مەدەنىيەت ۋە ساياھەت مىنىستىرلىقى مەدەنىيەت مىراسلىرى ۋە مۇزېيلار باش ئىدارىسى، ئەنقەرە ئۇنىۋېرسىتېتى ۋە جەنۇبىي كورېيە دۆلەتلىك مەدەنىيەت مىراسلىرىنى تەتقىق قىلىش ئىنستىتۇتى ھەمكارلىقىدا كۈلتەپە-كانىشتا ئېلىپ بېرىلغان قېزىشلاردا، بۇ جاينىڭ مىلادىدىن بۇرۇنقى 323-يىلىدىن 30-يىللىرىغىچە بولغان ھېللىنىستىك دەۋرىگە ئائىت مۇھىم بايقاشلارغا ئېرىشىلدى.
قېزىپ چىقىلغان موزايكا ياتقۇزۇلغان قۇرۇلۇش بىلەن بىرگە بايقالغان تۆت ئوخشىمىغان ھېللىنىستىك مەدەنىيەت قاتلىمى، قەدىمكى ماكاننىڭ مەزكۇر دەۋردە باشتىن كەچۈرگەن ئۆزگىرىشلىرىنى چۈشىنىش جەھەتتە يېڭى مەلۇماتلار بىلەن تەمىنلىدى.
بۈگۈنگە قەدەر ئاساسەن تۇچ دەۋرىگە مەركەزلەشكەن قېزىش ۋە تەتقىقاتلار سەۋەبىدىن تېخىمۇ چەكلىك مەلۇماتقا ئىگە بولۇنغان ھېللىنىستىك دەۋرىگە ئالاقىدار يېڭى بايقاشلار، ئۇ يەردىكى بوشلۇق ئىشلىتىش شەكىللىرىنى چۈشىنىشكىمۇ ھەسسە قوشىدۇ.
مىلادىدىن بۇرۇنقى 3-مىڭ يىللىقتىن رىم دەۋرىگىچە مەۋجۇتلۇقىنى داۋاملاشتۇرغان كۈلتەپە-كانىش، ئانادولۇنىڭ مۇھىم سىياسىي، ئىقتىسادىي ۋە مەدەنىيەت مەركەزلىرى قاتارىدىن ئورۇن ئالىدۇ. ھىتتىت ئىمپېرىيەسى گۈللىنىشتىن بۇرۇن كانىش (نېشا) پادىشاھلىقىغا پايتەخت بولغان بۇ ماكان، ھىتتىت مەدەنىيىتى تۇغۇلغان ئاساسلىق مەركەزلەرنىڭ بىرى سۈپىتىدە قوبۇل قىلىنىدۇ.
بۇ يەرنىڭ يۇقىرىقى شەھەر قىسمىدا خان جەمەتى سارايلىرى ۋە ئىبادەتخانىلار، تۆۋەنكى شەھەردە بولسا سودا مەركىزى ۋە ئولتۇراق رايون خاراكتېرىدىكى كارۇم جايلاشقان. بولۇپمۇ قەدىمكى ئاسسۇر ۋە ئانادولۇلۇق سودىگەرلەرگە ئالاقىدار تېپىلمىلار بىلەن تونۇلغان كۈلتەپەدە قولغا چۈشۈرۈلگەن تەخمىنەن 23 مىڭ 500 مىخ خەتلىك سېغىز توپال تاختاي، بىرلەشكەن دۆلەتلەر مائارىپ، پەن-مەدەنىيەت تەشكىلاتى (UNESCO) نىڭ دۇنيا ئەستە تۇتۇش مىراسلىرى تىزىملىكىدىن ئورۇن ئالغان ئىدى.
2014-يىلى UNESCO نىڭ دۇنيا مىراسلىرى ۋاقىتلىق تىزىملىكىگە كىرگۈزۈلگەن كۈلتەپەنىڭ ئومۇمىي كۆلىمىنىڭ بۈگۈنگە قەدەر تەخمىنەن پىرسەنت 5 ى قېزىلدى.
