تۈركىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خاقان فىدان، يەكشەنبە كۈنى دوھادا ئۆتكۈزۈلىدىغان مىنىستىرلار دەرىجىلىك تەييارلىق يىغىنىغا قاتنىشىدۇ. بۇ يىغىن، دۈشەنبە كۈنى قاتار پايتەختىدە ئۆتكۈزۈلىدىغان پەۋقۇلئاددە ئەرەب-ئىسلام باشلىقلار يىغىنىدىن ئىلگىرى ئۆتكۈزۈلمەكتە.
تەييارلىق يىغىنىدا، قاتارنىڭ تەلىپى ۋە تۈركىيەنىڭ، ئىسلام ھەمكارلىق تەشكىلاتى تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرى كېڭىشىنىڭ نۆۋەتتىكى رەئىسى بولۇش سۈپىتى بىلەن قوللىشى ئارقىسىدا، 9-سېنتەبىر ئىسرائىلىيەنىڭ دوھاغا قىلغان ھۇجۇمىدىن كېيىن چاقىرىلغان پەۋقۇلئاددە باشلىقلار يىغىنىدا سۇنۇلىدىغان قارار لايىھەسى ئۈستىدە توختىلىنىدۇ.
فىداننىڭ، تۈركىيەنىڭ قاتار بىلەن بولغان ئىتتىپاقلىقىنى قايتا تەكىتلىشى ۋە ئىسرائىلىيەنى پەقەت تىنچلىق تىرىشچانلىقىنىلا ئەمەس، بەلكى قاتارنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقى ۋە زېمىن پۈتۈنلۈكىنىمۇ نىشانغا ئالغانلىقى بىلەن ئەيىبلىشى كۈتۈلمەكتە. ئۇندىن باشقا، بۇ ھۇجۇمنىڭ ئىرقىي قىرغىنچى بېنيامىن نېتانياھۇ ھۆكۈمىتىنىڭ غەززەدە ئۇرۇش توختىتىش نىيىتىنىڭ يوقلۇقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغانلىقىنى تەكىتلىشى مۇمكىن.
دىپلوماتىك مەنبەلەرگە ئاساسلانغاندا، فىدان، تۈركىيەنىڭ ئۇزۇندىن بۇيان ئوتتۇرىغا قويۇپ كېلىۋاتقان «ئىسرائىلىيە تاجاۋۇزچىلىقىنىڭ پەقەت پەلەستىنلىكلەر بىلەنلا چەكلىنىپ قالماي، تېخىمۇ كەڭ رايون خاراكتېرلىك تەھدىتكە ئايلىنىدۇ» دېگەن ئاگاھلاندۇرۇشىنى قايتىلاشنى پىلانلىماقتا.
فىداننىڭ، ئىسرائىلىيەنىڭ «ئىككى دۆلەت» لىك ھەل قىلىش چارىسىنى بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىتىشقا ئۇرۇنۇشلىرىنى ۋە رايونلۇق كىرىزىسلاردىن سىياسىي مەقسەتتە پايدىلىنىش تىرىشچانلىقىنى تەنقىد قىلىشى، رايوندىكى ئاكتىيورلار ۋە مەسئۇلىيەتچان دۇنيا كۈچلىرىنى كۈچلۈك ئىنكاس قايتۇرۇش ئۈچۈن ھەمكارلىشىشقا چاقىرىشى كۈتۈلمەكتە.
ئۈچىنچى قېتىملىق ئورتاق ئەرەب ۋە ئىسلام باشلىقلار يىغىنى
مەنبەلەرگە ئاساسلانغاندا، تۈركىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى، بىر قانچە دۆلەتنىڭ پەلەستىننى ئېتىراپ قىلىش نىيىتىنى ئېلان قىلغان يېقىنقى ئۆزگىرىشلەرگە دىققەتلەرنى تارتىپ، بۇ ۋەزىيەتنى ئىسرائىلىيەگە قارشى كونكرېت تەدبىرلەر بىلەن قوللاش كېرەكلىكىنى تەكىتلەيدۇ.
فىداننىڭ، پەلەستىننىڭ ب د ت غا تولۇق ئەزا بولۇشىغا كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن تىرىشچانلىقلارنى كۈچەيتىشكە چاقىرىشى ۋە غەززەدىكى ئىسرائىلىيە ئىرقىي قىرغىنچىلىقىنى ئاخىرلاشتۇرۇش ئۈچۈن مەڭگۈلۈك ئۇرۇش توختىتىشنىڭ جىددىي زۆرۈرلۈكىنى تەكىتلىشى كۈتۈلمەكتە.
دۆلەت باشلىقلىرى قاتنىشىدىغان بۇ پەۋقۇلئاددە يىغىن، ئىسرائىلىيە 2023-يىلى 7-ئۆكتەبىر غەززە ئۇرۇشىنى باشلىغاندىن بۇيان ئۆتكۈزۈلگەن ئۈچىنچى قېتىملىق ئورتاق ئەرەب ۋە ئىسلام باشلىقلار يىغىنى بولىدۇ.
باشلىقلار يىغىنىنىڭ كۈنتەرتىپىدە ئىسرائىلىيەنىڭ غەززە ۋە ئىشغال قىلىنغان غەربىي قىرغاققا قاراتقان ھۇجۇملىرى، ئىشغالىيەت ۋە ئۆزىگە قوشۇۋېلىش سىياسەتلىرى ھەمدە ھاماس رەھبەرلىكىنى دوھادا نىشانغا ئالغان ھۇجۇمى قاتارلىق مەسىلىلەر يەر ئالىدۇ.
ئەڭ يېقىنقى پەۋقۇلئاددە ئەرەب ۋە ئىسلام باشلىقلار يىغىنلىرى 2023-يىلى نويابىر ۋە 2024-يىلى نويابىردا ئايرىم-ئايرىم ھالدا رىيادتا ئۆتكۈزۈلگەن ئىدى.
