تىرامپ ھۈرمۈز بوغۇزىدىكى مىنالار سەۋەبلىك ئىرانغا «مىسلى كۆرۈلمىگەن» تەھدىت سالدى

ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دۆنالد تىرامپ، ھۈرمۈز بوغۇزىغا مىنا ئورناتقان بولۇشى ۋە بۇلارنى ئېلىۋەتمەسلىكى مۇمكىنچىلىكىگە قارىتا، ئىراننى مىسلى كۆرۈلمىگەن ھەربىي ئاقىۋەتلەر بىلەن تەھدىت قىلدى.

تىرامپ ئۆزىنىڭ ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىسى «Truth Social» ئارقىلىق ھەمبەھىرلىگەن ئۇچۇرىدا: «ئەگەر قانداقتۇر بىر سەۋەب بىلەن مىنا ئورنىتىلغان بولسا ۋە بۇلار دەرھال ئېلىۋېتىلمىسە، ئىران ئۈچۈن ھەربىي ئاقىۋەتلەر ئىلگىرى ھېچقاچان كۆرۈلمىگەن سەۋىيەدە بولىدۇ» دېدى. ئۇ يەنە مىنالارنىڭ ئېلىۋېتىلىشىنىڭ «توغرا يۆنىلىشتىكى زور بىر قەدەم» بولىدىغانلىقىنى سۆزىگە ئىلاۋە قىلدى. ئەلۋەتتە، تىرامپ تېھراننىڭ سۇ يولىغا مىنا ياتقۇزغانلىقىغا دائىر ئامېرىكانىڭ قولىدا «ھېچقانداق دوكلات يوقلۇقىنى» مۇ ئەسكەرتىپ ئۆتتى.

ئامېرىكا ئارمىيەسى، تېھراننىڭ ئامېرىكا-ئىسرائىلىيەنىڭ ئىرانغا قاراتقان ئۇرۇشى سەۋەبلىك ئەمەلىيەتتە تاقالغان ھالقىلىق سۇ يولىغا مىنا ياتقۇزغانلىقى ھەققىدىكى دوكلاتلاردىن كېيىن، «ھۈرمۈز بوغۇزى ئەتراپىدا» ئىراننىڭ مىنا تۆكۈش پاراخوتىدىن 16 نى ۋەيران قىلغانلىقىنى ئېلان قىلدى. ئامېرىكا مەركىزى قوماندانلىق ئىشتابى X سۇپىسىدا تۈرلۈك كېمىلەرنىڭ زەربىگە ئۇچراپ پارتلىغان كۆرۈنۈشلىرىنى قوشۇپ ھەمبەھىرلىگەن ئۇچۇرىدا: «ئامېرىكا قوراللىق كۈچلىرى 10-مارت كۈنى ھۈرمۈز بوغۇزى ئەتراپىدىكى 16 مىنا كېمىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان نۇرغۇن ئىران دېڭىز قاتنىشى قوراللىرىنى بىتچىت قىلدى» دېگەن ئىبارىلەرنى قوللاندى.

تىرامپ يەنە، بوغۇزغا مىنا ياتقۇزۇشقا ئۇرۇنغان ھەر قانداق پاراخوتنى ۋەيران قىلىش ئۈچۈن، كارىب دېڭىزىدىكى زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىرىگە قارشى قوللىنىلغان تېخنىكا ۋە باشقۇرۇلىدىغان بومبا سىستېمىلىرى بىلەن ئوخشاش سىستېمىلارنى ئورۇنلاشتۇرىدىغانلىقىنى ئېيتتى. ئامېرىكا سېنتەبىردىن بۇيان كەڭ كۆلەملىك زەھەرلىك چېكىملىككە قارشى تۇرۇش پائالىيىتىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە، كارىب ۋە شەرقىي تىنچ ئوكياندا زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىكى قىلىۋاتقانلىقىغا دائىر كۈچلۈك گۇمان بولغان كېمىلەرنى ئوققا تۇتقان ۋە بۇ جەرياندا ئونلىغان كىشىنى ئۆلتۈرگەن ئىدى.

بۇ ئاگاھلاندۇرۇش CNN نىڭ «ئىران بوغۇزغا مىنا ياتقۇزۇشقا باشلىدى» دېگەن خەۋىرىدىن كېيىن كەلدى. خەۋەر مەنبەسىگە سۆز قىلغان ئەمەلدارلار، ھازىرغىچە پەقەت بىر قانچە ئون مىنا ياتقۇزۇلغانلىقىنى، ئەمما ئىراننىڭ كىچىك بوتلىرى ۋە مىنا تۆكۈش پاراخوتلىرىنىڭ %90 نىڭ يەنىلا ساق ئىكەنلىكىنى، بۇ ئەھۋالنىڭ يەنە يۈزلەرچە مىنا ياتقۇزۇش ئىقتىدارى بىلەن تەمىنلەيدىغانلىقىنى بىلدۈردى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، CBS News ئامېرىكا ئەمەلدارلىرىنى مەنبە كۆرسىتىپ بەرگەن خەۋىرىدە، ئىراننىڭ ھەر بىرى ئىككىدىن ئۈچكىچە مىنا توشۇيالايدىغان كىچىك پاراخوتلارنى ئىشلىتىپ مىنا ياتقۇزۇشقا تەييارلىق قىلىۋاتقانلىقىنى خەۋەر قىلدى.

ھۈرمۈز بوغۇزى كۈنىگە تەخمىنەن 20 مىليون ۋارىل نېفىت ئۆتىدىغان دۇنيادىكى ئەڭ ھالقىلىق ئېنېرگىيە ئۆتكىلىدۇر. ئىران ئىنقىلابىي مۇھاپىزەتچىلەر  28-فېۋرال باشلانغان ئامېرىكا-ئىسرائىلىيە ھۇجۇملىرىدىن كېيىن بوغۇزنىڭ قاتناشقا تاقالغانلىقىنى ئېلان قىلغان بولۇپ، بۇ ئەھۋال نېفىت باھاسىنى ئۆرلىتىپ، يەر شارى خاراكتېرلىك ئېنېرگىيە ئېقىمىدا ئۇزۇن مۇددەتلىك ئۈزۈلۈش قورقۇنچىنى كۈچەيتكەن ئىدى. ئامېرىكا دائىرىلىرى پارس قولتۇقىدا پائالىيەت قىلىۋاتقان تانكىرلار ئۈچۈن سىياسىي خەۋپ سۇغۇرتىسىنى يولغا قويدى ۋە ئامېرىكا دېڭىز ئارمىيەسىنىڭ زۆرۈر تېپىلغاندا يۈك پاراخوتلىرىنى قوغداپ ماڭالايدىغانلىقىنى بىلدۈردى. ئەمما ھازىرغىچە دەلىللەنگەن بىر قوغداپ مېڭىش مەشغۇلاتى يۈز بەرمىدى.

تىرامپ دۈشەنبە كۈنى ئېلان قىلغان باياناتىدا، نېفىت ئېقىمىنى توختىتىش ئۈچۈن ھەر قانداق بىر ئىش قىلسا، ئىراننىڭ 20 ھەسسە قاتتىق زەربىگە ئۇچرايدىغانلىقىنى ئېيتتى. ئۇ بوغۇزنىڭ «بىخەتەر» قالىدىغانلىقىغا ۋەدە بەردى. ئوتتۇرا شەرقتىكى جىددىي ۋەزىيەت، ئىسرائىلىيە ۋە ئامېرىكانىڭ 28-فېۋرال ئىرانغا قارىتا بىرلىكتە ئۇرۇش باشلىشى بىلەن ئەۋجىگە چىقتى ۋە بۈگۈنگىچە دىنىي رەھبەر ئەلى خامىنېينىمۇ قوشقاندا 1300 دىن ئارتۇق كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى. ئۇرۇش باشلانغاندىن بۇيان ئاز دېگەندە سەككىز ئامېرىكا ھەربىي خادىمى ئۆلتۈرۈلدى.