سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
ترامپ گىرېنلاندىيەنى قولغا چۈشۈرۈش ئۈچۈن ھەربىي ئارىلىشىشنى رەت قىلمىدى
پىرېزىدېنت ترامپ دانىيە ۋە ئاركتىك ئارىلى ئاھالىسىنىڭ قارشى چىققان بولۇشىغا قارىماي، ئامېرىكانىڭ گىرېنلاندىيەگە قىزىقىدىغانلىقىنى قايتىدىن كۈنتەرتىپكە ئېلىپ كەلدى ۋە زۆرۈر تېپىلغاندا ھەربىي كۈچ ئىشلىتىلىشى مۇمكىنلىكى ھەققىدە سىگنال بەردى.
ترامپ گىرېنلاندىيەنى قولغا چۈشۈرۈش ئۈچۈن ھەربىي ئارىلىشىشنى رەت قىلمىدى
Trump claimed Greenland is vital for international and strategic security. / Reuters
2025-يىلى5-ئاينىڭ5-كۈنى

ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ دانىيەگە تەۋە گىرېنلاندىيەنىڭ كونتروللۇقىنى قولغا كىرگۈزۈش ئۈچۈن زۆرۈر تېپىلغاندا ھەربىي كۈچ ئىشلىتىلىشى مۇمكىنلىكىنى ئېيتتى.

ترامپ «‹NBC› تېلېۋىزىيە قانىلى» نىڭ «Meet the Press» پىروگراممىسىدا بەرگەن باياناتىدا مۇنداق دېدى:  

« زۆرۈر تېپىلغاندا ھەربىي كۈچ ئىشلىتىش يولىنى تاللاشنى رەت قىلمايمەن. شۇنداق قىلىمەنمۇ دېمەيمەن، لېكىن ھېچقانداق ئېھتىمالنى نەزەردىن ساقىت قىلىۋەتمەيمەن.

گىرېنلاندىيەگە ھەقىقەتەنمۇ بەك ئېھتىياجىمىز بار. دەرۋەقە، دانىيەگە قاراشلىق مۇستەقىل بۇ رايون دۇنيانىڭ بىخەتەرلىكى ئۈچۈن ناھايىتى زور ئەھمىيەتكە ئىگە.

گىرېنلاندىيەدە ناھايىتى  ئاز ساندىكى كىشىلەر ياشايدۇ، بىز ئۇلارغا كۆڭۈل بۆلىمىز ۋە قەدىرلەيمىز.»

پىرېزىدېنت ترامپ بۇ يىل يانۋار ئېيىدا قايتا ۋەزىپىگە ئولتۇرغاندىن بۇيان، دانىيە داۋاملىق رەت قىلىپ كېلىۋاتقان بولۇشىغا قارىماي، گىرېنلاندىيەنى سېتىۋېلىش ئارزۇسىنى تەكرارلاپ كەلمەكتە.

 

ئىستراتېگىيەلىك ئەھمىيىتى

 

گىرېنلاندىيە 18 - ئەسىردىن بۇيان دانىيە پادىشاھلىقىنىڭ بىر قىسمى بولۇپ كەلدى ۋە 1979-يىلى مۇستەقىللىققا ئېرىشتى.

ئاركتىك ئارىلىرى بىلەن ئاتلانتىك ئوكيان ئارىسىغا جايلاشقان بۇ ئارال، ھەم ئىستراتېگىيەلىك ئورنى ھەم يەر ئاستى بايلىقلىرى جەھەتتىن ناھايىتى زور ئەھمىيەتكە ئىگە.

يەنە بىر تەرەپتىن، دانىيە ۋە گىرېنلاندىيە ئارالنىڭ سېتىلىشى توغرىسىدا بېرىلگەن ھەرقانداق تەكلىپنى قەتئىي رەت قىلدى. يانۋار ئېيىدا ئۆتكۈزۈلگەن بىر سايلامدا، گىرېنلاندىيە خەلقىنىڭ %85 ى ئامېرىكاغا قوشۇلۇشقا قارشى ئىكەنلىكىنى نامايەن قىلدى.

مارت ئېيىدىمۇ گىرېنلاندىيەنىڭ سايلام ئارقىلىق ۋەزىپىگە ئولتۇرغان باش مىنىستىرى يېنس-فرېدېرىك نىيېلسون ياۋروپا دۆلەتلىرىگە مۇراجىئەت قىلىپ، ئارالنىڭ سېتىلىدىغان نەرسە ئەمەسلىكىنى تەكىتلىدى.

نيېلسون ئانادولۇ ئاگېنتلىقىغا بەرگەن باياناتىدا گىرېنلاندىيە خەلقىگە خىتاب قىلىپ مۇنداق دېگەنىدى:

 «بىز بىلەن بىرلىكتە بولۇڭلار ۋە گىرېنلاندىيەنىڭ سېتىلىدىغان نەرسە ئەمەسلىكىنى، بۇنىڭدىن كېيىنمۇ ئەسلا بۇنداق بولمايدىغانلىقىنى ئوچۇق-ئاشكارا ھالدا ئىپادىلەڭلار. گىرېنلاندىيەنى  ئۆز خەلقى باشقۇرماقتا، بۇ ھەقىقەت بۇنىڭدىن كېيىنمۇ ھەرگىز ئۆزگەرمەيدۇ.»

ئىزدىنىڭ
تىرامپ ھۈرمۈز بوغۇزىدىكى مىنالار سەۋەبلىك ئىرانغا «مىسلى كۆرۈلمىگەن» تەھدىت سالدى
ئاۋسترالىيە ئىران ئاياللار پۇتبول كوماندىسىنىڭ يەنە 2 ئەزاسىغا پاناھلىق بەردى
ب د ت يېقىلغۇ يېتىشمەسلىكنىڭ غەززەدىكى خىزمەتلىرىگە تەھدىت ئېلىپ كېلىدىغانلىقىنى ئاگاھلاندۇردى
رىياد ئىراننىڭ نېفىتلىككە قاراتقان يېڭى ئۇچقۇچىسىز ئايروپىلان ھۇجۇملىرىنى توسۇپ قالدى
پەزەشكىياننىڭ ئوغلى: يېڭى دىنىي رەھبەر ئۇرۇش جاراھەتلىرىگە قارىماي «ساق-سالامەت»
دوللار تەۋرىنىشكە باشلىدى
شىۋېيتسارىيەدە يۈز بەرگەن ئاپتوبۇسقا ئوت كېتىش ۋەقەسىدە ئالتە كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى
ئىران ئاياللار پۇتبول كوماندىسىنىڭ بىر ئەزاسى ئاۋسترالىيەدىن پاناھلىق تىلەش قارارىدىن ۋاز كەچتى
ياۋروپا ئىتتىپاقى ئىسرائىلىيەنى زومىگەرلىك ھەرىكەتلىرىنى توختىتىشقا چاقىردى
ئىران نېفىت ئۇل-ئەسلىھەلىرىگە داۋاملىق ھۇجۇم قىلماقتا
سېئۇل-ۋاشىنگتون ھەربىي مانېۋىرى مەزگىلىدە پىيوڭياڭ ئىككىنچى قېتىم باشقۇرۇلىدىغان بومبا سىناق قىلدى
موسكۋا: ئىراننىڭ ئىسپاھان شەھىرىدىكى كونسۇلخانا زىيانغا ئۇچرىدى
«ئىنتايىن ئاچچىق تەجرىبە»نى باشتىن كەچۈرگەن ئاراقچى ئامېرىكا بىلەن سۆھبەتلىشىشنى رەت قىلدى
ئىسرائىلىيە لىۋاننىڭ جەنۇبىدىكى خىرىستىيان يېزىسىدا مارونىي كاتولىك راھىبىنى ئۆلتۈردى
ئامېرىكا ئافغانىستاننى «قانۇنسىز تۇتقۇن قىلىشنى قوللايدىغان دۆلەت» دەپ ئېلان قىلدى