پىرېزىدېنت لەي چىڭدې پەيشەنبە (2026-يىلى 18-ئىيۇن) كۈنى تەيۋەننىڭ خىتاي بىلەن بىرلىشىشنى رەت قىلىدىغانلىقىنى ۋە ۋاشىنگتوننىڭ 14 مىليارد دوللارلىق قورال-ياراغ كېلىشىمىنى تېزدىن تەستىقلىشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى ئېيتتى؛ شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، تەيۋەن ھۆكۈمىتى مۇداپىئە چىقىمىنى ئاشۇرۇشقا ۋەدە بەردى.

تەيۋەن خىتاينىڭ ھەر قانداق يوشۇرۇن ھۇجۇمىنى توسۇشتا ئامېرىكانىڭ قوللىشىغا تايىنىدۇ، ۋاشىنگتونمۇ تەيبېيگە مۇداپىئە چىقىمىنى ئاشۇرۇش ئۈچۈن بېسىم ئىشلىتىپ كەلمەكتە.

بىراق، تەيۋەنگە قورال سېتىش ۋاشىنگتون بىلەن بېيجىڭ ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى مۇرەككەپلەشتۈرىدۇ، بېيجىڭ بۇنىڭغا قارشى تۇرىدۇ. 5-ئايدا، ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ماركو رۇبىيو 14 مىليارد دوللارلىق كېلىشىمنىڭ «تەكشۈرۈلۈۋاتقانلىقى» نى ئېيتقان ئىدى.

تەيۋەن پىرېزىدېنتى لەي چىڭدې پەيشەنبە كۈنى يەنىلا «زور ئۈمىد» بارلىقىنى بىلدۈرۈپ: «بىز قورال سېتىۋېلىشنىڭ بالدۇرراق تەستىقلىنىشىنى ئۈمىد قىلىمىز» دېدى.

ئۇ تەيبېيدە مۇخبىرلارغا قىلغان سۆزىدە: «تەيۋەننىڭ دۆلەت خەۋپسىزلىكىنى قوغداش، ئۆزىنىڭ دېموكراتىك ۋە ئەركىن تۇرمۇش شەكلىنى ساقلاپ قېلىش، شۇنداقلا بىرلىشىشنى ۋە خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ باشقۇرۇشىنى رەت قىلىش تىرىشچانلىقى خىتايغا قارىتىلغان ئىغۋاگەرچىلىك دەپ قارالماسلىقى كېرەك» دېدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Taiwan dispatches vessels to counter China's 'law enforcement operation'

ئامېرىكا رەسمىي جەھەتتىن پەقەت خىتاينى ئېتىراپ قىلىدۇ، ئەمما ئۆزىنىڭ دۆلەت قانۇنىغا ئاساسەن تەيۋەننى ئۆزىنى قوغداش ۋاسىتىلىرى بىلەن تەمىنلەشكە مەجبۇر.

ئامېرىكا دائىرىلىرى ئۆتكەن ئاي (2026-يىلى ماي) دا تەيۋەنگە سېتىلىدىغان زور كۆلەملىك قورال-ياراغ پىلان لايىھەسىنى كۆزدىن كەچۈرۈۋاتقانلىقىنى، بۇنىڭدىكى مەقسەتنىڭ ئامېرىكا ئارمىيەسىنىڭ ئىران ھەرىكەتلىرى ئۈچۈن يېتەرلىك ئوق-دورىسى بولۇشقا كاپالەتلىك قىلىش ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.

لەي ھۆكۈمىتى بۇ يىل (2026) ئومۇمىي مۇداپىئە چىقىمىنى دۆلەتنىڭ ئومۇمىي ئىشلەپچىقىرىش قىممىتىنىڭ (GDP) 3% تىن كۆپرەكىگە يەتكۈزۈشكە ۋەدە بەردى.

ھۆكۈمەت قورال سېتىۋېلىش ئۈچۈن 1.25 تىرىليون يېڭى تەيۋەن دوللىرى (تەخمىنەن 40 مىليارد ئامېرىكا دوللىرى) ئاجرىتىشنى تەكلىپ قىلغان بولۇپ، بۇ ئامېرىكا تەرەققىي قىلدۇرغان قوراللارنى، شۇنداقلا تەيۋەندە ياسالغان ئۇچقۇ ۋە باشقا قورال-ياراغلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

بىراق، تەيۋەن پارلامېنت ئەزالىرى مۇداپىئە ئىقتىدارىنى ئۆستۈرۈش ئۈچۈن قانچىلىك مەبلەغ سېلىش مەسىلىسىدە پىكىر بىرلىكىگە كېلەلمىدى.

پارلامېنتتا كۆپ سانلىقنى ئىگىلەيدىغان ئۆكتىچى پارتىيەلەر ئۆتكەن ئايدا 25 مىليارد دوللارلىق ئالاھىدە مۇداپىئە خامچوتىنى ماقۇللىغان بولۇپ، بۇ لەي چىڭدېنىڭ ھاكىمىيەت بېشىدىكى پارتىيەسى تەكلىپ قىلغان خامچوتنىڭ ئۈچتىن بىرىنى قىسقارتىش دېمەكتۇر.

تەيۋەننى ئۆز زېمىنىنىڭ بىر قىسمى دەپ دەۋا قىلىدىغان ۋە ئۇنى ئىگىلەش ئۈچۈن كۈچ ئىشلىتىش ئېھتىماللىقىنى چەتكە قاقمايدىغان خىتاي، ئامېرىكانىڭ قورال سېتىشىغا ۋە بۇ ئۆزىنى ئۆزى باشقۇرىدىغان ئارال بىلەن بولغان رەسمىي ئالاقىسىگە ئىزچىل قارشى تۇرۇپ كەلمەكتە.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Taiwan conflict could trigger nuclear escalation between US, China: IISS