ئىقتىساد
2 مىنۇت ئوقۇش
تۈركىيە بىلەن ئامېرىكا ئىقتىسادىي ۋە ئىستراتېگىيەلىك مۇناسىۋەتلەرنى چوڭقۇرلاشماقتا
تۈركىيە بىلەن ئامېرىكا يۇقىرى دەرىجىلىك سۆھبەتلەر ئارقىلىق ئىقتىسادىي ۋە ئىستراتېگىيەلىك مۇناسىۋەتلەرنى چوڭقۇرلاشماقتا
تۈركىيە بىلەن ئامېرىكا ئىقتىسادىي ۋە ئىستراتېگىيەلىك مۇناسىۋەتلەرنى چوڭقۇرلاشماقتا
Mehmet Simsek in the US / AA Archive

تۈركىيە مالىيە مىنىستىرى مەھمەت شىمشەك ۋاشىنگتوندا ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى مالىيە ئىشلىرى مىنىستىرى سىكوت بېسسېنت بىلەن كۆرۈشۈپ، ئامېرىكا بىلەن بولغان ئۆزئارا سودا، مەبلەغ سېلىش ۋە دۆلەت مۇداپىئەسى ھەمدە ئېنېرگىيە ساھەلىرىدىكى رايونلۇق ھەمكارلىقنى ئاشۇرۇش توغرىسىدا سۆھبەتلەشتى.

تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى خەزىنە ۋە مالىيە مىنىستىرلىقى بايانات ئېلان قىلىپ، تۈركىيە خەزىنە ۋە مالىيە مىنىستىرى مەھمەت شىمشەكنىڭ چارشەنبە كۈنى ۋاشىنگتوندا ئامېرىكا مالىيە مىنىستىرى سىكوت بېسسېنت بىلەن ئۇچرىشىپ، ئىقتىسادىي ھەمكارلىقنى كېڭەيتىش ۋە رايونلۇق ئىستراتېگىيەلىك ھەمكارلىق مەسىلىلىرىنى مۇزاكىرە قىلغانلىقىنى ئۇقتۇردى.

دائىرىلەرنىڭ بىلدۈرۈشىچە، تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى مەركىزىي بانكىسى باشلىقى فاتىھ قاراخانمۇ قاتناشقان يىغىن «ئىجابىي كەيپىيات»تا ئۆتكەن. ھەر ئىككى تەرەپ ۋەكىللەر ئۆمەكلىرى، شىمالىي ئاتلانتىك ئەھدى تەشكىلاتى — ناتو ئىتتىپاقدىشى بولغان تۈركىيە ۋە ئامېرىكا رەھبەرلىرى رەجەپ تاييىپ ئەردوغان بىلەن دونالد ترامپنىڭ كۆپ قاتلاملىق مۇناسىۋەتلەرنى ئىلگىرى سۈرۈشتىكى ئورتاق سىياسىي ئىرادىسىنى مۇئەييەنلەشتۈرگەن.

تەرەپلەر سودا، مەبلەغ سېلىش ۋە ئېنېرگىيەگە ئەھمىيەت بەردى

باياناتتا كۆرسىتىلىشىچە، سۆھبەتلەر مەبلەغ سېلىش، سودا، قاتناش ۋە ئېنېرگىيە قاتارلىق مۇھىم ساھەلەردىكى ھەمكارلىقنى كۈچەيتىشكە مەركەزلەشكەن بولۇپ،مىنىستىر شىمشەك بولۇپمۇ دۆلەت مۇداپىئە سانائىتىدە ئىككى تەرەپلىك ھەمكارلىققا توسقۇنلۇق قىلىۋاتقان ھازىرقى چەكلىمىلەرنى بىكار قىلىشنىڭ مۇھىملىقىنى تەكىتلىگەن. بۇ مەسىلە مۇناسىۋەتلەرنى چوڭقۇرلاشتۇرۇشتىكى سەزگۈر، ئەمما ھالقىلىق بىر ساھە دەپ قارالماقتا.

تۈركىيە ۋەكىللەر ئۆمىكى يەنە تۈركىيەنىڭ داۋاملىشىۋاتقان ئىقتىسادىي مۇقىملىقنى كاپالەتلەندۈرۈش تىرىشچانلىقلىرى ھەققىدە تەپسىلىي مەلۇمات بەرگەن. مىنىستىر شىمشەك، ئەنقەرەنىڭ «ئېھتىياتچان ۋە ئىمكانىيەتلىك سىجىل ماكرو ئىقتىسادىي سىياسەتلىرى»نى يولغا قويۇشقا بەل باغلىغانلىقىنى، بۇنىڭ خەلقئارا پۇل فوندى ۋە دۇنيا بانكىسىنىڭ باھار مەزگىلى يىغىنلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان يېقىنقى خەلقئارالىق مۇنبەرلەردىمۇ ئوتتۇرىغا قويۇلغانلىقىنى يەنە بىر قېتىم تەكىتلىگەن.

تەرەپلەر يەنە رايون خاراكتېرلىك جىددىي مەسىلىلەرنىمۇ مۇزاكىرە قىلغان. تۈركىيە ئەمەلدارلىرى سۈرىيەگە يۈرگۈزۈلۈۋاتقان ئېمبارگولارنىڭ بىكار قىلىنىشى كېرەكلىكىنى ئوتتۇرىغا قويغان ھەمدە تۈركىيەنىڭ ئۇكرائىنادا ئۇرۇش توختىتىشنى نىشان قىلغان نۆۋەتتىكى داۋاملىشىۋاتقان دىپلوماتىك تىرىشچانلىقلىرى ھەققىدە سۆھبەتداشلىرىغا مەلۇمات بەرگەن.

100 مىليارد دوللارلىق سودا نىشانى

بۇ سۆھبەتلەر تۈركىيە-ئامېرىكا ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلىرىدە كۈچىيىش يۈزلىنىشى كۆرۈلۈۋاتقان بىر مەزگىلدە ئېلىپ بېرىلدى. ھەر ئىككى دۆلەت ھۆكۈمىتى ئىككى تەرەپلىك سودا سوممىسىنى 100 مىليارد دوللار سەۋىيەسىگە يەتكۈزۈش ۋەدىسىنى داۋاملاشتۇردى. بۇ رەقەم يېقىنقى دىپلوماتىك ئۇچرىشىشلاردا كۆپ قېتىم تەكىتلەنگەن ئىدى.

مۇتەخەسسىسلەر، ۋاشىنگتون زىيارىتى جەريانىدا مۇزاكىرە قىلىنغان كونكرېت تەشەببۇسلارنى تېخىمۇ ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن، ئالدىمىزدىكى ئايلاردا بۇلارغا ئالاقىدار تېخنىكىلىق يىغىنلارنىڭ ئۆتكۈزۈلىدىغانلىقىنى بىلدۈرمەكتە. تۈركىيە ئۆزىنى رايونلۇق ئىقتىسادىي ۋە ئىستراتېگىيەلىك بىر كۈچ سۈپىتىدە قايتىدىن ئوتتۇرىغا چىقىرىش تىرىشچانلىقىنى داۋاملاشتۇرۇۋاتقان بىر پەيتتە، ۋاشىنگتون بىلەن ھەمكارلىقنى كۈچەيتىش قەدەملىرى، دۆلەتنىڭ بۇ نىشانىغا يېتىشىدە ھالقىلىق رول ئوينىشى مۇمكىن.

ئىزدىنىڭ
تۈركىيە يېڭى  تەتقىق قىلىش – تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋە يېڭىلىق يارىتىش پىلانىنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويماقتا
تۈركىيە سۈرىيەنىڭ ئىدلىب ۋىلايىتىدىكى پارتلاش مۇناسىۋىتى بىلەن سۈرىيەگە تەزىيە بىلدۈردى
تۈركىيە دۆلەت مۇداپىئە ماگناتى MKE مىسىردا ئورتاق ئىشلەپچىقىرىش ئۈچۈن تارماق شىركەت قۇردى
ئىران ئىيوردانىيەدىكى ئامېرىكا بازىسىغا ھۇجۇم قىلدى
دونالد ترامپ كانادا مەھسۇلاتلىرىنى خېرىدار چاقىرىش تۈرلىرىدىن چىقىرىۋېتىش بۇيرۇقى چۈشۈردى
مالايشىيادا تىك ئۇچار چۈشۈپ كېتىپ، بەش كىشى قازا قىلدى
يېڭى زېلاندىيە ئىسرائىلىيەنى  قانۇنسىز ئولتۇراق رايونلىرىنى كېڭەيتىشنى ئاخىرلاشتۇرۇشقا چاقىردى
ئىسرائىلىيە شەرقىي قۇددۇستىكى ئەنگلىيە كونسۇلخانىسىنى 30 كۈن ئىچىدە تاقاش بۇيرۇقى چۈشۈردى
كانادانىڭ ئامېرىكاغا قاراتقان قايتۇرما تاموژنا بېجى رەسمىي يولغا قويۇلدى
تۈركىيە ھۇسىيلارنىڭ سەئۇدى ئەرەبىستانغا قىلغان ھۇجۇملىرىنى ئەيىبلىدى
ئەنگلىيە باش ۋەزىرى بېرنھام: مەن غەززەدىكى ئازاب-ئوقۇبەتكە قاراپ تۇرالمايمەن
تۈركىيە مۇداپىئە ساھەسىدىكى تېخنولوگىيە تەجرىبىلىرىنى پۇقراۋى ساھەلەرگە يۆتكەشنى نىشان قىلماقتا
قاتار ۋە خىتاي ھورمۇز بوغۇزىدىكى ئەركىن قاتناش مەسىلىسىنى مۇزاكىرە قىلدى
ئىران تاجاۋۇزچىلار تاكى پۇشايمان قىلغانغا قەدەر قارشىلىق كۆرسىتىشنى داۋاملاشتۇرۇشقا ۋەدە بەردى
زېلېنسكىي رۇسىيەنىڭ بىر تېلېۋىزىيە قانىلى ۋە يولۇچىلار پويىزىغا ھۇجۇم قىلغانلىقىنى جاكارلىدى