پورت شەھىرى تيەنجىندا ئۆتكۈزۈلگەن شاڭخەي ھەمكارلىق تەشكىلاتى باشلىقلار يىغىنى دائىرىسىدە، ئوخشىمىغان رايونلاردىن كەلگەن رەھبەرلەر «يەرشارى جەنۇبى» ئىتتىپاقلىقىنى كۈچەيتىش ئۈچۈن بىر يەرگە جەم بولدى، ھىندىستان باش مىنىستىرى مودى خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ بىلەن كۆرۈشتى.
خىتاي دۆلەت تاراتقۇسى شىنخۇا ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋىرىگە ئاساسلانغاندا، مودى بىلەن شى جىنپىڭ يەكشەنبە كۈنى خىتاينىڭ شىمالىدىكى پورت شەھىرى تيەنجىندا ئىككى تەرەپلىك ئۇچرىشىشنى باشلىغان.
مودى شاڭخەي ھەمكارلىق تەشكىلاتىنىڭ ئىككى كۈنلۈك يىغىنىغا قاتنىشىش ئۈچۈن يەتتە يىلدىن كېيىن تۇنجى قېتىم خىتايغا كەلدى.
باشلىقلار يىغىنىدا رۇسىيە پرېزىدېنتى ۋلادىمىر پۇتىن شۇنداقلا ئوتتۇرا ئاسىيا، شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا، جەنۇبىي ئاسىيا ۋە ئوتتۇرا شەرقتىن كەلگەن رەھبەرلەرمۇ شى جىنپىڭ بىلەن كۆرۈشۈپ، كۈچلۈك بىر يەرشارى جەنۇبى ئىتتىپاقلىقىنى نامايان قىلماقتا.
بۇ ئىككى تەرەپلىك سۆھبەت، ۋاشىنگتوننىڭ ھىندىستاننىڭ رۇسىيەدىن نېفىت سېتىۋالغانلىقى سەۋەبلىك ھىندىستان مەھسۇلاتلىرىغا %50 تاموژنا بېجى يۈرگۈزگەندىن بەش كۈن كېيىن ئۆتكۈزۈلدى. بۇ مودىنىڭ شى جىنپىڭ بىلەن ئۆتكەن يىلى رۇسىيەدە ئۆتكۈزگەن ئۇچرىشىشىدىن كېيىنكى ئىككىنچى قېتىملىق ئۇچرىشىشى ھېسابلىنىدۇ.
ئانالىزچىلار شى جىنپىڭ بىلەن مودىنىڭ غەربنىڭ بېسىمىغا قارشى ئورتاق مەيداندا تۇرۇشنى نىشان قىلىۋاتقانلىقىنى بىلدۈرمەكتە.
مۇناسىۋەتلەرنى ياخشىلاش
بېيجىڭ بىلەن يېڭى دېھلى، تالاش-تارتىشلىق چېگرالىرىنى چارلاش مەسىلىسىدە ئىككى رەھبەر ئوتتۇرىسىدا كېلىشىم ھاسىل قىلىنغاندىن كېيىن ئۆكتەبىردە ئۆتكۈزۈلگەن بۇرۇلۇش خاراكتېرلىك ئۇچرىشىشتىن بۇيان مۇناسىۋەتلەرنى قايتا بەرپا قىلىش يولىدا ئېھتىياتچان قەدەملەرنى باسماقتا.
2020-يىلى چېگرادا يۈز بەرگەن ئەجەللىك توقۇنۇشلاردىن كېيىن توڭلاش نۇقتىسىغا كېلىپ قالغان مۇناسىۋەتلەر، يېقىنقى ھەپتىلەردە ۋاشىنگتوننىڭ ئېغىر سودا بېسىمىغا قارشى ھىندىستاننىڭ خىتايغا يۈزلىنىشى ۋە شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا رۇسىيە بىلەن بولغان يېقىن مۇناسىۋىتىنى ساقلاپ قېلىشنى خالىشى بىلەن يۇمشاشقا باشلىدى.
بۇ ئاينىڭ بېشىدا خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ۋاڭ يىنىڭ ھىندىستانغا قىلغان مۇھىم زىيارىتىدە، ئىككى دۆلەت بىۋاسىتە ئاۋىياتسىيە لىنىيەلىرىنى قايتا يولغا قويۇش توغرىسىدا كېلىشىم ھاسىل قىلدى. ئۇندىن باشقا، خىتاي نادىر تۇپراق ئېلېمېنتلىرى، ئوغۇت ۋە تونېل قېزىش ماشىنىلىرىغا قويۇلغان ئېكسپورت چەكلىمىسىنى بىكار قىلىشقا قوشۇلدى.
خىتاينىڭ ھىندىستاندا تۇرۇشلۇق باش ئەلچىسى شۈ فېيخۇڭ بۇ ئاينىڭ بېشىدا ۋاشىنگتوننىڭ ئېغىر تاموژنا بېجىغا قارشى «ھىندىستان تەرەپتە مەھكەم تۇرىدىغانلىقىنى» جاكارلىدى.
ۋاشىنگتون ئون يىللاردىن بۇيان يېڭى دېھلى بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنى ئىنتايىن ئەستايىدىللىق بىلەن تەرەققىي قىلدۇرۇپ، ھىندىستاننىڭ رايون سەۋىيەسىدە بېيجىڭغا قارشى بىر تەڭپۇڭلاشتۇرغۇچى كۈچ بولۇشىنى ئۈمىد قىلغانىدى.
چېگرا مەسىلىسى
يېقىنقى ئايلاردا، خىتاي ھىندىستانلىق تاۋاپچىلارنىڭ تىبەتتىكى بۇددا دىنى مۇقەددەس جايلىرىنى زىيارەت قىلىشىغا رۇخسەت قىلدى ۋە ھەر ئىككى دۆلەت ئۆزئارا ساياھەت ۋىزا چەكلىمىسىنى بىكار قىلدى.
بانگالورنى مەركەز قىلغان تاكشاشىلا ئىنستىتۇتىدىن خىتاي-ھىندىستان مۇناسىۋەتلىرى مۇتەخەسسىسى مانوج كېۋالرامانى: «ھەم ھىندىستان ھەم خىتاي مۇناسىۋەتلىرىدە يېڭى بىر تەڭپۇڭلۇقنى مۇئەيەنلەشتۈرۈشكە قاراپ ئۇزۇن ھەم مۈشكۈل بىر مۇساپىگە قەدەم قويغاندەك قىلىدۇ» دېدى.
ئۇ يەنە: «مودى-شى جىنپىڭ ئۇچرىشىشىنىڭ، ھۆكۈمەتلەر ئارا ۋە خەلقئارالىق تېخىمۇ كەڭ كۆلەملىك ئالاقە بىلەن بۇ يولدا داۋاملىق مېڭىش ۋەدىسىنى يەنە بىر قېتىم تەكىتلىشى مۇمكىن» دەپ سۆزىنى داۋاملاشتۇردى.
ئانالىزچىلار شى جىنپىڭ-مودى سۆھبىتىدە سودا ۋە سېلىنما، شۇنداقلا ئاۋىياتسىيە لىنىيەلىرى ۋە داۋاملىشىۋاتقان چېگرا مەسىلىلىرىنىڭ كۈنتەرتىپتە بولۇشى كۈتۈلمەكتە.
مودىنىڭ يەنە ئاپرېل ئېيىدا ھىندىستان كونتروللۇقىدىكى كەشمىردە ھىندى دىنىدىكى ساياھەتچىلەرگە قىلىنغان ھۇجۇمنىڭ ھىندىستان بىلەن پاكىستان ئوتتۇرىسىدا ئون يىللاردىن بۇيانقى ئەڭ قانلىق توقۇنۇشلارنى كەلتۈرۈپ چىقارغاندىن كېيىن، تېررورلۇق مەسىلىسىنىمۇ كۈنتەرتىپكە ئېلىپ كېلىشى مۆلچەرلەنمەكتە.
