:
«مەن ئافغانىستان، بولىۋىيە، بىرما، كولۇمبىيە ۋە ۋېنېزۇئېلانىڭ ئالدىنقى 12 ئاي ئىچىدە خەلقئارالىق زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى كۈرەش كېلىشىملىرى بويىچە بۇرچىنى ئادا قىلىشتا ئوچۇق – ئاشكارا ھالدا مەغلۇپ بولغانلىقىنى جاكارلايمەن.
كولۇمبىيەدە پىرېزىدېنت گۇستاۋو پېترو ھاكىمىيىتى دەۋرىدە كوكا تېرىقچىلىقى ۋە كوكايىن ئىشلەپچىقىرىش ئەڭ يۇقىرى سەۋىيەگە يەتتى، ھەمدە زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىكى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان تېررورلۇق تەشكىلاتلىرى بىلەن يارىشىش ئۇرۇنۇشلىرى كىرىزىسنى تېخىمۇ مۇرەككەپلەشتۈرۈۋەتتى.»
بىراق، ترامپ كولۇمبىيە دۆلەت خەۋپسىزلىك كۈچلىرىنىڭ جاسارىتى ۋە ماھارىتىنى ماختاپ مۇنداق دېدى:
«كولۇمبىيەنىڭ ئالدىنقى يىلى زەھەرلىك چېكىملىكنى كونترول قىلىش مەجبۇرىيەتلىرىنى ئادا قىلالمىغانلىقى پۈتۈنلەي ئۇنىڭ سىياسىي رەھبەرلىكىنىڭ مەسئۇلىيىتىدۇر. ئەگەر كولۇمبىيە ھۆكۈمىتى كوكا ئۆسۈملۈكلىرىنى يوقىتىش، كوكايىن ئىشلەپچىقىرىش ۋە ئەتكەسچىلىكنى ئازايتىش ئۈچۈن تېخىمۇ جىددىي تەدبىرلەرنى قوللانسا، بۇ قارارنى قايتا ئويلىشىمەن.»
ترامپ ئىلگىرى پېترونىڭ زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى كۈرەش قىلىش تىرىشچانلىقلىرىنى «يېتەرسىز» دەپ قاراپ، «گۇۋاھنامىسىنى بىكار قىلىش» بىلەن تەھدىت سالغانىدى. جۇمھۇرىيەتچى پالاتا ئەزالىرى كولۇمبىيەگە بېرىلىدىغان ھەربىي بولمىغان ياردەمنى ئازايتىشنى قوللايدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن ئىدى.
پېترونىڭ جاۋابى
كولۇمبىيە پىرېزىدېنتى گۇستاۋو پېترو كولۇمبىيەدە زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىكىگە قارشى كۈرەش قىلىۋاتقان ئونلارچە ساقچى، ئەسكەر ۋە پۇقرانىڭ ئۆلۈمىدىن كېيىن ئېلان قىلىنغان بۇ قارارنى سىنلىق ئۇچۇر ئارقىلىق قاتتىق ئەيىبلىدى.
پىرېزىدېنت گۇستاۋو ئىچكى كابىنېت يىغىنىدا مۇنداق دېدى:
«زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىرى ۋە زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىكىدىن ئۇزۇقلىنىۋاتقان سولچىل پارتىزانلارغا قارشى كۈرەش قىلىشتا ئونلارچە ساقچى ۋە ئەسكەرنىڭ جېنىدىن ئايرىلغانلىقىغا قارىماي، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىزنى گۇۋاھنامىسىز قالدۇردى.»
كولۇمبىيەنىڭ ۋاشىنگتوندا تۇرۇشلۇق باش ئەلچىسى دانىيال گارسىيا-پېنا ئالدىنقى ھەپتە مۇخبىرلارغا ئامېرىكا خەلقئارا تەرەققىيات ئورگىنى تاقالغاندىن كېيىن، ئامېرىكادىن كېلىدىغان مەبلەغلەرنىڭ ئاللىقاچان تەسىرگە ئۇچرىغانلىقىنى، ئەگەر ترامپ كولۇمبىيەنى گۇۋاھنامىسىز قالدۇرۇشنى قارار قىلسا، زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىكىگە بىۋاسىتە مۇناسىۋەتسىز بولغان تەخمىنەن 100 مىليون دوللارلىق پىروگراممىنىڭمۇ توختىتىلىشى مۇمكىنلىكىنى ئېيتتى.
ئامېرىكا كولۇمبىيەنى ئەڭ ئاخىرقى قېتىم 1997-يىلى، دۆلەتنىڭ زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىرى ئەڭ يۇقىرى كۈچ مەركەزلىرىگە سىڭىپ كىرگەن ۋاقىتتا تىزىملىككە كىرگۈزگەنىدى. 2000-يىلدىن باشلاپ، ئارقا-ئارقىدىن كەلگەن ئامېرىكا ھۆكۈمەتلىرى كولۇمبىيەگە مىلياردلىغان دوللار ياردەم بەردى. بىراق، كوكايىننىڭ خام ماتېرىيالى بولغان كوكا تېرىلغۇ يەرلىرىنى گلىفوسات بىلەن دورىلاش پىروگراممىسى توختىتىلغاندىن كېيىن، ھەمكارلىق ئون يىل ئىلگىرى بۇزۇلۇشقا باشلىدى.
ئامېرىكا قانۇنلىرىغا ئاساسەن، پىرېزىدېنتنىڭ ھەر يىلى ئالدىنقى 12 ئاي ئىچىدە خەلقئارالىق زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى كۈرەش كېلىشىملىرى بويىچە بۇرچىنى ئادا قىلالمىغان دۆلەتلەرنى ئېنىقلاپ چىقىش مەجبۇرىيىتى باردۇر.
