ئامېرىكا: ئىراننىڭ باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا پىلانىنى مۇزاكىرە قىلىشنى رەت قىلىشى «چوڭ مەسىلە»
ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ماركو رۇبىيو جەنۋەدە يېڭىدىن باشلانغان يادرو سۆھبىتى جەريانىدا، تېھراننىڭ باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا پىلانىنى مۇزاكىرە قىلىشنى رەت قىلىۋاتقانلىقىنى ئېيتتى.
ئىران پايتەختى تېھراندىكى بىر ھەربىي مۇراسىمدا، باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبىلار كۆرسىتىلدى، 2023-يىلى 22-ئاۋغۇست. رويتېرس. / Reuters
ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ماركو رۇبىيو چارشەنبە (2026-يىلى 25-فېۋرال) كۈنى ئاگاھلاندۇرۇش بېرىپ، ئىراننىڭ باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا پىلانىنى مۇزاكىرە قىلىشنى رەت قىلىشىنىڭ «چوڭ مەسىلە» ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى.
ئۇ كارىب دېڭىزىدىكى ساينت كىتتىس (St Kitts) ئارىلىدا ئۆتكۈزۈلگەن كارىب دېڭىزى ئەللىرى جەمئىيىتى (CARICOM) رەھبەرلىرى يىغىنىدا مۇخبىرلارغا مۇنداق دېدى: «شۇنى ئەستە تۇتۇش كېرەككى، ئىران بىز بىلەن ياكى باشقا ھەرقانداق تەرەپ بىلەن باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا توغرىسىدا سۆزلىشىشنى قايتا-قايتا رەت قىلىۋاتىدۇ، بۇ ناھايىتى چوڭ مەسىلە. ئىران ئۇزۇندىن بۇيان ئامېرىكاغا نىسبەتەن ئىنتايىن چوڭ تەھدىت بولۇپ كەلدى... ھەممىدىن مۇھىمى، ئۇلارنىڭ يادرو پىلانى ۋەيران قىلىنغاندىن كېيىن، ئۇلارغا بۇنى قايتا باشلىماسلىق ئۇقتۇرۇلغان ئىدى. ئەمما، كۆرۈپ تۇرۇۋاتقىنىڭلاردەك، ئۇلار ھەر ۋاقىت يادرو پىلانىنىڭ بەزى قىسىملىرىنى قايتا قۇرۇشقا ئۇرۇنۇۋاتىدۇ.»
ئۇ يەنە: «ئۇلار ھازىر ئۇران قويۇلدۇرمايۋاتىدۇ، ئەمما قويۇلدۇرالايدىغان چەككە يېتىشكە تىرىشىۋاتىدۇ» دەپ ئەسكەرتتى.
ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى رۇبىيونىڭ ۋاشىنگتون بىلەن تېھران ئوتتۇرىسىدا پەيشەنبە (26-فېۋرال) كۈنى جەنۋەدە ئۆتكۈزۈلمەكچى بولغان ئۈچىنچى نۆۋەتلىك يادرو سۆھبىتىدىن ئىلگىرى بۇنداق سۆزنى قىلىشى دىققەت قوزغىدى.
ئۇ ئىراننىڭ ئادەتتىكى ھەربىي ئىقتىدارى ئۈستىدە تەپسىلىي توختىلىپ: «ئىراندا ئىنتايىن كۆپ باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا، بولۇپمۇ قىسقا مۇساپىلىق باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبىلار بار. بۇلار ئامېرىكاغا، رايوندىكى بازىلىرىمىزغا، رايوندىكى شېرىكلىرىمىزگە ھەمدە ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى، قاتار ۋە بەھرەيندىكى بارلىق بازىلىرىمىزغا تەھدىت سالىدۇ» دېدى.
ئۇ يەنە تولۇقلاپ، ئىراننىڭ ھەربىي ئىقتىدارىنىڭ يادرو ئىقتىدارىدىنلا ئىبارەت ئەمەسلىكىنى، كېمە قاتنىشىغا خەۋپ يەتكۈزىدىغان ۋە ئامېرىكا قىسىملىرىغا يوشۇرۇن تەھدىت سالىدىغان دېڭىز ئارمىيەسىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدىغانلىقىنى؛ ئامېرىكا نىشانلىرىغا قارىتىلغان تېخىمۇ كەڭ كۆلەملىك ئادەتتىكى قورال-ياراغ ئامبىرىنىڭ بارلىقىنى تەكىتلىدى.
ئۇ كەلگۈسىدىكى سۆھبەتنىڭ ئاساسلىقى ئىراننىڭ يادرو پىلانىغا مەركەزلىشىدىغانلىقىنى، بۇنىڭ بايدىن ھۆكۈمىتىنىڭ دىپلوماتىك ئىلگىرىلەش يولىنى ئەكس ئەتتۈرىدىغانلىقىنى، ئەمما ھالقىلىق خىرىسلارنىڭ يەنىلا ساقلىنىۋاتقانلىقىنى ئاگاھلاندۇردى.
بۇ باياناتلار، ئامېرىكا بىلەن ئىران ئوتتۇرىسىدا تېھراننىڭ باشقۇرۇلىدىغان بومبا تەرەققىياتى ۋە يادرو قوراللىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ھەرىكىتى سەۋەبىدىن كېلىپ چىققان تالاش-تارتىشلار كەسكىنلەشكەن، شۇنداقلا بۇ مەسىلىلەرنى ھەل قىلىش ئۈچۈن جەنۋەدە ۋاسىتىلىق سۆھبەت قايتا باشلانغان بىر پەيتتە ئېلان قىلىنغان بولدى.
ۋاشىنگتون ئۇران قويۇلدۇرۇشنى چەكلەشكە، ئىراننىڭ باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا پىلانىنىمۇ چەكلەشنى قوشتى، بىراق تېھران ھازىرغىچە بۇ تەلەپكە قارشى تۇرۇپ كەلمەكتە.