ياپونىيە بايلىقى مول ئوتتۇرا ئاسىيادا تەسىرىنى ئاشۇرۇش تىرىشچانلىقلىرى دائىرىسىدە، شەنبە كۈنى جەمئىي 19 مىليارد دوللارلىق سودا تۈرىنى ئىشقا ئاشۇرۇش ئۈچۈن بەش يىللىق نىشانىنى ئېلان قىلدى.
بۇ بايانات باش مىنىستىر سانائې تاكائىچىنىڭ توكيودا قازاقىستان، قىرغىزىستان، تاجىكىستان، تۈركمەنىستان ۋە ئۆزبېكىستان رەھبەرلىرى بىلەن تۇنجى قېتىم بىر باشلىقلار يىغىنىغا ساھىبخانلىق قىلىشىدىن كېيىن ئېلان قىلىندى.
تاكائىچىنىڭ بەش رەھبەر بىلەن بولغان كۆرۈشۈشىنى تاماملىغاندىن كېيىن ئېلان قىلىنغان بىرلەشمە باياناتتا: «ياپونىيە ئوتتۇرا ئاسىيادا 5 يىلدا جەمئىي 3 تىرىليون يېن قىممىتىدىكى سودا تۈرى ئۈچۈن يېڭى بىر نىشان بېكىتتى» دېيىلدى.
ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىغا ئوخشاش، ياپونىيەمۇ نادىر ئېلېمېنتلار تەمىناتىنى كۆپ خىللاشتۇرۇش ۋە خىتايغا بولغان بېقىنىشنى ئازايتىش تىرىشچانلىقى بىلەن، رايوننىڭ بۈيۈك، ئەمما يەنىلا زور دەرىجىدە تېخى ئېچىلمىغان تەبىئىي بايلىقلىرىغا قىزىقماقتا.
باياناتتا: «مول تەبىئىي بايلىق ۋە ئېنېرگىيەگە ئىگە ئوتتۇرا ئاسىيانىڭ خەلقئارا بازارلارغا كىرىش يولىنى كېڭەيتىشى مۇھىم» دېگەن ئىبارىلەرگە ئورۇن بېرىلدى.
يىغىنغا قاتناشقان رەھبەرلەر «ھالقىلىق مىنېراللار بىلەن تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ كۈچەيتىلىشى» گە ياردەم بېرەلەيدىغان ھەمكارلىقنى ئىلگىرى سۈرۈش، ئىقتىسادىي ئۆسۈش ۋە ئاتموسفېرادىكى كاربون قويۇپ بېرىشنى ئازايتىشقا قارىتا ۋەدىلەرنى بەردى.
بۇ يىل بۇ مەسىلىلەرنى مۇزاكىرە قىلىش ئۈچۈن رايون رەھبەرلىرى يەنە رۇسىيە پىرېزىدېنتى ۋىلادىمىر پۇتىن، خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقى رەئىسى ئۇرسۇلا فون دېر لېيېن بىلەنمۇ كۆرۈشۈشلەرنى ئېلىپ باردى.
تۈرلۈك سودا مەسىلىلىرى
خوككايدو ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى ئوتتۇرا ئاسىيا سىياسىتى مۇتەخەسسىسى پروفېسسور توموھىكو ئۇياما جۈمە كۈنى AFP غا بەرگەن باياناتىدا، بۇ قېتىمقى باشلىقلار يىغىنىنىڭ ياپونىيەنىڭ رايوندىكى مەۋجۇتلۇقىنى كۈچەيتىشى جەھەتتىن مۇھىم دەپ قارىلىدىغانلىقىنى ئېيتىپ: «نادىر ئېلېمېنتلار، بولۇپمۇ بۇ يىل بېيجىڭ يولغا قويغان قاتتىق ئېكسپورت كونتروللىرى سەۋەبىدىن ئاخىرقى بىر يىلدا كۈچلۈك جەلپ قىلىش نۇقتىسىغا ئايلاندى» دېگەن سۆزلەرنى ئىشلەتتى.
رەھبەرلەر شەنبە كۈنى، رۇسىيەدىن ئۆتمەي تۇرۇپ ياۋروپاغا تۇتىشىدىغان بىر ئەشيا ئوبوروت تورى بولغان «ترانس-كاسپىي خەلقئارا تىرانسپورت يولى» مەسىلىسىدە ھەمكارلىقنى كېڭەيتىش توغرىسىدا كېلىشىم ھاسىل قىلدى.
بۇنىڭدىن باشقا «بىخەتەر، خاتىرجەم ۋە ئىشەنچلىك سۈنئىي ئىدراك» قا قارىتا خىزمەتلەرنى ئىشلەش مەسىلىسىدىمۇ پىكىر بىرلىكى ھاسىل قىلدى.
توكيو ئۇزۇندىن بېرى ياپونىيە شىركەتلىرىنى رايونغا سېلىنما سېلىشقا رىغبەتلەندۈرۈپ كەلمەكتە، ئەمما شىركەتلەر ئېھتىياتچانلىق بىلەن ھەرىكەت قىلىشنى داۋاملاشتۇرماقتا.
قازاقىستان، قىرغىزىستان ۋە تاجىكىستان بىلەن چېگراداش بولغان خىتاي، ئۆزىنى چوڭ ئۇل ئەسلىھە تۈرلىرىگە سېلىنما سالىدىغان ئاساسلىق سودا ھەمراھى سۈپىتىدە كۆرسەتمەكتە. شى جىنپىڭ ئىيۇن ئېيىدا ئاستانىنى زىيارەت قىلغان ئىدى.
سابىق سوۋېت جۇمھۇرىيەتلىرى يەنىلا موسكۋانى ئىستراتېگىيەلىك ھەمراھ دەپ قارايدىغان بولسىمۇ، ئەمما رۇسىيەنىڭ ئۇكرائىنادىكى ئۇرۇشى ئەنسىزلىك ياراتماقتا.
نادىر ئېلېمېنتلاردىن باشقا يەنە، قازاقىستان دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ ئۇران ئىشلەپچىقارغۇچى بولۇپ، ئۆزبېكىستاننىڭ غايەت زور ئالتۇن زاپىسى بار ۋە تۈركمەنىستان گاز جەھەتتىن باي. تاغلىق قىرغىزىستان ۋە تاجىكىستانمۇ يېڭى مىنېرال كانلىرىنى ئاچماقتا.
شۇنداقتىمۇ، نامرات دۆلەتلەرنىڭ قاتتىق ۋە يىراق يەرلىرىدە بۇ زاپاسلارنى بىر تەرەپ قىلىش يەنىلا مۇرەككەپ مەسىلە بولۇپ كەلمەكتە.
