تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خاقان فىدان ئىسرائىلىيەنىڭ ئىستراتېگىيەلىك فوكۇس نۇقتىسىنى ئىراندىن كېيىنكى رايونلۇق رەقىبى سۈپىتىدە تۈركىيەگە يۆتكىشى مۇمكىنلىكى ھەققىدە ئاگاھلاندۇرۇپ، ئىسرائىلىيە سىياسىتىنىڭ بارغانسېرى تاشقى دۈشمەنلەرنى بېكىتىشكە تايىنىپ قالىدىغان ھالەتكە كەلگەنلىكىنى بىلدۈردى.
دۈشەنبە كۈنى ئانادولۇ خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان فىدان، ئەنقەرەنىڭ ئىسرائىلىيەنىڭ ئۆزگىرىۋاتقان رايونلۇق پوزىتسىيەسىگە بولغان باھاسىنى ئەكس ئەتتۈرۈپ: «ئىران بىلەن بولغان جىددىيچىلىكتىن كېيىن، ئىسرائىلىيە دۈشمەنسىز ياشىيالمايدۇ. بىز ئۇلارنىڭ تۈركىيەنى يېڭى دۈشمەن دەپ ئېلان قىلىشنىڭ كۇيىدا بولۇۋاتقانلىقىنى كۆرۈۋاتىمىز» دېدى.
فىدان يېقىن شەرق دۆلەتلىرىنى ئىگىلىك ھوقۇق، تېررىتورىيە پۈتۈنلۈكى ۋە مىللىي بىخەتەرلىككە ئۆزئارا ھۆرمەت قىلىش ئاساسىدا رەسمىي بىر رايونلۇق بىخەتەرلىك رامكىسىغا ئەمەل قىلىشقا چاقىردى؛ مۇشۇنداق بىر كېلىشىمنىڭ رايوندىكى ئۇزۇن مۇددەتلىك مۇناسىۋەتلەرنى مۇقىملاشتۇرۇش ئۈچۈن زۆرۈر ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
«لىۋاندا غەززەدىكىگە ئوخشاش مەنزىرىنى كۆرۈۋاتىمىز»
ئىسرائىلىيەنىڭ لىۋاندا غەززەدىكى ھۇجۇملىرىغا ئوخشاپ كېتىدىغان ھەربىي ھەرىكەتلەرنى ئېلىپ بېرىۋاتقانلىقىنى ئەسكەرتكەن فىدان، تۇرالغۇ بىنالار ۋە ئۇل ئەسلىھەلەرنىڭ كەڭ كۆلەملىك ۋەيران قىلىنىشىنى، ئۆزىنىڭ ئىپادىسى بىلەن ئېيتقاندا «نۇپۇسنى سىقىپ چىقىرىش ھەرىكىتى»نىڭ بىر قىسمى ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
فىدان سۈرىيە مەسىلىسىدە توختىلىپ، ئۇ يەردىكى ئىسرائىلىيە ھۇجۇملىرىنىڭ «چوڭ بىر مەسىلە ساھەسى» ئىكەنلىكىنى ۋە تۈركىيە ئۈچۈن «ئېغىر خەۋپ» شەكىللەندۈرىدىغانلىقىنى تەكىتلىدى. ئۇ يەنە ئىسرائىلىيەنىڭ (تۈركىيەگە قارىتا) ھازىرقى مۆتىدىللىكىنىڭ ئىران بىلەن بولۇۋاتقان سۈركىلىشكە مەركەزلەشكەنلىكى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى، ئەمما بۇنىڭ ئۇزۇنغا بارماسلىقى مۇمكىنلىكىنى ئەسكەرتتى.
مىنىستىر تېخىمۇ كەڭ دىپلوماتىيە نۇقتىسىدىن ئالغاندا، ئىران بىلەن ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ ئۇرۇش توختىتىش مۇساپىسىنى داۋاملاشتۇرۇش مەسىلىسىدە «سەمىمىي» كۆرۈنۈۋاتقانلىقىنى، ئەمما تاشقى كۈچلەرنىڭ يەنىلا ئىلگىرىلەشكە توسالغۇ بولۇشى مۇمكىنلىكى ھەققىدە ئاگاھلاندۇردى.
فىدان يەنە تۈركىيەنىڭ ھورمۇز بوغۇزىنىڭ تىنچ يوللار بىلەن قايتا ئېچىلىشىنى قوللايدىغانلىقىنى تەكرارلىدى؛ قوراللىق مۇداخىلە قىلىشنىڭ ئېغىر خەتەرلەرنى ئېلىپ كېلىدىغانلىقىنى، ئۈزۈلۈپ قالماسلىقى كېرەك بولغان خەلقئارا دېڭىز تەۋەلىكىدىكى قاتناشنىڭ بولسا يەر شارى خاراكتېرلىك بىر ئېھتىياج ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى.
تاشقى ئىشلار مىنىستىرى فىدان ناتو ھەققىدە توختىلىپ، 2026-يىلى 7-8-ئىيۇل كۈنلىرى ئەنقەرەدە ئۆتكۈزۈلىدىغان باشلىقلار يىغىنىنىڭ ئىتتىپاق تارىخىدىكى ئەڭ مۇھىم باشلىقلار يىغىنلىرىدىن بىرى بولۇشى مۇمكىنلىكىنى ۋە ناتو-ئامېرىكا مۇناسىۋەتلىرىنى تېخىمۇ سىستېمىلاشتۇرۇش ئۈچۈن بىر پۇرسەت يارىتىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
