تۈركىيە ئىسرائىلىيەنىڭ 1915-يىلقى ۋەقەلەرنى ئېتىراپ قىلىش قارارىنى ئەيىبلەپ، بۇ قارارنى پەلەستىنلىكلەرگە قارشى سادىر قىلغان جىنايەتلىرىنى يوشۇرۇشنى مەقسەت قىلغان سىياسىي قەدەم، دەپ سۈپەتلىدى.
تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ يەكشەنبە كۈنى ئېلان قىلغان باياناتىدا مۇنداق دېيىلدى:
«پۈتكۈل دۇنيانىڭ كۆز ئالدىدا پەلەستىن خەلقىگە قارىتا سىستېمىلىق زۇلۇم سېلىۋاتقان ۋە خەلقئارا ئەدلىيە سوت مەھكىمىسىدە غەززەلىكلەرگە قارشى ئىرقىي قىرغىنچىلىق سادىر قىلىش جىنايىتى بىلەن سوتلىنىۋاتقان ئىسرائىلىيە ھۆكۈمىتى، 1915-يىلقى ۋەقەلەرگە مۇناسىۋەتلىك قوبۇل قىلغان سىياسىي قارارى ئارقىلىق ئۆز جىنايەتلىرىنى يوشۇرۇشنى نىشان قىلماقتا.»
مىنىستىرلىق، بۇ قارارنىڭ قانۇنىي ۋە تارىخىي ھەقىقەتلەرگە كۆز يۇمغانلىقىنى ھەمدە غەززەدىكى پەلەستىنلىكلەرگە قارشى سادىر قىلىنغان جىنايەتلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك خەلقئارا جىنايى ئىشلار سوت مەھكىمىسى تەرىپىدىن ئۈستىدىن تۇتقۇن قىلىش بۇيرۇقى چىقىرىلغان نېتانياھۇ ۋە ئۇنىڭ يانتاياقلىرى دۇچ كېلىۋاتقان بېسىمنى ئەكس ئەتتۈرىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
تۈركىيە، «ئىسرائىلىيەنىڭ رايوندىكى كېڭەيمىچىلىك ۋە مۇقىمسىزلىق پەيدا قىلىدىغان سىياسەتلىرى» گە خاتىمە بېرىش ئۈچۈن داۋاملىق تىرىشچانلىق كۆرسىتىدىغانلىقىنى، شۇنىڭ بىلەن بىرگە «پەلەستىن خەلقىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان پۇقرالارغا قارشى سادىر قىلغان جىنايەتلىرى» ئۈچۈن نېتانياھۇ ھۆكۈمىتىنىڭ ھېساب بېرىشىنى تىرىشىپ قولغا كەلتۈرىدىغانلىقىنى ئۇقتۇردى.
ھەر ئىككى تەرەپ ئازاب تارتىۋاتقان بىر تىراگېدىيە
1915-يىلقى ۋەقەلەرنىڭ دەپ ئاتالمىش «ئىرقىي قىرغىنچىلىق» سۈپىتىدە ئېتىراپ قىلىنىشىغا ئېتىراز بىلدۈرگەن تۈركىيە، بۇنى ھەر ئىككى تەرەپ تالاپەتكە ئۇچرىغان بىر تىراگېدىيە، دەپ سۈپەتلىمەكتە.
ئەنقەرە ھازىرغىچە كۆپ قېتىم، بۇ مەسىلىنى مۇزاكىرە قىلىش ئۈچۈن تۈركىيە ۋە ئەرمېنىيەدىن كەلگەن تارىخچىلار بىلەن خەلقئارالىق مۇتەخەسسىسلەردىن تەشكىل تاپقان قوشما كومىتېت قۇرۇشنى تەكلىپ قىلدى.
2014-يىلى، شۇ چاغدىكى باش مىنىستىر، نۆۋەتتىكى جۇمھۇر رەئىس رەجەپ تاييىپ ئەردوغان 1915-يىلقى ۋەقەلەردە ھاياتىدىن ئايرىلغان ئەرمەنلەرنىڭ ئەۋلادلىرىغا تەزىيە بىلدۈرگەن ئىدى.
ئىسرائىلىيە 2023-يىلى ئۆكتەبىردىن بۇيان غەززەدە تەخمىنەن 73 مىڭ پەلەستىنلىكنى ئۆلتۈردى ۋە 173 مىڭدىن ئارتۇق كىشىنى يارىلاندۇردى. ئىرقىي قىرغىنچىلىق رايوندىكى پۇقراۋى ئۇل ئەسلىھەلەرنىڭ زور بىر قىسمىنى ۋەيران قىلغان بولۇپ، ئىنسانىي شارائىت يەنىلا ئىنتايىن ئېچىنىشلىق ھالەتتە تۇرماقتا.
خەلقئارا جىنايى ئىشلار سوت مەھكىمىسى 2024-يىلى 21-نويابىر كۈنى غەززەدە سادىر قىلىنغان ئۇرۇش جىنايەتلىرى ۋە ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەتلەر سەۋەبىدىن نېتانياھۇ ۋە سابىق دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرى يوئاۋ گاللانت ئۈستىدىن تۇتقۇن قىلىش بۇيرۇقى چىقاردى.
ئىسرائىلىيە يەنە پەلەستىنگە قاراتقان ئۇرۇشى سەۋەبىدىن خەلقئارا ئەدلىيە سوت مەھكىمىسىدە ئىرقىي قىرغىنچىلىق جىنايەتلەرنى سادىر قىلىش بىلەن ئەيىبلەنمەكتە.
