ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارلىرى تېھراننىڭ بۇ ئۆزگىرىشتىن ئىقتىسادىي مەنپەئەتكە ئېرىشىشتىن بۇرۇن، ئۆز ۋەدىلىرىنى ئورۇندىشى كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى.
بىر يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدار مۇخبىرلار بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن سۆھبەتتە، ئىران ئېرىشىدىغان مەنپەئەتلەر ئارىسىدا ئۇرۇشتا ۋەيران بولغانلىقى ئۈچۈن ئاجرىتىلغان 300 مىليارد دوللارلىق «قايتا قۇرۇش فوندى»نىڭمۇ بارلىقىنى، ئەمما بۇ فوندنىڭ قويۇپ بېرىلىشى ئىراننىڭ «نەتىجە كۆرسىتىشى»گە باغلىق بولىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
دائىرىلەر ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ، مۇئاۋىن پىرېزىدېنت ج. د. ۋانس (JD Vance) ۋە ئىران پارلامېنتى باشلىقى مۇھەممەد باقىر قالىبافنىڭ يەكشەنبە كۈنى رامكا كېلىشىمنى ئېلېكترونلۇق مۇھىتتا ئىمزالىغانلىقىنى ئېيتتى.
ئامېرىكا ئەمەلدارلىرىدىن بىرى ئىسمىنى ئاشكارىلىماسلىق شەرتى بىلەن: «پىرېزىدېنت ترامپ بۇ مۇساپىگە بولغان سادىقلىقىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن، شەخسەن ئۆزى ئىمزا قويۇشنى خالىدى» دېدى.
ۋانس CNN گە بەرگەن باياناتىدا: «رامكا كېلىشىمى تەخمىنەن بىر يېرىم بەت ئەتراپىدا بولۇپ، ئومۇمىي خاراكتېرلىك بىر ھۆججەتتۇر» دېگەنلەرنى قەيت قىلدى.
ۋانس بۇ ھەپتە تەرەپلەر ئوتتۇرىسىدىكى سۆھبەتلەرگە رىياسەتچىلىك قىلىدۇ ھەمدە شىۋىيېتسارىيەنىڭ جەنۋە شەھىرىدە ئۆتكۈزۈلۈشى كۈتۈلۈۋاتقان رەسمىي ئىمزا قويۇش مۇراسىمىغا قاتنىشىدۇ.
ھورمۇز بوغۇزى نورماللىشىدۇ
ئىمزا قويۇلغاندىن كېيىن، ئىران بىلەن ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ ئومۇميۈزلۈك بىر تىنچلىق كېلىشىمى ئۈچۈن خىزمەت قىلىدىغان 60 كۈنلۈك مۇددىتى باشلىنىدۇ. بىر ئامېرىكا ئەمەلدارى سۆھبەت جەريانىدا: «ئاساسىي نىشانىمىزنى يادرو سۆھبەتلىرىگە قاراتماقچىمىز» دېدى.
ئەمما، ھورمۇز بوغۇزىدىكى توسالغۇلار نېفىت باھاسىنىڭ ئۆرلەپ كېتىشى كەلتۈرۈپ چىقارغان يەرشارى خاراكتېرلىك ئىقتىسادىي تەسىرلەر سەۋەبىدىن جىددىي نۇقتا ھېسابلىنىدۇ.
ۋانس سى ئەن بى سى (CNBC)گە بەرگەن باياناتىدا، ئىران بىلەن بوغۇزنى «ئۇزۇن مۇددەتلىك ئۆتۈش ھەققى ئالماستىن» قايتا ئېچىش مەسىلىسىدە ئورتاق تونۇش بارلىقىنى ۋە بۇنىڭ تېخنىكىلىق سۆھبەتلەردە مۇزاكىرە قىلىنىدىغان مەسىلىلەرنىڭ بىرى ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
ترامپ ئىنتايىن مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە بۇ بوغۇزنىڭ جۈمە كۈنىدىن باشلاپ «پۈتۈنلەي ئوچۇق» بولىدىغانلىقىنى، ئەمما مىنا تازىلاش خىزمەتلىرىنىڭ يەنىلا داۋاملىشىۋاتقانلىقىنى ئەسكەرتتى.
ئامېرىكالىق ئەمەلدار، پاراخوت قاتنىشىنىڭ «بىر نەچچە ھەپتە ئىچىدە» ئۇرۇشتىن بۇرۇنقى سەۋىيەگە قايتىدىغانلىقىنى، ئەمما «نۆۋەتتە قاتناشنىڭ زور دەرىجىدە ئاشقانلىقىنى» بىلدۈردى.
بىراق، ئىران تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى دۈشەنبە كۈنى ئېلان قىلغان باياناتىدا، بۇ كېلىشىمنىڭ ئىراننىڭ ھورمۇز بوغۇزىدىن ئۆتىدىغان پاراخوتلاردىن «ئۆتۈش ھەققى» ئېلىشنىڭ ئورنىغا، دېڭىزچىلىق مۇلازىمەت ھەققى ئېلىشىغا رۇخسەت قىلىدىغانلىقىنى قەيت قىلدى.
