فرانكېن 10-مايدىن 14-مايغىچە ئەنقەرە ۋە ئىستانبۇلدا ئېلىپ بېرىلىدىغان «بېلگىيە ئىقتىسادىي ۋەكىللەر ئۆمىكى»نىڭ زىيارىتىدىن ئىلگىرى، ئانادولۇ خەۋەر ئاگېنتلىقى مۇخبىرىنىڭ سوئاللىرىغا جاۋاب بېرىپ، ۋەزىيەت ئۈستىدە توختالدى.
ئىقتىسادىي ۋەكىللەر ئۆمەكلىرىنىڭ زىيارىتىدە ئەڭ مۇھىم مەسىلىلەرنىڭ ئۇچرىشىشلار ۋە كېلىشىملەر ئىكەنلىكىنى تىلغا ئالغان فرانكېن: «شۇڭا تۈركىيەگە قاراتقان بۇ گۈزەل ئىقتىسادىي ۋەكىللەر ئۆمىكى زىيارىتىدە، كۆپ ساندا ياخشى ئالاقىلەرنىڭ ئورنىتىلىشىنى، يېڭى سودا مۇناسىۋەتلىرى، يېڭى مەبلەغ سېلىش ئىمكانىيەتلىرى ۋە يېڭى پىكىرلەرنىڭ ئوتتۇرىغا چىقىشىنى ئۈمىد قىلىمەن» دېگەنلەرنى قەيت قىلدى.
«ئىمزالىنىدىغان سودا كېلىشىملىرىنىڭ سانى 40 قا يەتتى»
بېلگىيە شىركەتلىرى بىلەن تۈركىيە شىركەتلىرى، بېلگىيە تەتقىقات ئىنستىتۇتلىرى ۋە ئۇنىۋېرسىتېتلىرى بىلەن تۈركىيە ئۇنىۋېرسىتېتلىرى ھەم تەتقىقات ئاپپاراتلىرى ئارىسىدا ئەڭ يۇقىرى سەۋىيەلىك ھەمكارلىقلارنىڭ ئورنىتىلىشىنى پىلانلاۋاتقانلىقلىرىنى بىلدۈرگەن فرانكېن، بۇنىڭ بىلەن بىرگە توختاملار، كېلىشىملەر ۋە سودا ھەمكارلىقلىرىنىڭمۇ زور ئەھمىيەتكە ئىگە ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
مىنىستىر فرانكېن: «ھازىرغىچە ئىمزالىنىدىغان سودا كېلىشىملىرىنىڭ سانى 40 قا يەتتى. بۇ خېلىلا ئىجابىي ۋە خۇشاللىنارلىق بىر تەرەققىيات. ئالدىمىزدىكى كۈنلەردە بۇنىڭغا يېڭىلىرىمۇ قوشۇلىدۇ، يەنى نۇرغۇنلىغان كېلىشىملەر تاماملىنىش باسقۇچىدا تۇرۇۋاتىدۇ» دېدى.
«تۈركىيە ئىنتايىن چوڭ بىر ئىقتىسادىي ۋە جيوپولىتىكىلىق كۈچ»
ۋەكىللەر ئۆمىكى زىيارىتىنىڭ بېلگىيە نۇقتىسىدىن ئەھمىيىتىنى چۈشەندۈرگەن فرانكېن، تۈركىيەنىڭ ئىنتايىن مۇھىم بىر سودا شېرىكى ئىكەنلىكىنى، ئىككى دۆلەت ئارىسىدىكى سودا ھەجمىنىڭ 8 مىليارد دوللار سەۋىيەسىدە ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
فرانكېن بۇنىڭ خېلىلا يۇقىرى بىر رەقەم ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىپ: «بۇ ئەھۋال تۈركىيەنى ئىنتايىن مۇھىم بىر شېرىككە ئايلاندۇرىدۇ. تۈركىيە ئىنتايىن ھالقىلىق بىر دۆلەت بولۇپ، ئاسىيا، ئوتتۇرا شەرق ۋە ياۋروپا ئۈچۈن بىر مەركەز ئورنىدا تۇرىدۇ. بىر ئۆتكۈزۈش دەرۋازىسى خاراكتېرىگە ئىگە. سىلەر ئىنتايىن مۇھىم بىر دۆلەت» دېگەنلەرنى تەكىتلىدى.
تۈركىيە ۋە بېلگىيەنىڭ ناتو (NATO) ئىچىدە ئىتتىپاقداش ئىكەنلىكىنى، كۆپلىگەن تارىخىي رىشتىلەرگە ئىگە ئىكەنلىكىنى تىلغا ئالغان فرانكېن، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا بېلگىيەدە كەڭ بىر تۈرك توپلۇقىنىڭ ياشايدىغانلىقىغا ئىشارەت قىلىپ ئۆتتى.
فرانكېن شۇ سەۋەبتىن، خانىش ماتىلدېنىڭ (Queen Mathilde) باشچىلىقىدا ۋە رايونلۇق ھۆكۈمەتلەر بىلەن بىرلىكتە بۇ زىيارەتنى ئېلىپ بارغانلىقىدىن زور خۇشاللىق ھېس قىلغانلىقىنى بىلدۈردى.
ۋەكىللەر ئۆمىكى زىيارىتىنىڭ ئىنتايىن ئىجابىي ئۆتىدىغانلىقىغا ئىشىنىدىغانلىقىنى تەكىتلىگەن فرانكېن: «تۈركىيەنى چوڭ بىر ئىقتىسادىي ۋە جيوپولىتىكىلىق كۈچ دەپ ئويلايمەن. بىز بىرلىكتە خىزمەت قىلىشىمىز كېرەك. بۇ ھەم بىزنىڭ مەنپەئەتىمىزگە، ھەم تۈركىيەنىڭ مەنپەئەتىگە ئۇيغۇن» دېدى.
«(تۈركىيە مۇداپىئە سانائىتى) مەن ئۈچۈن بىر ئۈلگە خاراكتېرىگە ئىگە»
تۈركىيە مۇداپىئە سانائىتىنىڭ ئەھمىيىتى مەسىلىسىدە فرانكېن، تۈركىيەنى بولۇپمۇ تەتقىقات-تەرەققىيات، يېڭىلىق يارىتىش، ئىشلەپچىقىرىش ۋە يۇقىرى سۈپەتلىك خىزمەت كۈچى ساھەلىرىدە ئۈلگە بولالايدۇ، دەپ ئويلايدىغانلىقىنى تىلغا ئالدى.
فرانكېن 450 تىن ئارتۇق كىشى قاتنىشىدىغان ۋەكىللەر ئۆمىكىدە 60 تىن 80 گىچە مۇداپىئە سانائىتى شىركىتىنىڭ بولىدىغانلىقىنى ئەسكەرتىپ: «مۇداپىئە ساھەمىزنىڭ مۇھىم بىر قىسمى تۈركىيە مۇداپىئە سانائىتىدىن بىر نەرسىلەرنى ئۆگىنىشكە زور قىزىقىش بىلەن قاراۋاتىدۇ» دېدى.
تۈركىيە مۇداپىئە سانائىتىنىڭ يېڭىلىق يارىتىش ۋە كۈچلۈك مۇداپىئە ئىقتىدارى بەرپا قىلىش مەسىلىلىرىدە ھەقىقەتەن ئىنتايىن يۇقىرى سەۋىيەدە ئىكەنلىكىنى قايتا تەكىتلىگەن فرانكېن: «شۇڭلاشقا بۇلار مەن ئۈچۈن بىر ئۈلگە خاراكتېرىگە ئىگە» دېگەنلەرنى سۆزلىرىگە ئىلاۋە قىلدى.
«ئەنقەرەدىكى ناتو باشلىقلار يىغىنى ئىنتايىن مۇھىم»
ناتو ئىچىدە جىددىيچىلىكلەرنىڭ ئازىيىشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن فرانكېن: «بۇ ئاسان ئەمەس. مەن بۇنى ھەر ۋاقىت بىر ‹نىكاھ كىرىزىسى› دەپ تەسۋىرلەيمەن. 80 يىلدىن بېرى بىرگە كېلىۋاتىمىز، ئاخىرقى بىر يىلدىن بېرى نىكاھ كىرىزىسىنى باشتىن كەچۈرۈۋاتىمىز. مۇشۇنداق مەزگىللەردە دىيالوگ قۇرۇش، بىر-بىرىمىزنى ئاڭلاش، ئۆزئارا چۈشىنىش ھاسىل قىلىش ۋە بۇ دىيالوگنى داۋاملاشتۇرۇش ئىنتايىن مۇھىم» دېدى.
فرانكېن شۇ سەۋەبتىن، ئەنقەرەدىكى باشلىقلار يىغىنىنىڭ ياخشى ئۆتىدىغانلىقىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى تىلغا ئېلىپ: «باشلىقلار يىغىنى ئىنتايىن مۇھىم» دېدى.
يىغىندا مۇداپىئە سانائىتىنىڭ ئىقتىدارى، ئىقتىدارنى ئاشۇرۇش، ئىشلەپچىقىرىش ۋە ئورتاق ئىشلەپچىقىرىش مەسىلىلىرىنىڭ ئالدىنقى پىلانغا چىقىدىغانلىقىنى ئىشارەت قىلغان فرانكېن، ئامېرىكا، ياۋروپا، كانادا ۋە تۈركىيە ئارىسىدا ھەمكارلىق ئورنىتىش نۇقتىسىدىن بۇنىڭ مۇھىم بىر يىغىن بولىدىغانلىقىنى تەكىتلىدى.
فرانكېن: «ئۈمىد قىلىمەنكى، ھۆرمەتلىك (ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد) ترامپ ياخشى بىر كەيپىيات بىلەن كېلىدۇ ۋە ئۇ يەردىكى ھەممە ئادەم ئىجابىي بىر كەيپىيات ئىچىدە بولىدۇ» دېدى.
