سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
خىتاي گوللاندىيەنى نېكسپېرىيا مەسىلىسىنى تېزدىن ھەل قىلىشقا چاقىردى
گوللاندىيە ۋە خىتاي ئەمەلدارلىرى نېكسپېرىيا (Nexperia) ئۆزەك مەسىلىسىگە بالدۇرراق ھەل قىلىش چارىسى تېپىش ئۈچۈن سۆھبەت ئۆتكۈزۈشنى پىلانلىدى.
خىتاي گوللاندىيەنى نېكسپېرىيا مەسىلىسىنى تېزدىن ھەل قىلىشقا چاقىردى
نېكسپېرىيا ئۆزەك شىركىتىنىڭ ئىشخانا بىناسى. سۈرەت: رويتېرس. / Reuters
2025-يىلى11-ئاينىڭ8-كۈنى

خىتاي سودا مىنىستىرلىقى شەنبە (8-نويابىر) كۈنى بايانات ئېلان قىلىپ، خىتاينىڭ گوللاندىيەنىڭ نېكسپېرىيا  ئۆزىكى مەسىلىسىنى بالدۇرراق ھەل قىلىشىنى ئىلگىرى سۈرۈشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

مىنىستىرلىق گوللاندىيە ئىقتىساد مىنىستىرلىقىنىڭ ئەمەلدارلارنى خىتايغا سۆھبەت ئۈچۈن ئەۋەتىش تەلىپىگە قوشۇلغانلىقىنى بىلدۈردى.

بېيجىڭ پەيشەنبە (6-نويابىر) كۈنى گوللاندىيەنى نېكسپېرىيا ئۆزەك شىركىتى بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن مۇزاكىرەلەر جەريانىدا خىتاينىڭ «ئورۇنلۇق تەلىپى» گە پەرۋا قىلمىغانلىقىنى ئەيىبلەپ، گوللاندىيە ھۆكۈمىتىنى يەر شارى تەمىنلەش زەنجىرى كىرىزىسى ئۈچۈن تولۇق جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەكلىكىنى ئەسكەرتتى.

خىتاي سودا مىنىستىرلىقىنىڭ باياناتچىسى خې يادوڭ مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا مۇنداق دېدى:

«گوللاندىيە ھۆكۈمىتى يېقىنقى مۇزاكىرەلەردە خىتاينىڭ مۇۋاپىق تەلىپىگە ئۈنۈملۈك جاۋاب قايتۇرماي، يەر شارى تەمىنلەش زەنجىرى كىرىزىسىنىڭ كۈچىيىشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.»

ئۇ گوللاندىيە ھۆكۈمىتىنىڭ نېكسپېرىيانىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا «نامۇۋاپىق ئارىلىشىشى» نىڭ يەر شارى ئۆزەك تەمىنلەش زەنجىرىدە زور قالايمىقانچىلىق ۋە ئاقساشلارنى پەيدا قىلغانلىقىنى ئېيتتى.

باياناتچىنىڭ خې يادوڭنىڭ سۆزىگە قارىغاندا، خىتاي ئېكسپورت قىلغۇچىلارنىڭ ئېكسپورت ئىجازەتنامىسى ئىلتىماسىغا «تېز سۈرئەتتە» جاۋاب قايتۇرۇپ، ئالاھىدە ئەھۋاللارغا قارىتا ئېكسپورت كەچۈرۈم قىلغان، شۇنداقلا نېكسپېرىيانىڭ خىتايدىكى تارماق شىركىتىنىڭ يەر شارى ئۆزەك تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ مۇقىملىقى ۋە بىخەتەرلىكىنى ساقلاشقا ياردەم بېرىش ئۈچۈن تىرىشقان.

ئۇ مۇنداق دېدى:

«خىتاي گوللاندىيەنىڭ خىتاي-گوللاندىيە ۋە خىتاي-ياۋروپا ئىقتىسادىي ۋە سودا مۇناسىۋەتلىرى شۇنداقلا يەر شارى تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ مۇقىملىقى ھەمدە بىخەتەرلىكىنى قوغداش نوقتىسىدىن مەسئۇلىيەتچانلىق بىلەن ھەرىكەت قىلىپ، خىتاي بىلەن ھەمكارلىشىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ. گوللاندىيە تەرەپ كارخانىلارنىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا ئارىلىشىشنى توختىتىپ، نېكسپېرىيا مەسىلىسىگە قارىتا ئىجابىي ھەل قىلىش چارەسى تېپىشى كېرەك.»
ئېكسپورت چەكلىمىسى

بېيجىڭ گوللاندىيەنىڭ 30-سېنتەبىر 1952-يىلدىكى قانۇن بويىچە نېكسپېرىيانى ۋاقىتلىق كونترول قىلغاندىن كېيىن، شىركەتنىڭ خىتايدىكى زاۋۇتلىرى ئۈچۈن ئىشلەپچىقارغان ئۆزەكلەرنى ئېكسپورت قىلىشنى چەكلىگەن. بۇ قانۇن گوللاندىيە ھۆكۈمىتىگە دۆلەت ياكى ياۋروپا ئىشلەپچىقىرىشىغا خەۋپ يەتكۈزۈش ئېھتىمالى بولغان شىركەت قارارلىرىنى توسۇش ياكى بىكار قىلىش ھوقۇقى بېرىدۇ.

گوللاندىيە ئىقتىساد مىنىستىرى ۋىنسېنت كاررېمانس (Vincent Karremans) ياۋروپانىڭ «مۇھىم تېخنىكىلىق ئۇچۇرلار ۋە ئىقتىدارى» دىن ئايرىلىپ قېلىش ئەندىشەلىرىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، گوللاندىيەنىڭ قارارىنى ئاقلىدى.

مەركىزى گوللاندىيەنىڭ نىجمېگېن شەھىرىگە جايلاشقان  نېكسپېرىيا، ماشىنا ۋە ئائىلە ئېلېكترونلۇق مەھسۇلاتلىرىدا ئىشلىتىلىدىغان ئاددىي، ئەمما مۇھىم ئۆزەكلەرنى ئىشلەپچىقىرىدۇ. بۇ شىركەت 2019-يىلى خىتاينىڭ  ۋىڭتېك تېخنولوگىيە (Wingtech Technology)  شىركىتى تەرىپىدىن سېتىۋېلىنغان ئىدى.

ئىزدىنىڭ
ئىستانبۇلدىكى ئىسرائىلىيە كونسۇلخانىسى يېنىدا ئۈچ تېررورچى بىر تەرەپ قىلىندى
ئىراننىڭ ئۆچ ئېلىش ھۇجۇمى ئىسرائىلىيەدە خىمىيەلىك ئېقىپ كېتىش خەۋپى تۇغدۇردى
ئىران: «پاكىستاننىڭ ئوتتۇرا شەرق تىنچلىق سۆھبىتىدىكى رولى «ھالقىلىق باسقۇچقا يېقىنلاشتى»
فىرانسىيە ئامېرىكانى ئىراننىڭ ئۇل ئەسلىھەلىرىگە ھۇجۇم قىلىشتىن ئاگاھلاندۇردى
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى غەززەدىكى تارقاقلاشتۇرۇش پائالىيەتلىرىنى توختاتتى
تېھران ئاھالىلىرى ترامپنىڭ ئەڭ ئاخىرقى تەھدىتلىرىدىن كېيىن ئېنىقسىزلىققا تەييارلىق قىلماقتا
ئەرەب ئەللىرى ئاشقۇن ئوڭچىل ئىسرائىلىيە مىنىستىرىنىڭ مەسجىدى ئەقساغا بېسىپ كىرىشىنى قاتتىق ئەيىبلىدى
تۈركىيە سەئۇدى ئەرەبىستان بىلەن ۋاسىتىلىك (ترانسىت) سودىنى باشلىدى
يادرو ئېنېرگىيەسى ئاگېنتلىقى: ئىران  يادرو ئىستانسىسى ئەتراپىدىكى ھۇجۇملار توختىتىلىشى كېرەك
ئانتونىيو كوستا: ئامېرىكا-ئىسرائىلىيەنىڭ ئىران ئاممىۋىي ئۇل ئەسلىھەلىرىگە قىلغان ھۇجۇملىرى قانۇنسز
ئامېرىكا-ئىسرائىلىيە ھۇجۇمى ئىراننىڭ ئەڭ چوڭ نېفىت خىمىيە بىرلەشمە زاۋۇتىغا زەربە بەردى
ئىسرائىلىيەلىك قانۇنسىز كۆچمەنلەر ھۇجۇمىدىن كېيىن، پەلەستىندىن خەلقئارانى ھەرىكەتكە ئۆتۈشكە چاقىردى
خىتاي مۇتەخەسسىسلىرى ئىراننىڭ ئامېرىكا ئايروپىلانلىرىنى ئېتىپ چۈشۈرۇشىگە يېتەكچىلىك قىلىۋاتامدۇ؟
پاكىستان: ئىران ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيەنىڭ ھۇجۇملىرىنىڭ توختىتىلىشىنى تەلەپ قىلدى
ئامېرىكانىڭ ئىراندا  چۈشۈرىۋېتىلگەن ئايروپىلانلارنىڭ ھەر بىرىنىڭ تەننەرخى 100 مىليون دوللار