رۇسىيە پىرېزىدېنتى ۋىلادىمىر پۇتىن ئىران جەمئىيىتىنىڭ دۆلەت رەھبەرلىكى ئەتراپىغا ئۇيۇشقانلىقىنى ئېيتىپ، ئىسرائىلىيەنىڭ مىسلى كۆرۈلمىگەن ھۇجۇملىرىغا قارىماي، ئىراننىڭ يەر ئاستى ئۇران قويۇقلاندۇرۇش ئەسلىھەلىرىنىڭ بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىمىغانلىقىنى قەيت قىلدى.
پۇتىن بۇ سۆزلەرنى چارشەنبە كۈنى، ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ ئامېرىكا ئىسرائىلىيەنىڭ ئىراننىڭ «يادرو ۋە باشقۇرۇلىدىغان بومبا مۇئەسسەسەلىرى»گە قاراتقان بومباردىمانىغا قاتنىشىش-قاتناشماسلىقى مەسىلىسىدە دۇنيانى گۇماندا قالدۇرغان بىر پەيتتە قىلدى. بۇ ئەسنادا، ھاۋا ھۇجۇمى ئالتىنچى كۈنىگە قەدەم قويغان بولۇپ، پايتەخت تېھران ئاھالىلىرى شەھەردىن چېكىنىپ چىقىشنى داۋاملاشتۇرماقتا ئىدى.
پۇتىن بارلىق تەرەپلەرنىڭ ئىراننىڭ تىنچلىق مەقسىتىدىكى يادرو ئېنېرگىيەسى ھوقۇقىنى ۋە ئىسرائىلىيەنىڭ شەرتسىز بىخەتەرلىك ھوقۇقىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىدىغان شەكىلدە دۈشمەنلىكنى ئاخىرلاشتۇرۇشنىڭ يوللىرىنى ئىزدىشى كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى.
ئىسرائىلىيە باش مىنىستىرى بېنيامىن نېتانياھۇنىڭ ئىسرائىلىيەنىڭ ھەربىي ھۇجۇملىرىنىڭ ئىراندا ھۆكۈمەت ئاغدۇرۇلۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىنلىكى توغرىسىدىكى سۆزى ۋە ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ ئىراننىڭ «شەرتسىز تەسلىم بولۇشى»نى تەلەپ قىلغانلىقى ھەققىدىكى سۆزلىرىغا ئالاقىدار بىر سوئالغا جاۋاب بەرگەن پۇتىن، بىر ئىشنى باشلاشتىن بۇرۇن ئاخىرقى نىشاننىڭ ئەمەلگە ئاشقان-ئاشمىغانلىقىنى كۆرۈش كېرەكلىكىنى ئېيتتى.
پۇتىن سانت پېتېربۇرگدا خەۋەر ئاگېنتلىقلىرىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك تەھرىرلىرىگە سۆز قىلىپ: «بۈگۈن ئىراندا، ئۇ يەردە يۈز بېرىۋاتقان بارلىق مۇرەككەپ ئىچكى سىياسىي جەريانلارغا قارىماي، جەمئىيەتنىڭ دۆلەت رەھبەرلىكى ئەتراپىغا تېخىمۇ زىچ ئۇيۇشقانلىقىنى كۆرۈۋاتىمىز» دېدى.
پۇتىن ترامپ ۋە نېتانياھۇ بىلەن شەخسەن ئالاقىلىشىۋاتقانلىقىنى ۋە موسكۋانىڭ توقۇنۇشنى ھەل قىلىشقا دائىر پىكىرلىرىنى يەتكۈزگەنلىكىنى بىلدۈردى. ئۇ ئىراننىڭ يەر ئاستى ئۇران قويۇقلاندۇرۇش مۇئەسسەسەلىرىنىڭ يەنىلا ساق-سالامەت ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى.
پۇتىن: «ئۇ يەر ئاستى زاۋۇتلىرى ھېچقانداق زىيانغا ئۇچرىمىدى» دېدى ۋە بارلىق تەرەپلەرنىڭ ھەم ئىراننىڭ، ھەم ئىسرائىلىيەنىڭ مەنپەئەتىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىدىغان بىر ھەل قىلىش چارىسى ئىزدىشى كېرەكلىكىنى سۆزلىرىگە ئىلاۋە قىلدى.
پۇتىن يەنە مۇنداق دېدى: «مېنىڭچە، ھەممە تەرەپ دۈشمەنلىكنى ئاخىرلاشتۇرۇش ۋە توقۇنۇش تەرەپلىرىنىڭ ئۆزئارا كېلىشىشىنىڭ يوللىرىنى ئىزدىشى كېرەك. مېنىڭ قارىشىمچە، ئومۇمەن قىلىپ ئېيتقاندا، بۇنداق بىر ھەل قىلىش چارىسىنى تاپقىلى بولىدۇ».
ئىران رۇسىيەدىن ھەربىي ياردەم سورىمىدى
پۇتىن يەنە ئىراننىڭ موسكۋادىن ھەربىي ياردەم تەلەپ قىلمىغانلىقىنى ئېيتتى.
پۇتىن: «ئىران بىزدىن ھېچقانداق ھەربىي ياردەم سورىمايدۇ» دېدى. ئۇ يەنە: «ئۆتمۈشتە بىز ھاۋا مۇداپىئە سىستېمىلىرىنى بىرلىكتە تەرەققىي قىلدۇرۇشنى تەكلىپ قىلغاندىمۇ، ئىران تەرەپ بۇنىڭغا ئانچە قىزىقمىغانىدى» دېگەنلەرنى قەيت قىلدى.
پۇتىن ئىراننىڭ مەنپەئەتىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىدىغان ۋە ئىسرائىلىيە تەرەپنىڭ ئەندىشىلىرىنى يېنىكلىتىدىغان تاللاشلارنىڭ بارلىقىنى ۋە ئۇلارنىڭ شېرىكلەرگە سۇنۇلغانلىقىنى ئېيتتى.
ئۇ يەنە رۇسىيە بىلەن ئىراننىڭ بۇشەھىر يادرو ئېلېكتىر ئىستانسىسىدا ئىككى يېڭى يادرو ئېنېرگىيە بىلوكى قۇرۇش ئۈچۈن توختام ئىمزالىغانلىقىنى بىلدۈرۈپ: «خىزمەتلەر داۋاملىشىۋاتىدۇ، مۇتەخەسسىسلىرىمىز نەق مەيداندا، 200 دىن ئارتۇق كىشى بار. بىز ئىسرائىلىيە رەھبەرلىكى بىلەن ئۇلارنىڭ بىخەتەرلىكىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىش توغرىسىدا كېلىشتۇق» دېدى.
رۇسىيە مۇئاۋىن تاشقى ئىشلار مىنىستىرى سېرگېي ريابكوۋ چارشەنبە كۈنى قىلغان سۆزىدە، موسكۋانىڭ ئامېرىكانى ئىرانغا ھۇجۇم قىلماسلىق توغرىسىدا ئاگاھلاندۇرغانلىقىنى، چۈنكى بۇنىڭ ئوتتۇرا شەرقنى تۈپتىن مۇقىمسىزلاشتۇرۇۋېتىدىغانلىقىنى ئېيتقانلىقىنى بىلدۈردى.
رۇسىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ باياناتچىسىمۇ ئىسرائىلىيەنىڭ ئىراننىڭ يادرو ئەسلىھەلىرىگە قىلغان ھۇجۇملىرىنى ئەيىبلەيدىغانلىقلىرىنى بىلدۈردى.
