تۈركىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى فىدان ئامېرىكا-ئىران كېلىشىمىنى ئىلگىرى سۈرۈش جەريانىدا مىسىر، پاكىستان ۋە سەئۇدى ئەرەبىستاندىكى كەسپداشلىرى بىلەن كۆرۈشتى.
دىپلوماتىك مەنبەلەرنىڭ ئانادولۇ ئاگېنتلىقى (AA) غا مەلۇمات بېرىشىچە، تۈركىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خاقان فىدان ئانتاليا دىپلوماتىيە مۇنبىرى مەزگىلىدە مىسىر، پاكىستان ۋە سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرىنى كۈتۈۋالغان.
مەنبەلەرنىڭ بىلدۈرۈشىچە، خاقان فىدان مىسىر، پاكىستان ۋە سەئۇدى ئەرەبىستان تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرىنىڭ ئۈچىنچى قېتىملىق يىغىنىغا رىياسەتچىلىك قىلغان.
فىدان جۈمە كۈنى 5-نۆۋەتلىك ئانتاليا دىپلوماتىيە مۇنبىرىنىڭ ھارپىسىدا بۇ يىغىننى ئۆتكۈزگەن، ئەمما يىغىن تېخىمۇ كۆپ تەپسىلاتلار ئاشكارىلانمىغان.
دۇنيا رەھبەرلىرى ۋە يۇقىرى دەرىجىلىك ھۆكۈمەت ئەمەلدارلىرى جۈمە (2026-يىلى 17-ئاپرېل) كۈنىدىن يەكشەنبە (19-ئاپرېل) كۈنىگىچە تۈركىيەدە ئۆتكۈزۈلىدىغان ئانتاليە دىپلوماتىيە مۇنبىرىدە بىر يەرگە جەم بولدى. ئاقدېڭىز بويىدىكى شەھەردە ئۆتكۈزۈلىدىغان مۇھىم خەلقئارالىق يىغىن، بۇ يىل يەر شارى خاراكتېرلىك مۇجىمەللىكنى باشقۇرۇشقا ئەھمىيەت بېرىدۇ.
تۈركىيە جۇمھۇر رەئىسى رەجەپ تاييىپ ئەردوغاننىڭ رىياسەتچىلىكىدە ۋە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ ساھىبخانلىقىدا ئۆتكۈزۈلگەن بۇ مۇنبەر، «ئەتە ئۈچۈن خەرىتە سىزىش، مۇجىمەللىكلەرنى باشقۇرۇش» دېگەن تېمىغا مەركەزلەشتى. ئانادولۇ ئاگېنتلىقى مەزكۇر مۇنبەرنىڭ يەر شارى خاراكتېرلىك ئالاقە ھەمكارلاشقۇچىسى بولدى.
فىدان مۇناسىۋەتلىك دۆلەتلەرنىڭ تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرى بىلەن يىغىن ئۆتكۈزۈشتىن ئىلگىرى، ئانتاليا دىپلوماتىيە مۇنبىرىنىڭ ئىشتىراكچىلىرىغا رايوندىكى «ئوتنى ئۆچۈرۈش» نىڭ مۇھىملىقىنى تەكىتلىدى ۋە ھاسىل قىلىنغان ئۇرۇش توختىتىشنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك تىنچلىققا ئايلىنىشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
ئۇ مۇنبەردىكى سۆزىدە: «ئۇرۇش توختىتىشنىڭ تولۇق ئەمەلىيلىشىشىنى ۋە بۇ مۇساپىنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك تىنچلىققا ئايلىنىشىنى سەمىمىي ئۈمىد قىلىمىز» دېدى.
ئۇ بۇ سۆزلىرى ئارقىلىق 8-ئاپرېل (2026) ئامېرىكا بىلەن ئىران ئوتتۇرىسىدا ھاسىل قىلىنغان 14 كۈنلۈك ئۇرۇش توختىتىشنى ھەمدە ئىسلامئابادتىكى بىرىنچى نۆۋەتلىك سۆھبەتتە كېلىشىم ھاسىل قىلىنمىغاندىن كېيىن، پاكىستاننىڭ ۋاشىنگتون-تېھران سۆھبىتىنى قايتىدىن باشلاش ئۈچۈن كۆرسەتكەن تىرىشچانلىقىنى كۆزدە تۇتتى.
دۇنيانىڭ ھەر كۈنى بىر-بىرىگە تەسىر كۆرسىتىدىغان كۆپ تەرەپلىمىلىك تەھدىتلەرگە دۇچ كېلىۋاتقانلىقىنى ئاگاھلاندۇرۇپ، مۇنداق دېدى: «مۇجىمەللىك ۋە كىرىزىس، ھازىرقى دەۋرىمىزنىڭ بەلگىلىگۈچى ئالاھىدىلىكىگە ئايلاندى.»
ئۇ غەززەدە داۋاملىشىۋاتقان قىرغىنچىلىق ۋە ئۇنىڭ يەر شارى خاراكتېرلىك تەسىرىگە ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىلگەن ئۆتكەن يىلقى (2025) يىغىننىڭ تېمىسى ئۈستىدە توختىلىپ، بۇ يىللىق (2026) تېمىنىڭ ئىران ئۇرۇشى ۋە ئۇنىڭ دۇنياغا كۆرسىتىدىغان تەسىرى ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتتى.
ترامپ: ئامېرىكا-ئىران كېلىشىمىگە يېقىنلاشتۇق
پاكىستان دىپلوماتىك مەنبەلىرى ئا ف پ (AFP) خەۋەر ئاگېنتلىقىغا، ئامېرىكا-ئىران سۆھبىتىنىڭ جۈمە (17-ئاپرېل) كۈنى كەچتە ئۆتكۈزۈلگەنلىكىنى بىلدۈردى.
پاكىستان ئۆتكەن ھەپتە ئاخىرىدا ئىران بىلەن ئامېرىكا ئوتتۇرىسىدا بۆسۈش ھاسىل قىلىنمىغان سۆھبەتلەرگە ساھىبخانلىق قىلغاندىن كېيىن، ئۆزىنى رايوندىكى مۇھىم مۇرەسسەچى سۈپىتىدە كۆرسىتىشكە تىرىشتى.
ئاقساراي ئىران بىلەن بولىدىغان تېخىمۇ ئىلگىرىلىگەن سۆھبەتلەرنىڭ «چوڭ ئېھتىماللىق بىلەن» ئىسلامئابادتا ئۆتكۈزۈلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. ئالدىنقى نۆۋەتلىك سۆھبەتتە مۇئاۋىن پىرېزىدېنت ج د ۋەنس (JD Vance) ئامېرىكا ۋەكىللەر ئۆمىكىگە باشچىلىق قىلغان ئىدى.
ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ ئا ف پ غا بەرگەن باياناتىدا، ئىران بىلەن تىنچلىق كېلىشىمى ھاسىل قىلىشتا ھېچقانداق «توسالغۇ» قالمىغانلىقىنى، كېلىشىمنىڭ «ناھايىتى يېقىنلاشقانلىقى» نى ئەسكەرتتى.
ترامپ قىسقا بىر تېلېفون زىيارىتىدە: «بىز كېلىشىم ھاسىل قىلىشقا ناھايىتى يېقىنلاشتۇق» دېدى.
ئۇ يەنە ھەل قىلىنمىغان قانداق مەسىلىلەرنىڭ بارلىقى سورالغىنىدا بولسا: «ھېچقانداق توسالغۇ يوق» دەپ جاۋاب بەردى.