سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
فىلىپپىن بىلەن ئاۋسترالىيە خىتايغا قارشى مۇداپىئە كېلىشىمى ئىمزالىماقچى
ئىككى ئىتتىپاقداش دۆلەتنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى بىخەتەرلىك كېلىشىمى، جەنۇبىي دېڭىزدا خىتاينىڭ كۈنسېرى كۈچىيىۋاتقان ئۆكتەملىكىگە قارشى تۇرۇشنى مەقسەت قىلىدۇ.
فىلىپپىن بىلەن ئاۋسترالىيە خىتايغا قارشى مۇداپىئە كېلىشىمى ئىمزالىماقچى
فىلىپپىن بىلەن ئاۋستىرالىيە ئەمەلدارلىرى مۇداپىئە كېلىشىمى ئىمزالىماقتا. سۈرەت: ئا پ. / AP

فىلىپپىن بىلەن ئاۋسترالىيەنىڭ مۇداپىئە مىنىستىرلىرى جۈمە كۈنى بايانات بېرىپ، ھىندى-تىنچ ئوكيان رايونىدىكى ئورتاق بىخەتەرلىك خىرىسلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش ئۈچۈن ھەربىي ھەمكارلىقنى كۈچەيتىشنى ئويلىشىۋاتقانلىقلىرىنى ۋە كېلەر يىلى (2026) يېڭى مۇداپىئە كېلىشىمىگە ئىمزا قويۇشنى پىلانلاۋاتقانلىقلىرىنى بىلدۈردى.

فىلىپپىن مۇداپىئە مىنىستىرى گىلبېرتو تېئودورو (Gilberto Teodoro) مۇنۇلارنى بىلدۈردى:

«كۈچەيتىلگەن مۇداپىئە ھەمكارلىق كېلىشىمى تېخىمۇ كۆپ قېتىملىق بىرلەشمە ھەربىي مانېۋىرلارنى ئۆتكۈزۈشكە، شۇنداقلا بىرلەشمە ھەرىكەت ئىقتىدارىنى ئاشۇرۇشقا ۋە رايوننىڭ توسۇش كۈچىنى كۈچەيتىشكە يول ئاچىدۇ.»

مىنىستىرلار يىغىنىغا قاتنىشىش ئۈچۈن مانىلاغا كەلگەن ئاۋسترالىيە مۇداپىئە مىنىستىرى رىچارد مارلېس (Richard Marles) بۇ كېلىشىمنىڭ فىلىپپىندىكى مۇداپىئە ئاساسىي قۇرۇلۇشلىرىنىڭ تەرەققىياتىنى قوللايدىغانلىقىنى، بەش جايدا تۈرلەرنىڭ پىلانلانغانلىقىنى بىلدۈردى. ئەمما، تەپسىلاتىنى ئاشكارىلىمىدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT Global - India, Philippines stage first joint drills in South China Sea as China launches counter-patrols

ئىككى ئىتتىپاقداش دۆلەتنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى بىخەتەرلىك ھەمكارلىقى جەنۇبىي دېڭىزدا خىتاينىڭ كۈنسېرى كۈچىيىۋاتقان ئۇششۇقلۇقىغا قارشى تۇرۇش مەقسىتىدە بارغانسېرى چوڭقۇرلاشماقتا.

مارلېسنىڭ زىيارىتىدىن ئىلگىرى، فىلىپپىن ئارمىيەسى تالاش-تارتىشلىق ئىككىنچى توماس ساھىلى ئەتراپىدا خىتاي پاراخوتلىرى سانىنىڭ كۆپەيگەنلىكىنى بىلدۈردى. بۇ ئەھۋال كانبېررا بىلەن مانىلانىڭ داۋاملىشىۋاتقان بىرلەشمە مانېۋىرىغا توغرا كەلدى.

»دولقۇن» مەنىسىدىكى فىلىپپىنچە سۆز بولغان «ALON» ناملىق 15 كۈنلۈك مانېۋىر 15-ئاۋغۇست باشلاندى. مانېۋىر رامكىسىدا، فىلىپپىن، ئاۋسترالىيە ۋە كانادا ھەربىي پاراخوتلىرى جەنۇبىي دېڭىزدا ئورتاق ھەرىكەت قىلدى. مەزكۇر دېڭىز تەۋەلىكىدە ئۆتكەن ھەپتە خىتاينىڭ ئىككى پاراخوتى سوقۇلۇپ كېتىپ، زور  دىققەت قوزغىغان ئىدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT Global - Philippines, US begin joint maritime drills after Chinese carrier group spotted

خىتاينىڭ مانىلادىكى ئەلچىخانىسى بۇ ھەقتىكى سوئاللارغا جاۋاب بەرمىدى.

خىتاي يىلىغا 3 تىرىليون دوللاردىن ئارتۇق دېڭىز سودىسى بولىدىغان جەنۇبىي دېڭىزنى ئاساسەن دېگۈدەك ئۆزىنىڭ دەپ قارايدۇ. 2016-يىلى گاگادىكى خەلقئارالىق سوت خىتاينىڭ تەلەپلىرىنىڭ ھېچقانداق قانۇنىي ئاساسى يوقلۇقىنى ئېيتىپ، فىلىپپىننى قوللاپ ھۆكۈم ئېلان قىلغان ئىدى. ئەمما، خىتاي بۇ ھۆكۈمنى رەت قىلىپ، ئىستراتېگىيەلىك دېڭىز يولىدا فىلىپپىن بىلەن بىر قاتار دېڭىز ۋە ھاۋا توقۇنۇشلىرىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.

ئىزدىنىڭ
تۈركىيە يېڭى  تەتقىق قىلىش – تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋە يېڭىلىق يارىتىش پىلانىنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويماقتا
تۈركىيە سۈرىيەنىڭ ئىدلىب ۋىلايىتىدىكى پارتلاش مۇناسىۋىتى بىلەن سۈرىيەگە تەزىيە بىلدۈردى
تۈركىيە دۆلەت مۇداپىئە ماگناتى MKE مىسىردا ئورتاق ئىشلەپچىقىرىش ئۈچۈن تارماق شىركەت قۇردى
ئىران ئىيوردانىيەدىكى ئامېرىكا بازىسىغا ھۇجۇم قىلدى
دونالد ترامپ كانادا مەھسۇلاتلىرىنى خېرىدار چاقىرىش تۈرلىرىدىن چىقىرىۋېتىش بۇيرۇقى چۈشۈردى
مالايشىيادا تىك ئۇچار چۈشۈپ كېتىپ، بەش كىشى قازا قىلدى
يېڭى زېلاندىيە ئىسرائىلىيەنى  قانۇنسىز ئولتۇراق رايونلىرىنى كېڭەيتىشنى ئاخىرلاشتۇرۇشقا چاقىردى
ئىسرائىلىيە شەرقىي قۇددۇستىكى ئەنگلىيە كونسۇلخانىسىنى 30 كۈن ئىچىدە تاقاش بۇيرۇقى چۈشۈردى
كانادانىڭ ئامېرىكاغا قاراتقان قايتۇرما تاموژنا بېجى رەسمىي يولغا قويۇلدى
تۈركىيە ھۇسىيلارنىڭ سەئۇدى ئەرەبىستانغا قىلغان ھۇجۇملىرىنى ئەيىبلىدى
ئەنگلىيە باش ۋەزىرى بېرنھام: مەن غەززەدىكى ئازاب-ئوقۇبەتكە قاراپ تۇرالمايمەن
تۈركىيە مۇداپىئە ساھەسىدىكى تېخنولوگىيە تەجرىبىلىرىنى پۇقراۋى ساھەلەرگە يۆتكەشنى نىشان قىلماقتا
قاتار ۋە خىتاي ھورمۇز بوغۇزىدىكى ئەركىن قاتناش مەسىلىسىنى مۇزاكىرە قىلدى
ئىران تاجاۋۇزچىلار تاكى پۇشايمان قىلغانغا قەدەر قارشىلىق كۆرسىتىشنى داۋاملاشتۇرۇشقا ۋەدە بەردى
زېلېنسكىي رۇسىيەنىڭ بىر تېلېۋىزىيە قانىلى ۋە يولۇچىلار پويىزىغا ھۇجۇم قىلغانلىقىنى جاكارلىدى