بۇ دەۋرنىڭ ئەڭ ھالقىلىق باسقۇچى، تېررورلۇق تەشكىلاتى ي پ گ نىڭ كونتروللۇقىدىكى رايونلارنىڭ 48 سائەتتەك قىسقا ۋاقىت ئىچىدە مەركىزىي ھاكىمىيەتكە ئۆتكۈزۈپ بېرىلىشى بولدى.
مەغلۇبىيەتنىڭ ئاساسلىق سەۋەبلىرى
تېررورلۇق تەشكىلاتى ي پ گ نىڭ ساھەدىكى ھۆكۈمرانلىقىنىڭ تېز سۈرئەتتە ئاخىرلىشىشىنىڭ پەردە ئارقىسىدا ئۈچ ئاساسلىق ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچ ياتىدۇ:
بۇ نۇقتىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا، ئاممىۋى نارازىلىق ۋە قەبىلىلەرنىڭ قوللىشىدىن مەھرۇم قېلىشى مۇھىم بىر نۇقتا ھېسابلىنىدۇ. ي پ گ «دائېشقا قارشى كۈرەش» نىقابى ئاستىدا، بولۇپمۇ ئەرەب نوپۇسى زىچ رايونلاردا زۇلۇمغا تايانغان بىر باشقۇرۇش سىستېمىسى ئورناتتى. مەجبۇرىي قوراللىق خەلق ئەسكەرلىرى سېپىگە قوشۇۋېلىش ۋە بالىلارنىڭ تەشكىلاتقا كىرىشىگە ئوخشاش قىلمىشلار؛ ئەلئاقىدات، ئەلباگگارا ۋە ئەششائىتاتقا ئوخشىغان كۈچلۈك قەبىلىلەرنىڭ ي پ گە گە قارشى بىر سەپتە كۈرەش قىلىشىغا سەۋەب بولدى.
يەنە بىر ئامىل بولسا، ئىقتىسادىي ئادالەتسىزلىكتۇر. دەيرىزور ۋە ھاسەكەدىكى نېفىت ۋە تەبىئىي گاز مەنبەلىرىنىڭ پەقەت ي پ گ نى مەبلەغ بىلەن تەمىنلەش ئۈچۈنلا ئىشلىتىلىشى، يەرلىك خەلقنىڭ «بايلىقلىرىمىز ئوغرىلىنىۋاتىدۇ» دېگەن قارىشىنى تېخىمۇ كۈچەيتتى.
نەتىجىدە ، تېررورلۇق تەشكىلاتى سىياسىي خاتالىق ۋە يېتىم قېلىشتەك ئېغىر ئاقىۋەتكە دۇچ كەلدى. يىللارچە داۋاملاشقان ئامېرىكا ياردىمى بىلەن شەكىللەنگەن «مۇقىملىق» قارىشى، دەمەشىقتىكى يېڭى ھۆكۈمەتنىڭ (پىرېزىدېنت ئەھمەد شارانىڭ) قەتئىي پوزىتسىيەسى ۋە دۆلەتنىڭ پۈتۈنلۈكىنى تەكىتلىشى بىلەن ۋەيران بولدى. تاشقى ياردەمنىڭ مۇتلەق ئەمەسلىكىنى كۆرگەن بۇ قۇرۇلما، ئىجتىمائىي جەھەتتىكى قانۇنىي ئورنىنى يوقاتقاندىن كېيىن، ھەربىي جەھەتتىنمۇ پۇت تىرەپ تۇرالمىدى.
10-مارت كېلىشىمى ۋە بىر گەۋدىلىشىش باسقۇچى
سۈرىيە پىرېزىدېنتى ئەھمەد شارا تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان كېلىشىم، تېررورلۇق تەشكىلاتى س د گ نى تارقىتىۋېتىشنى ۋە دۆلەت بىلەن بىر گەۋدىلىشىشنى نىشان قىلىدۇ. كېلىشىمنىڭ ئاساسلىق ماددىلىرى تۆۋەندىكىچە:
* بارلىق فىرونتلاردا ئۇرۇش توختىتىش ئېلان قىلىنىدۇ؛ SDG فىرات دەرياسىنىڭ شەرق تەرىپىگە چېكىنىدۇ.
* دەيرىزور ۋە رەققە ۋىلايەتلىرى ھەربىي ۋە مەمۇرىي جەھەتتىن تولۇق سۈرىيە ھۆكۈمىتىگە ئۆتكۈزۈپ بېرىلىدۇ. ئاممىۋى ئورگان خىزمەتچىلىرى دۆلەت كادىرلىرى سېپىگە داخىل قىلىنىدۇ.
* نېفىت، تەبىئىي گاز مەنبەلىرى ۋە چېگرا ئېغىزلىرىنىڭ كونتروللۇقى تولۇق سۈرىيە دۆلەت خەۋپسىزلىك كۈچلىرىگە ئۆتىدۇ.
* SDG ئەزالىرى خەۋپسىزلىك تەكشۈرۈشىدىن ئۆتكەندىن كېيىن «بىۋاسىتە» ھالدا دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىقى ۋە ئىچكى بىخەتەرلىك ئىشلىرى مىنىستىرلىقىغا قاراشلىق ئورۇنلارغا قوشۇۋېتىلىدۇ.
* ھەربىي كۈچلەر چېكىندۈرۈلىدۇ، يەرلىك خەلقلەردىن تەشكىل تاپقان بىر ساقچى تەشكىلاتى قۇرۇلىدۇ.
* دائېش تۇتقۇنلىرى ۋە لاگېرلىرىنىڭ مەسئۇلىيىتى تولۇق مەركىزىي ھۆكۈمەتكە ئۆتكۈزۈپ بېرىلىدۇ.
* SDG سۈرىيەلىك بولمىغان بارلىق PKK تېررورلۇق تەشكىلاتى كاتتىباشلىرى ۋە ئەزالىرىنى سۈرىيە زېمىنىدىن چىقىرىپ تاشلاشقا ۋەدە بېرىدۇ.
* تىزىمغا ئېلىنمىغان كىشىلەرنىڭ پۇقرالىق مەسىلىسى ۋە ئۆتمۈشتىكى مال-مۈلۈك تەلەپلىرى، 2026-يىللىق پىرېزىدېنتلىق پەرمانىغا ئاساسەن ھەل قىلىنىدۇ.
* سۈرىيە دۆلىتى تېررورلۇق تەشكىلاتى دائېش بىلەن بولغان كۈرەشنى ئامېرىكا باشچىلىقىدىكى خەلقئارا ئىتتىپاقداش كۈچلىرىنىڭ بىر ئەزاسى سۈپىتىدە داۋاملاشتۇرىدۇ.
يىغىپ ئېيتقاندا، ئالىي نىشانلارنى كۆزلەپ «دۆلەت ئىچىدە دۆلەت» قۇرۇشقا ئۇرۇنغان ي پ گ تېررورلۇق تەشكىلاتىنىڭ 48 سائەتتەك قىسقا ۋاقىت ئىچىدە تېز سۈرئەتتە مەغلۇب بولۇشى، رايونلۇق قەبىلىلەرنىڭ قوللاشنى توختىتىشى ۋە يېڭى سۈرىيە ھۆكۈمىتىنىڭ ھەممىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان، ئەمما مۇرەسسەسىز سىياسىتى ئارقىلىق ئەمەلگە ئاشتى. سۈرىيە سەھنىسىدە قوراللىق گۇرۇپپىلارنىڭ تاشقى كۈچلەرنىڭ قوللىشى ئارقىلىق ئورۇن ئېلىشى دەۋرى ئاخىرلاشتى، مەركىزىي ھاكىمىيەتنى قايتىدىن قۇرۇش باسقۇچى تېزلەشتى.
