ئىقتىساد
2 مىنۇت ئوقۇش
ترامپنىڭ تاموژنا بېجى خەتلىرى توغرىسىدىكى ئاگاھلاندۇرۇشى ئاسىيا بازارلىرىدا داۋالغۇش پەيدا قىلدى
ۋال كوچىسىنىڭ رېكورت يارىتىش دەرىجىسىگە يەتكەنلىكىگە قارىماي، ترامپنىڭ تاموژنا بېجىغا مۇناسىۋەتلىك ئاخىرقى مۆھلىتىنىڭ يېقىنلىشىشىغا ئەگىشىپ، دۇنيا سودىسىدىكى جىددىيچىلىك كۈچىيىشنى داۋاملاشتۇرماقتا.
ترامپنىڭ تاموژنا بېجى خەتلىرى توغرىسىدىكى ئاگاھلاندۇرۇشى ئاسىيا بازارلىرىدا داۋالغۇش پەيدا قىلدى
/ Reuters
2025-يىلى7-ئاينىڭ4-كۈنى

دونالد ترامپنىڭ يۇقىرى تاموژنا بېجىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن بېكىتكەن ئاخىرقى مۆھلەتنىڭ يېقىنلىشىشىغا ئەگىشىپ، ئاسىيالىق مەبلەغ سالغۇچىلار ئېھتىياتچانلىق بىلەن ھەرىكەت قىلىۋاتقان بىر پەيتتە، ئامېرىكا پىرېزىدېنتى سودا شېرىكلىرىگە باج نىسبىتىنى ئۇقتۇرىدىغان خەتلەرنى ئەۋەتىشكە باشلايدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى.

كېلەر ھەپتىدىكى ئاخىرقى مۆھلەتتىن ئىلگىرى ئېنىقسىزلىقنىڭ داۋاملىشىشى، ئامېرىكانىڭ رېكورت ياراتقان ئىشقا ئورۇنلىشىش دوكلاتىنىڭ دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ ئىقتىسادىي گەۋدە ھەققىدىكى ئەندىشىلەرنى تۈگەتكەن بولسىمۇ، ۋال كوچىسىدىكى يەنە بىر رېكورت پەيدا قىلغان ئىجابىي كەيپىياتقا كۈلەڭگە چۈشۈردى.

دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى ھۆكۈمەتلەر، ترامپنىڭ 4-ئاينىڭ بېشىدىكى «ئازادلىق كۈنى» دە بىر قاتار باج ئۆستۈرۈش تەدبىرلىرىنى ئېلان قىلغاندىن كېيىن ئاخىرقى مۆھلەت قىلىپ بېكىتىلگەن 9-ئىيۇلدىن بۇرۇن ۋاشىنگتون بىلەن كېلىشىم ھاسىل قىلىش ئۈچۈن جىددىي تىرىشچانلىق كۆرسەتمەكتە. ترامپ ۋە ئۇنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارلىرى بىر قانچە كېلىشىمنىڭ تەييارلىق باسقۇچىدا ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەن بولسىمۇ، ھازىرغىچە پەقەت ئەنگلىيە ۋە ۋىيېتناملا كېلىشىملەرگە ئىمزا قويدى. خىتاي بولسا بىر رامكا كېلىشىمىنى قوبۇل قىلغان بولسىمۇ، ئامېرىكا بۇنىڭغا جاۋابەن تاموژنا بېجىنى تۆۋەنلىتىشكە ۋە مەلۇم مەھسۇلاتلارنىڭ توشۇلۇشىغا قوشۇلدى.

سۆھبەتچىلەر ئاقساراينىڭ ئەڭ ناچار تەدبىرلىرىدىن ساقلىنىشنىڭ يوللىرىنى ئىزدەشنى داۋاملاشتۇرۇۋاتقاندا، ترامپ پەيشەنبە كۈنى ھەرقايسى پايتەختلەرگە ئۇچۇرىنى يېقىندا يەتكۈزىدىغانلىقى توغرىسىدا ئاگاھلاندۇردى.

ترامپ مۇخبىرلارغا سۆز قىلىپ: «مەن بىر پارچە خەت ئەۋەتىپ، ئۇلارنىڭ قايسى تاموژنا بېجىنى تۆلەيدىغانلىقىنى ئېيتىپ قويۇشنى ئويلاۋاتىمەن» دېدى ھەمدە بۇ ئۇسۇلنىڭ تېخىمۇ ئاسان ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى.

ترامپ يەنە: «بىز ئەتىدىن باشلاپ، بەلكىم كۈنىگە 10 پارچىدىن بولۇشى مۇمكىن، ھەرقايسى دۆلەتلەرگە بىز بىلەن سودا قىلىش ئۈچۈن نېمە تۆلەيدىغانلىقىنى بىلدۈرىدىغان خەتلەرنى ئەۋەتىشكە باشلايمىز» دېگەنلەرنى قەيت قىلدى.

ياپونىيە ۋە جەنۇبىي كورېيەدىن تارتىپ ھىندىستان ۋە تەيۋەنگىچە بولغان سودا شېرىكلىرىنىڭ قاتتىق تاموژنا بېجىغا دۇچ كېلىش ئېھتىماللىقى، دۇنيا ئىقتىسادىغا مۇناسىۋەتلىك يېڭى ئەندىشىلەرنى كۈچەيتىۋەتتى. توكيو، شاڭخەي، سىدنېي، ۋېللىنگتون ۋە جاكارتا ئازراق ئۆرلىگەن بولسا، خوڭكوڭ، سېئۇل، سىنگاپور، تەيبېي ۋە مانىلا پاي چېكى بازارلىرى تۆۋەنلىدى.

سودىگەرلەر مۇستەقىللىق بايرىمى دەم ئېلىشىدىن ئىلگىرى S&P 500 ۋە Nasdaq كۆرسەتكۈچلىرىنى رېكورت يارىتىش دەرىجىسىگە ئېلىپ چىققان نىيۇ يوركتىكى پاي چېكى بازارلىرىنىڭ بۇ ئىجابىي يۈزلىنىشىنى داۋاملاشتۇرالمىدى. بۇ ئۆرلەشلەر ئامېرىكا ئىقتىسادىنىڭ 6-ئايدا 147 مىڭ يېڭى ئىش ئورنى يارىتىپ، مۆلچەردىن ئېشىپ كەتكەنلىكىنى، ھەمدە ئىشسىزلىق نىسبىتىنىڭ %4.2 تىن %4.1 گە چۈشۈپ، مۆلچەردىكىدىن ياخشىراق نەتىجە ياراتقانلىقىنى كۆرسەتكەن سانلىق مەلۇماتلاردىن كېيىن يۈز بەردى.

ئىزدىنىڭ
ئىستانبۇلدىكى ئىسرائىلىيە كونسۇلخانىسى يېنىدا ئۈچ تېررورچى بىر تەرەپ قىلىندى
ئىراننىڭ ئۆچ ئېلىش ھۇجۇمى ئىسرائىلىيەدە خىمىيەلىك ئېقىپ كېتىش خەۋپى تۇغدۇردى
ئىران: «پاكىستاننىڭ ئوتتۇرا شەرق تىنچلىق سۆھبىتىدىكى رولى «ھالقىلىق باسقۇچقا يېقىنلاشتى»
فىرانسىيە ئامېرىكانى ئىراننىڭ ئۇل ئەسلىھەلىرىگە ھۇجۇم قىلىشتىن ئاگاھلاندۇردى
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى غەززەدىكى تارقاقلاشتۇرۇش پائالىيەتلىرىنى توختاتتى
تېھران ئاھالىلىرى ترامپنىڭ ئەڭ ئاخىرقى تەھدىتلىرىدىن كېيىن ئېنىقسىزلىققا تەييارلىق قىلماقتا
ئەرەب ئەللىرى ئاشقۇن ئوڭچىل ئىسرائىلىيە مىنىستىرىنىڭ مەسجىدى ئەقساغا بېسىپ كىرىشىنى قاتتىق ئەيىبلىدى
تۈركىيە سەئۇدى ئەرەبىستان بىلەن ۋاسىتىلىك (ترانسىت) سودىنى باشلىدى
يادرو ئېنېرگىيەسى ئاگېنتلىقى: ئىران  يادرو ئىستانسىسى ئەتراپىدىكى ھۇجۇملار توختىتىلىشى كېرەك
ئانتونىيو كوستا: ئامېرىكا-ئىسرائىلىيەنىڭ ئىران ئاممىۋىي ئۇل ئەسلىھەلىرىگە قىلغان ھۇجۇملىرى قانۇنسز
ئامېرىكا-ئىسرائىلىيە ھۇجۇمى ئىراننىڭ ئەڭ چوڭ نېفىت خىمىيە بىرلەشمە زاۋۇتىغا زەربە بەردى
ئىسرائىلىيەلىك قانۇنسىز كۆچمەنلەر ھۇجۇمىدىن كېيىن، پەلەستىندىن خەلقئارانى ھەرىكەتكە ئۆتۈشكە چاقىردى
خىتاي مۇتەخەسسىسلىرى ئىراننىڭ ئامېرىكا ئايروپىلانلىرىنى ئېتىپ چۈشۈرۇشىگە يېتەكچىلىك قىلىۋاتامدۇ؟
پاكىستان: ئىران ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيەنىڭ ھۇجۇملىرىنىڭ توختىتىلىشىنى تەلەپ قىلدى
ئامېرىكانىڭ ئىراندا  چۈشۈرىۋېتىلگەن ئايروپىلانلارنىڭ ھەر بىرىنىڭ تەننەرخى 100 مىليون دوللار