شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرى ئىتتىپاقى (ASEAN) غا ئەزا تايلاند بىلەن كامبودژانىڭ دۈشەنبە كۈنى كۇئالالۇمپۇردا ئۆتكۈزۈلىدىغان يىغىنغا قاتنىشىشى پىلانلانغان بولۇپ، بۇ، 8-دېكابىر توقۇنۇشلار قايتا پارتلىغاندىن بۇيان ئىككى دۆلەت ھۆكۈمەتلىرى ئارىسىدىكى تۇنجى يۈزتۇرانە سۆھبەت ھېسابلىنىدۇ.
ئامېرىكا تەرەپ چېگرادىكى توقۇنۇشلارنىڭ قايتا ئەۋج ئېلىشىدىن كېيىن، كامبودژا بىلەن تايلاندنى ئۆزئارا ئوق چىقىرىشنى توختىتىشقا ھەمدە كۇئالالۇمپۇر تىنچلىق كېلىشىمىنى تولۇق ئىجرا قىلىشقا چاقىردى.
ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ يەكشەنبە كۈنى ئېلان قىلغان باياناتىدا مۇنداق دېيىلدى: «ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى كامبودژا بىلەن تايلاندنى دۈشمەنلىككە خاتىمە بېرىشكە، ئېغىر تىپلىق قوراللارنى چېكىندۈرۈشكە، مىنا ئورۇنلاشتۇرۇشنى توختىتىشقا، شۇنداقلا ئىنسانپەرۋەرلىك ئاساسىدىكى مىنا تازىلاشنى تېزلىتىش ۋە چېگرا مەسىلىلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش مېخانىزمىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان كۇئالالۇمپۇر تىنچلىق كېلىشىمىنى تولۇق ئىجرا قىلىشقا چاقىرىشنى داۋاملاشتۇرىدۇ».
بۇنىڭدىن باشقا، ئامېرىكا تەرەپ يەنە كامبودژا بىلەن تايلاندنىڭ توقۇنۇشقا خاتىمە بېرىش ۋەدىلىرىگە تولۇق ئەمەل قىلىشىنى قوللاش مەقسىتىدە ئۆتكۈزۈلىدىغان شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرى ئىتتىپاقى تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرى يىغىنىنى قارشى ئالىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرى دۈشەنبە كۈنى مالايشىيادا جەم بولۇپ، بۇ ئاي ئىچىدە كەم دېگەندە 40 كىشىنىڭ جېنىغا زامىن بولغان ۋە يېرىم مىليوندىن ئارتۇق ئادەمنىڭ يۇرت-ماكانىدىن ئايرىلىشىغا سەۋەب بولغان تايلاند-كامبودژا چېگرا توقۇنۇشىنى ئاخىرلاشتۇرۇشقا تىرىشىدۇ.
شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرى ئىتتىپاقى مىنىستىرلىرى بۇ يىللىق نۆۋەتچى رەئىس دۆلەت مالايشىيا بىلەن ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ ۋاسىتىچىلىكىدە تۈزۈلگەن، ئەمما ئۇزاق داۋاملاشمىغان ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىنى قايتا جانلاندۇرۇش ئۈچۈن ھەرىكەت قىلىدۇ.
كۇئالالۇمپۇر تىنچلىق كېلىشىمى
باڭكوك بىلەن پىنوم پېن ئىيۇلدىكى ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىنىڭ ۋە ئۆكتەبىردىكى تېخىمۇ كەڭ دائىرىلىك تىنچلىق كېلىشىمىنىڭ بۇزۇلۇشىغا سەۋەب بولغان ئىغۋاگەرچىلىك قەدەملىرىنى بىر-بىرىنىڭ تاشلىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئۆزئارا ئەيىبلىمەكتە.
لاۋوسقا يېقىن ئورمانلىق ئىچكى رايونلاردىن تارتىپ دېڭىز بويى ۋىلايەتلىرىگە قەدەر سوزۇلغان 817 كىلومېتىرلىق قۇرۇقلۇق چېگراسى بويىدىكى ئۇزۇن مەزگىلدىن بېرى تالاش-تارتىش قىلىنىۋاتقان نۇرغۇن نۇقتىلاردا شىددەتلىك قوراللىق توقۇنۇشلار يۈز بەردى.
تايلاند كامبودژا ھەربىي بازىلىرىغا ھاۋا ھۇجۇمى قوزغىدى ۋە يېقىلغۇ توشۇش ماشىنىلىرىنىڭ كامبودژاغا بۇرۇۋېتىلىشىدىن ئەندىشە قىلىپ، لاۋوستىكى بىر چېگرا تەكشۈرۈش پونكىتىدىن يېقىلغۇ توشۇشنى توختاتتى.
تايلاند ئارمىيەسى كامبودژا تەرەپنىڭ تايلاند بازىلىرىغا بومبا تاشلاش ئۈچۈن ئۇچقۇچىسىز ھاۋا ئاپپاراتلىرىنى ئىشلەتكەنلىكىنى ۋە پۇقرالار رايونىغا راكېتا ئاتقانلىقىنى بىلدۈردى.
ئىككى دۆلەت ئۆكتەبىر ئېيىدا مالايشىيانىڭ كۇئالالۇمپۇر شەھىرىدە ئۆتكۈزۈلگەن شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرى ئىتتىپاقى باشلىقلار يىغىنىدا، ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ بىلەن مالايشىيا باش مىنىستىرى ئەنۋەر ئىبراھىمنىڭ گۇۋاھلىقىدا بىر تىنچلىق كېلىشىمى ئىمزالىغان بولسىمۇ، لېكىن كېيىنرەك بىر چېگرا ۋىلايىتىدە يۈز بەرگەن مىنا پارتلاش ۋەقەسىدە تايلاند ئەسكەرلىرىنىڭ ئېغىر يارىلىنىشىدىن كېيىن، كېلىشىم توختىتىپ قويۇلغانىدى.
