ئارمىيەنىڭ كۈنسېرى كەسكىنلىشىۋاتقان زېمىن تالاش-تارتىشى سەۋەبىدىن چېگرا قاتنىشىنىڭ ھەممىسىنى دېگۈدەك توختىتىشىدىن كېيىن، سەيشەنبە كۈنى تايلاندنىڭ كامبودژا بىلەن بولغان ئاساسلىق قۇرۇقلۇق چېگرا ئېغىزىدا، كىچىك بالىلار ۋە ئائىلىلەرنى ھەمدە ئونلىغان ساياھەتچى ۋە ئىشچىنى قىيىن ئەھۋالدا قالدۇردى.
تايلاند، ئۆتكەن ئايدا بىر كامبودژالىق ئەسكەرنىڭ ئۆلۈمىنى كەلتۈرۈپ چىقارغان ھەربىي توقۇنۇشلار بىلەن قايتىدىن كەسكىنلەشكەن ئۇزۇندىن بۇيانقى تالاش-تارتىش سەۋەبىدىن، يەتتە چېگرا ئۆلكىسىدىكى ئۆتۈشمە نۇقتىلىرىنى ئوقۇغۇچىلار ۋە داۋالىنىشقا موھتاج كىشىلەردىن باشقا ھەممەيلەنگە تاقىدى.
ئانگكور ۋات مەركىزى جايلاشقان كامبودژانىڭ سىئېم رېئاپ شەھىرىگە قۇرۇقلۇق ئارقىلىق ساياھەت قىلىدىغانلار ئۈچۈن ئاساسلىق ئۆتۈشمە نۇقتىسى بولغان سا كايو ئۆلكىسىدىكى بان خلوڭ لۇئېك كونترول نۇقتىسىدا قالايمىقانچىلىق يۈز بەردى.
كۆپىنچىسى تايلاندقا قەرەللىك ھالدا تىجارەت ئۈچۈن ئۆتىدىغان ساتقۇچىلاردىن تەشكىل تاپقان 50 گە يېقىن كامبودژالىق ئىشچى كونترول نۇقتىسىدا قاپسىلىپ قېلىپ، ئۆيلىرىگە قايتىپ كېتەلمىدى.
ئادەتتە ھەر كۈنى تايلاندتا ئىشلەش ئۈچۈن چېگرادىن ئۆتۈپ، ئاندىن كامبودژادىكى ئۆيىگە قايتىدىغانلىقىنى ئىپادىلىگەن 38 ياشلىق كىيىم-كېچەك ساتقۇچىسى مالىن پو: «تۈنۈگۈن كەچتە قايتماقچى بولدۇم، ئەمما ساقچىلار ئۆتۈشۈمگە يول قويمىغاچقا دۇكىنىمدا ئۇخلاشقا مەجبۇر بولدۇم» دېدى.
پو، كونترول نۇقتىسىنىڭ نېمە ئۈچۈن تاقالغانلىقى ھەققىدە ھېچكىمنىڭ چۈشەنچە بەرمىگەنلىكىنى، نۇرغۇن كىشىنىڭ بۇ ئەھۋالدىن ئۈمىدسىزلەنگەنلىكىنى ئېيتتى.
سېرىق روجكىلار بىلەن تاقالغان چوڭ ئەگمە شەكىللىك ئۆتۈشمە نۇقتىسىنىڭ يېنىغا جىددىي ھەرىكەت ساقچىلىرى ئورۇنلاشتۇرۇلدى. قايتۇرۇۋېتىلگەن كىشىلەرنىڭ تايلاند تەرەپكە قايتىپ كېتىۋاتقانلىقى كۆرۈلدى.
سا كايودا ياشايدىغان 32 ياشلىق كامبودژالىق ياغاچچى چانتا ۋو، 73 ياشلىق قېيىن ئانىسىنىڭ يېڭىلا ۋاپات بولغانلىقىنى ئاڭلىغاندىن كېيىن چېگرادىن ئۆتمەكچى بولغانلىقىنى ئېيتتى. يولدىشى، ئىنىسى، ئىككى ياشلىق قىزى ۋە بىر ئايلىق بوۋىقى بىلەن ساياھەت قىلىۋاتقان ۋو، كونترول نۇقتىسىغا يېقىن بىر ئورۇندۇقتا بوۋىقىنىڭ زاكىسىنى ئالماشتۇرۇۋاتقانلىقى كۆرۈلدى ھەمدە AFP ئاگېنتلىقىغا بەرگەن باياناتىدا: «ساقچى مېنى ئاگاھلاندۇردى... مەن بەك ئەنسىرەۋاتىمەن» دېگەن سۆزلەرنى قىلدى.
چېگرا تالاش-تارتىشى
كامبودژالىق ئىشچىلاردىن باشقا، چېگرادىن ئۆتۈشنى كۈتۈۋاتقان بىر قانچە ساياھەتچىمۇ قىيىن ئەھۋالدا قالدى.
ئىتالىيەنىڭ تورىنو شەھىرىدىن كەلگەن 34 ياشلىق ماتتېئو توسو، ئاسىيانى يۈك سومكىسى بىلەن ساياھەت قىلىۋېتىپ، نېپالدىن باشلاپ ئىككى ئايدىن بۇيان يولدا ئىكەنلىكىنى ۋە كامبودژاغا ئۆتمەكچى بولغانلىقىنى ئېيتتى.
AFP ئاگېنتلىقىغا سۆز قىلغان توسو: «بانكوكقا قايتىپ، كامبودژاغا ئايروپىلان بىلەن بېرىشقا مەجبۇر بولۇشۇم مۇمكىن، ئەمما بۇ ئەلۋەتتە تېخىمۇ قىممەت» دېدى ھەمدە تايلاند بىلەن كامبودژا ئوتتۇرىسىدىكى جىددىيچىلىكنىڭ ئۇزۇن مۇددەتتە تايلاند ساياھەتچىلىكىگە تەسىر يەتكۈزۈشىدىن ئەنسىرەيدىغانلىقىنى سۆزىگە قوشۇپ قويدى.
توسو: «ئۇنچە كۆپ ساياھەتچى كۆرمىدىم، ئەمما ھازىر سۇس پەسىل. قىزغىن پەسىلدە بۇ ئەھۋال دۆلەت ئۈچۈن ناچار بولۇشى مۇمكىن» دېدى.
تايلاند بىلەن كامبودژا 20-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا فرانسىيەلىكلەرنىڭ ھىندىچىننى ئىشغال قىلىشى جەريانىدا سىزىلغان 800 كىلومېتىرلىق چېگرانىڭ بىر قانچە كىچىك بۆلىكىدە تالاش-تارتىش قىلماقتا.
بۇ تالاش-تارتىش سەۋەبىدىن 2008-يىلدىن بۇيان بۇ رايوندا كەم دېگەندە 28 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلغان بولۇپ، يېقىنقى يىللاردا تىنچ داۋاملاشقان بۇ ئەھۋال ئۆتكەن ئايدا ۋەقەلەر قايتىدىن كەسكىنلەشكىچە داۋاملاشتى.
تىنچلىق سۆھبەتلىرى ئۈزۈلۈپ قالغان بىر پەيتتە، كامبودژا، تايلاندتىن يېقىلغۇ ۋە مايدىن باشقا مېۋە-چېۋە ئىمپورتىغا چەكلىمە قويدى.
بۇ تالاش-تارتىش تايلاند باش مىنىستىرى پايتوڭتارن شىناۋاترانىمۇ ئېغىر ئەھۋالدا قالدۇردى. شىناۋاترا، كامبودژانىڭ سابىق رەھبىرى خۇن سېن بىلەن ئېلىپ بارغان ۋە فنوم پېنغا يول قويغانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلگەن تېلېفون سۆھبىتىنىڭ ئاشكارىلىنىپ كېتىشىدىن كېيىن ئىستىپا بېرىش چاقىرىقىغا دۇچ كەلدى.
تايلاند چېگرا ساقچىلىرى، ئۆتۈشمە نۇقتىسىنىڭ قايتا ئېچىلىدىغانلىقىنىڭ ئېنىق ئەمەسلىكىنى، نەق مەيداندىكى خادىملارنىڭ چەكلىك ئۇچۇر بىلەن ھەربىي بۇيرۇقلارنى ئىجرا قىلىۋاتقانلىقىنى بىلدۈردى.
