ھىندىستان باش مىنىستىرى نارېندرا مودى ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ ھىندىستان ماللىرىغا %50 قوشۇمچە باج ئېلىش قارارىدىن كېيىنكى تۇنجى باياناتىدا، دۆلىتىنىڭ دېھقانلىرىنىڭ مەنپەئەتىدىن ۋاز كەچمەيدىغانلىقىنى، ئېغىر بەدەل تۆلەشكە توغرا كەلگەن تەقدىردىمۇ بۇ مەيدانىدىن يانمايدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
ترامپ پەيشەنبە كۈنى جەنۇبىي ئاسىيادىكى بۇ دۆلەتكە يەنە %25 قوشۇمچە باج يۈكلىگەنلىكىنى ئېلان قىلىپ، ئامېرىكىغا ئېكسپورت قىلىنىدىغان ھىندىستان ماللىرىغا يۈكلەنگەن ئومۇمىي باج نىسبىتىنى %50 كە چىقاردى. بۇ، ئامېرىكانىڭ ھەرقانداق سودا شېرىكىگە يۈكلىگەن ئەڭ يۇقىرى باج نىسبىتىدىن بىرى بولۇپ قالدى.
مودى پەيشەنبە كۈنى يېڭى دېھلىدا ئۆتكۈزۈلگەن بىر پائالىيەتتە: «بىز ئۈچۈن دېھقانلىرىمىزنىڭ پاراۋانلىقى ھەممىدىن ئەلا. ھىندىستان دېھقانلىرىنىڭ، سۈتچىلىك كەسپىنىڭ ۋە بېلىقچىلىرىنىڭ پاراۋانلىقىدىن ھەرگىز ۋاز كەچمەيدۇ. بۇنىڭ ئۈچۈن شەخسەن ئېغىر بەدەل تۆلەيدىغانلىقىمنى بىلىمەن» دېدى.
ھىندىستان بىلەن ئامېرىكا ئوتتۇرىسىدىكى سودا سۆھبەتلىرى، ھىندىستاننىڭ كەڭ كۆلەملىك دېھقانچىلىق ۋە سۈتچىلىك ساھەلىرىنى ئېچىشقا دائىر كېلىشەلمەسلىكلەر ۋە رۇسىيە نېفىتىنى سېتىۋېلىشنى توختىتىش مەسىلىسىدىكى ئىختىلاپلار تۈپەيلىدىن بەش قېتىملىق سۆھبەتتىن كېيىن توختاپ قالغان ئىدى.
مودى ئامېرىكىنىڭ باج قارارى ياكى سودا سۆھبەتلىرىنى بىۋاسىتە تىلغا ئالمىدى.
ترامپ 28-ئاۋغۇستتىن باشلاپ يولغا قويۇلىدىغان يېڭى باجنىڭ ھىندىستاننىڭ رۇسىيە نېفىتىنى سېتىۋالغانلىقىنى جازالاش مەقسىتىدە چىقىرىلغانلىقىنى ئىپادىلىدى. ھىندىستان تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى بولسا بۇ قارارنى «ئىنتايىن ئەپسۇسلىنارلىق» دەپ تەسۋىرلەپ، «ھىندىستان دۆلەت مەنپەئەتىنى قوغداش ئۈچۈن بارلىق زۆرۈر تەدبىرلەرنى قوللىنىدۇ» دەپ بايانات بەردى.
ئامېرىكا رۇسىيە نېفىتىنىڭ ئەڭ چوڭ خېرىدارى بولغان خىتاي ئۈچۈن تېخى بۇنىڭغا ئوخشاش باج ئېلان قىلمىدى. مۇتەخەسسىسلەر خىتاينىڭ ئاز ئۇچرايدىغان مېتاللار ۋە شۇنىڭغا ئوخشاش زاپاسلىرى سەۋەبىدىن ئامېرىكا بىلەن سودىلىشىش ئەۋزەللىكىگە ئىگە ئىكەنلىكىنى، ئەمما ھىندىستاننىڭ بۇ ئەۋزەللىككە ئىگە ئەمەسلىكىنى بىلدۈرمەكتە.
ھىندىستان تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلەر كاتىپى داممۇ راۋى مۇخبىرلارغا: «ئامېرىكانىڭ باجنى ئۆستۈرۈشى ئەقىلگە سىغمايدۇ. بۇ بىر ۋاقىتلىق ئېغىش، دۆلەت دۇچ كېلىدىغان ۋاقىتلىق بىر مەسىلە. ئەمما ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ، دۇنيانىڭ بىر چارە تاپىدىغانلىقىغا ئىشىنىمىز» دېگەنلەرنى قەيت قىلدى.
ھىندىستان يېڭى ئىتتىپاقداشلارغا يۈزلەنمەكتە
ترامپنىڭ تاموژنا بېجى كەلتۈرۈپ چىقارغان ۋە يېقىنقى يىللاردىكى ئەڭ ئېغىر دىپلوماتىك جىددىيچىلىككە سەۋەب بولغان بۇ جەرياندا، ھىندىستان كەلگۈسى ئايلاردا باشقا تاللاشقا بولىدىغان ھەمكارلىقلارنى قۇرۇشى مۇمكىنلىكىدىن سىگنال بېرىشكە باشلىدى.
ھىندىستان باش مىنىستىرى نارېندرا مودى يەتتە يىلدىن ئارتۇق ۋاقىتتىن كېيىن تۇنجى قېتىم خىتاينى زىيارەت قىلىشقا تەييارلانماقتا. بۇ قەدەم، ۋاشىنگتون بىلەن بولغان مۇناسىۋەت ئاجىزلاشقان بىر پەيتتە، يۈز بېرىش ئېھتىمالى بولغان بىر ئىتتىپاقداشلىق ئۆزگىرىشىدىن دېرەك بېرىدۇ.
برازىلىيە پىرېزىدېنتى لۇيىز ئىناسىئو لۇلا دا سىلۋا بولسا چارشەنبە كۈنى بايانات بېرىپ، ترامپنىڭ تاموژنا بېجىگە قارشى قانداق يول تۇتۇشنى مۇزاكىرە قىلىش ئۈچۈن برىكس (BRICS) ئالتۇن كېسەك دۆلەتلىرى ئارىسىدا دىئالوگ باشلايدىغانلىقىنى ئېيتتى. لۇلانىڭ پەيشەنبە كۈنى مودىغا، ئاندىن خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ ۋە باشقا رەھبەرلەرگە تېلېفون قىلىشنى پىلانلىغانلىقى بىلدۈرۈلدى.
ئالتۇن كېسەك دۆلەتلىرى گۇرۇپپىسى برازىلىيە، رۇسىيە، ھىندىستان، خىتاي ۋە جەنۇبىي ئافرىقىدىن تەركىب تاپىدۇ.
راۋى: «ئوخشاش پىكىردىكى دۆلەتلەر بارلىق تەرەپلەرنىڭ مەنپەئەتىگە پايدىلىق بولغان ھەمكارلىق ۋە ئىقتىسادىي ئالاقىلەرنى ئىزدەيدۇ» دېدى.
