ئىران دۆلەت تېلېۋىزىيەسى — ئىران ئىسلام جۇمھۇرىيىتى رادىيو-تېلېۋىزىيەسى (IRIB) نىڭ خەۋىرىگە ئاساسلانغاندا، ئامېرىكا ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇشنى مەقسەت قىلغان 10 ماددىلىق تەكلىپنى «پىرىنسىپ جەھەتتىن» قوبۇل قىلغانلىقىنى ئۇقتۇرغان. ئىران ئالىي مىللىي بىخەتەرلىك كېڭىشى چارشەنبە كۈنى سەھەردە بايانات ئېلان قىلىپ، بۇ تەكلىپنىڭ تېخىمۇ كەڭ دائىرىلىك كېلىشىم ھاسىل قىلىشنى مەقسەت قىلغان سۆھبەتلەر ئۈچۈن ئاساسلىق رامكا بولىدىغانلىقىنى قەيت قىلدى.
IRIB مەزكۇر باياناتنى نەقىل كەلتۈرۈپ، تەكلىپنىڭ تاجاۋۇزچىلىق قىلمىشلىرىغا قارشى كاپالەتلەرنى، ئىراننىڭ ھورمۇز بوغۇزىدىكى كونتروللۇقىنىڭ داۋاملىشىشىنى ۋە ئۇران قويۇقلاشتۇرۇش ھوقۇقىنىڭ ئېتىراپ قىلىنىشىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىغانلىقىنى خەۋەر قىلدى. مەزكۇر پىلان يەنە، ئامېرىكانىڭ بارلىق بىرىنچى ۋە ئىككىنچى دەرىجىلىك جازالىرىنىڭ بىكار قىلىنىشىنى، ب د ت خەۋپسىزلىك كېڭىشى ۋە خەلقئارا ئاتوم ئېنېرگىيەسى ئاگېنتلىقى (IAEA) نىڭ ئىرانغا قارشى قارارلىرىنىڭ ئەمەلدىن قېلىشىنى، تېھرانغا تۆلەم بېرىلىشىنى ۋە ئامېرىكا ئۇرۇش قىسىملىرىنىڭ رايوندىن چېكىنىشىنى تەلەپ قىلىدۇ.
سۆھبەتلەر ئۈچۈن رامكا
كېڭەش، ئاخىرقى كېلىشىمنىڭ ئىراننىڭ شەرتلىرىنىڭ تولۇق قاندۇرۇلۇشىغا ۋە تەپسىلاتلارنىڭ جەزملەشتۈرۈلۈشىگە باغلىق ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى. سۆھبەت مۇساپىسىدە ھورمۇز بوغۇزىدىن بىخەتەر ئۆتۈشكە ئىران قوراللىق قىسىملىرى بىلەن ماسلاشقان ئاساستا كاپالەتلىك قىلىنىدۇ. سۆھبەتلەرنىڭ جۈمە كۈنى پاكىستاننىڭ مۇرەسسەچىلىكىدە ئىسلامئابادتا باشلىنىشى ۋە ئىككى ھەپتە داۋاملىشىشى مۆلچەرلەنمەكتە.
ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ بۇنىڭدىن بۇرۇن تېھراننىڭ تەكلىپىنى سۆھبەتلەر ئۈچۈن «يۈرگۈزگىلى بولىدىغان ئاساس» دەپ تەرىپلەپ، ۋاشىنگتوننىڭ سۆھبەت جەريانىدا ئىرانغا قارىتىلغان ھۇجۇملارنى توختىتىپ تۇرىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن ئىدى. ئىران تاراتقۇلىرىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، پىلاندا يەنە ئامېرىكا ئۇرۇش قىسىملىرىنىڭ رايوندىن چېكىنىشى ۋە لىۋاننىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان بارلىق سەپلەردىكى ھۇجۇملارنىڭ ئاخىرلىشىشى توغرىسىدىكى مەزمۇنلارغىمۇ ئورۇن بېرىلگەن.
«نيۇ-يورك ۋاقىت گېزىتى» نىڭ خەۋىرىگە ئاساسلانغاندا، پاكىستانلىق مۇرەسسەچىلەر ئارقىلىق يەتكۈزۈلگەن بۇ پىلان ئۇزاق مۇددەتلىك ھەل قىلىش چارىسى ئۈستىدىكى بىر ئىزدىنىش خەرىتىسى بولۇپ، توقۇنۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇشتا كەڭ دائىرىلىك بىر «يول خەرىتىسى» خاراكتېرىگە ئىگە. تەكلىپتە يەنە، ئىران بىلەن ئومان ئوتتۇرىسىدا ھەمبەھرىلىنىدىغان، ھەر بىر پاراخوت ئۈچۈن 2 مىليون دوللارلىق ھەق بەدىلىگە ھورمۇز بوغۇزىنىڭ دېڭىز قاتنىشىغا قايتىدىن ئېچىلىشى تەكلىپ قىلىنغان. ئىران بىۋاسىتە تۆلەم ئېلىشنىڭ ئورنىغا، ئۆتۈش (تىرانزىت) كىرىمىدىن قولغا كەلتۈرگەن ئۈلۈشىنى ئامېرىكا ۋە ئىسرائىلىيە ھۇجۇملىرىدا ۋەيران بولغان ئۇل ئەسلىھەلەرنى قايتا قۇرۇشقا ئىشلىتىشنى پىلانلىماقتا.
