ئامېرىكا مالىيە مىنىستىرى گىرېنلاندىيە مەسىلىسىدە خىتاي تەھدىتى بارلىقىنى ئىما قىلدى

بېسسېنت دانىيەگە ئىشارەت قىلىپ: «ئەگەر بىر كۈنى خىتاينى رەنجىتىپ قويۇشتىن ئەنسىرىسە قانداق بولار؟ ئۇلار ئاللىقاچان گىرېنلاندىيەدە خىتاي شىركەتلىرىنىڭ كان ئېچىشىغا رۇخسەت قىلدى، شۇنداق ئەمەسمۇ؟» دېدى.

ئامېرىكا مالىيە مىنىستىرى سىكوت بېسسېنت، دونالد تىرامپنىڭ دانىيەنى گىرېنلاندىيە ئۈستىدىكى كونتروللۇقىنى ئۆتكۈزۈپ بېرىشكە مەجبۇرلاش مەقسىتىدە ئىتتىپاقداش دۆلەتلەرگە تاموژنا بېجى قويۇش تەھدىتىدىن كېيىن، ياۋروپانىڭ ئۆچ ئېلىش خاراكتېرلىك تاموژنا بېجى قويۇشىنىڭ بىر خاتالىق بولىدىغانلىقىنى ئېيتتى.

ئامېرىكا مالىيە مىنىستىرى سىكوت بېسسېنت دۈشەنبە كۈنى ياۋروپا دۆلەتلىرىنى، پىرېزىدېنت دونالد تىرامپ گىرېنلاندىيەنىڭ كونتروللۇقىنى قولغا كەلتۈرۈش ئۈچۈن كۈنتەرتىپكە كەلتۈرگەن تاموژنا بېجىغا قارشى ئۆچ ئالماسلىق ھەققىدە ئاگاھلاندۇردى.

بېسسېنت شىۋېتسارىيەنىڭ داۋوس قار تېيىلىش مەركىزىدە ئۆتكۈزۈلگەن دۇنيا ئىقتىساد مۇنبىرى يىغىنى دائىرىسىدە مۇخبىرلارغا بەرگەن باياناتىدا: «بۇنىڭ ئىنتايىن ئەقىلسىزلەرچە بولىدىغانلىقىنى ئويلايمەن» دېدى.

تىرامپنىڭ دانىيەگە قاراشلىق ئاپتونوم رايون ئۈستىدە كونتروللۇق تەلەپ قىلىشىنىڭ سەۋەبىنىڭ بۇ يەرنى «ستراتېگىيەلىك مۈلۈك» دەپ قارىغانلىقى ئىكەنلىكىنى ئېيتقان بېسسېنت: «يەر شارىنىڭ بىزگە تەۋە يېرىم شارىنىڭ بىخەتەرلىكىنى باشقىلارغا ئۆتكۈزۈپ بەرمەيمىز» دېدى.

تىرامپنىڭ گىرېنلاندىيە تەشەببۇسىنى نوبېل تىنچلىق مۇكاپاتىغا ئېرىشەلمىگەنلىكى بىلەن باغلىغانلىقىغا دائىر تەسىرات قالدۇرغان نورۋېگىيە باش مىنىستىرىغا ئەۋەتكەن ئۇچۇرى سورالغاندا، بېسسېنت: «پىرېزىدېنتنىڭ نورۋېگىيەگە ئەۋەتكەن خېتىدىن ھېچقانداق خەۋىرىم يوق» دېدى، ئەمما «پىرېزىدېنتنىڭ بۇنى نوبېل مۇكاپاتى ئۈچۈن قىلغانلىقى ھەققىدىكى دەۋا پۈتۈنلەي ئاساسسىز» دېگەننى سۆزلىرىگە ئىلاۋە قىلدى.

تىرامپ ھەپتە ئاخىرىدا ئېلان قىلغان باياناتىدا، دانىيە گىرېنلاندىيەنى ئۆتكۈزۈپ بېرىشكە قوشۇلغۇچە، ئەنگلىيە، دانىيە، فىنلاندىيە، فرانسىيە، گېرمانىيە، گوللاندىيە، نورۋېگىيە ۋە شۋېتسىيەدىن ئامېرىكىغا ئەۋەتىلگەن بارلىق ماللارغا 1-فېۋرالدىن باشلاپ %10 تاموژنا بېجى قويۇلىدىغانلىقىنى ئېيتقان ئىدى.

بۇ بايانات ئامېرىكانىڭ ئىتتىپاقداشلىرى تەرىپىدىن «بۆھتان خاراكتېرلىك» ئەيىبلەشلەر بىلەن قاتتىق نارازىلىققا ئۇچرىغان بولسا، گېرمانىيە مۇئاۋىن باش مىنىستىرى لارس كلىڭبېيل ياۋروپانىڭ تاقابىل تۇرۇش تەدبىرلىرىنى تەييارلاۋاتقانلىقىنى دۈشەنبە كۈنى تىلغا ئالدى.

كېيىنچە، گىرېنلاندىيەنى سېتىۋېلىشنى ئۆز ئىچىگە ئالمىغان بىر كېلىشىم ئېھتىماللىقى سورالغاندا، بېسسېنت: «ھازىرچە پىرېزىدېنت تىرامپنىڭ سۆزلىرىنى قانداق بولسا شۇنداق قوبۇل قىلغان بولاتتىم» دېدى.

دېگەن بېسسېنت، «ئامېرىكا پاناما قانىلىنى قانداق ئالدى؟ فرانسىيەلىكلەردىن سېتىۋالدۇق. ئامېرىكا ۋىرگىن ئاراللىرىنى قانداق ئالدى؟ دانىيەلىكلەردىن سېتىۋالدۇق» دېدى.

بېسسېنت گىرېنلاندىيەنىڭ بولۇپمۇ نۇرغۇن يۇقىرى تېخنىكىلار ئۈچۈن ھالقىلىق ئەھمىيەتكە ئىگە سىرەك توپا ئېلېمېنتلىرى جەھەتتىكى ئىستراتېگىيەلىك مۇھىملىقىنى يەنە بىر قېتىم تەكىتلىدى.

بېسسېنت دانىيەگە ئىشارەت قىلىپ: «ئەگەر بىر كۈنى خىتاينى رەنجىتىپ قويۇشتىن ئەنسىرىسە قانداق بولار؟ ئۇلار ئاللىقاچان گىرېنلاندىيەدە خىتاي شىركەتلىرىنىڭ كان ئېچىشىغا رۇخسەت قىلدى، شۇنداق ئەمەسمۇ؟» دېدى.