سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
خىتاي گوللاندىيەنى نېكسپېرىيا مەسىلىسىنى تېزدىن ھەل قىلىشقا چاقىردى
گوللاندىيە ۋە خىتاي ئەمەلدارلىرى نېكسپېرىيا (Nexperia) ئۆزەك مەسىلىسىگە بالدۇرراق ھەل قىلىش چارىسى تېپىش ئۈچۈن سۆھبەت ئۆتكۈزۈشنى پىلانلىدى.
خىتاي گوللاندىيەنى نېكسپېرىيا مەسىلىسىنى تېزدىن ھەل قىلىشقا چاقىردى
نېكسپېرىيا ئۆزەك شىركىتىنىڭ ئىشخانا بىناسى. سۈرەت: رويتېرس. / Reuters
2025-يىلى11-ئاينىڭ8-كۈنى

خىتاي سودا مىنىستىرلىقى شەنبە (8-نويابىر) كۈنى بايانات ئېلان قىلىپ، خىتاينىڭ گوللاندىيەنىڭ نېكسپېرىيا  ئۆزىكى مەسىلىسىنى بالدۇرراق ھەل قىلىشىنى ئىلگىرى سۈرۈشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

مىنىستىرلىق گوللاندىيە ئىقتىساد مىنىستىرلىقىنىڭ ئەمەلدارلارنى خىتايغا سۆھبەت ئۈچۈن ئەۋەتىش تەلىپىگە قوشۇلغانلىقىنى بىلدۈردى.

بېيجىڭ پەيشەنبە (6-نويابىر) كۈنى گوللاندىيەنى نېكسپېرىيا ئۆزەك شىركىتى بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن مۇزاكىرەلەر جەريانىدا خىتاينىڭ «ئورۇنلۇق تەلىپى» گە پەرۋا قىلمىغانلىقىنى ئەيىبلەپ، گوللاندىيە ھۆكۈمىتىنى يەر شارى تەمىنلەش زەنجىرى كىرىزىسى ئۈچۈن تولۇق جاۋابكارلىقنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەكلىكىنى ئەسكەرتتى.

خىتاي سودا مىنىستىرلىقىنىڭ باياناتچىسى خې يادوڭ مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا مۇنداق دېدى:

«گوللاندىيە ھۆكۈمىتى يېقىنقى مۇزاكىرەلەردە خىتاينىڭ مۇۋاپىق تەلىپىگە ئۈنۈملۈك جاۋاب قايتۇرماي، يەر شارى تەمىنلەش زەنجىرى كىرىزىسىنىڭ كۈچىيىشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.»

ئۇ گوللاندىيە ھۆكۈمىتىنىڭ نېكسپېرىيانىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا «نامۇۋاپىق ئارىلىشىشى» نىڭ يەر شارى ئۆزەك تەمىنلەش زەنجىرىدە زور قالايمىقانچىلىق ۋە ئاقساشلارنى پەيدا قىلغانلىقىنى ئېيتتى.

باياناتچىنىڭ خې يادوڭنىڭ سۆزىگە قارىغاندا، خىتاي ئېكسپورت قىلغۇچىلارنىڭ ئېكسپورت ئىجازەتنامىسى ئىلتىماسىغا «تېز سۈرئەتتە» جاۋاب قايتۇرۇپ، ئالاھىدە ئەھۋاللارغا قارىتا ئېكسپورت كەچۈرۈم قىلغان، شۇنداقلا نېكسپېرىيانىڭ خىتايدىكى تارماق شىركىتىنىڭ يەر شارى ئۆزەك تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ مۇقىملىقى ۋە بىخەتەرلىكىنى ساقلاشقا ياردەم بېرىش ئۈچۈن تىرىشقان.

ئۇ مۇنداق دېدى:

«خىتاي گوللاندىيەنىڭ خىتاي-گوللاندىيە ۋە خىتاي-ياۋروپا ئىقتىسادىي ۋە سودا مۇناسىۋەتلىرى شۇنداقلا يەر شارى تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ مۇقىملىقى ھەمدە بىخەتەرلىكىنى قوغداش نوقتىسىدىن مەسئۇلىيەتچانلىق بىلەن ھەرىكەت قىلىپ، خىتاي بىلەن ھەمكارلىشىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ. گوللاندىيە تەرەپ كارخانىلارنىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا ئارىلىشىشنى توختىتىپ، نېكسپېرىيا مەسىلىسىگە قارىتا ئىجابىي ھەل قىلىش چارەسى تېپىشى كېرەك.»
ئېكسپورت چەكلىمىسى

بېيجىڭ گوللاندىيەنىڭ 30-سېنتەبىر 1952-يىلدىكى قانۇن بويىچە نېكسپېرىيانى ۋاقىتلىق كونترول قىلغاندىن كېيىن، شىركەتنىڭ خىتايدىكى زاۋۇتلىرى ئۈچۈن ئىشلەپچىقارغان ئۆزەكلەرنى ئېكسپورت قىلىشنى چەكلىگەن. بۇ قانۇن گوللاندىيە ھۆكۈمىتىگە دۆلەت ياكى ياۋروپا ئىشلەپچىقىرىشىغا خەۋپ يەتكۈزۈش ئېھتىمالى بولغان شىركەت قارارلىرىنى توسۇش ياكى بىكار قىلىش ھوقۇقى بېرىدۇ.

گوللاندىيە ئىقتىساد مىنىستىرى ۋىنسېنت كاررېمانس (Vincent Karremans) ياۋروپانىڭ «مۇھىم تېخنىكىلىق ئۇچۇرلار ۋە ئىقتىدارى» دىن ئايرىلىپ قېلىش ئەندىشەلىرىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، گوللاندىيەنىڭ قارارىنى ئاقلىدى.

مەركىزى گوللاندىيەنىڭ نىجمېگېن شەھىرىگە جايلاشقان  نېكسپېرىيا، ماشىنا ۋە ئائىلە ئېلېكترونلۇق مەھسۇلاتلىرىدا ئىشلىتىلىدىغان ئاددىي، ئەمما مۇھىم ئۆزەكلەرنى ئىشلەپچىقىرىدۇ. بۇ شىركەت 2019-يىلى خىتاينىڭ  ۋىڭتېك تېخنولوگىيە (Wingtech Technology)  شىركىتى تەرىپىدىن سېتىۋېلىنغان ئىدى.

ئىزدىنىڭ
ياۋروپادىكى نۇرغۇن دۆلەتلەر ياۋروپا ناخشا مۇسابىقىسىغا قاتناشمايدىغانلىقىنى جاكارلىدى
TRT ئىسرائىلىيەگە ئالاقىدار تالاش-تارتىش سەۋەبىدىن EBU يىغىن زالىدىن چىقىپ كەتتى
ئۇكرائىنا پىلانىدا چىڭ تۇرۇۋاتقان ترامپ ھۆكۈمىتى رۇسىيەگە قارىتىلغان چەكلىمىلەرنى يېنىكلەتمەكتە
تۈركىيەنىڭ دۆلەت مۇداپىئە سانائىتى ئېكىسپورتى رېكورت ياراتتى
پۇتىننىڭ ھىندىستان زىيارىتى
ئەردوغان فىنلاندىيە پىرېزىدېنتى بىلەن خەلقئارالىق ۋە رايونلۇق مەسىلىلەرنى مۇزاكىرە قىلدى
خاقان فىدان: «رۇسىيە-ئۇكرائىنا تىنچلىق كېلىشىمى ياۋروپانىڭ كەلگۈسىنىمۇ شەكىللەندۈرىدۇ»
مادۇرو ترامپ بىلەن ئۆتكۈزگەن سۆھبىتىنىڭ «ھۆرمەت ئاساسىدا ۋە سەمىمىي» بولغانلىقىنى ئېيتتى
ئېممانۇئېل ماكرون شى جىنپىڭغا خىتاي ۋە فرانسىيەنىڭ «پەرقلەر» دىن ھالقىپ ئۆتۈشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى
جۇمھۇر رەئىس ئەردوغان بىلەن پىرېزىدېنت ماكرون تېلېفون سۆھبىتى ئۆتكۈزدى
خىتاي «چەت ئەل كۈچلىرى»نىڭ ۋېنېزۇئېلانىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا ئارىلىشىۋېلىشىغا قارشى ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى
تۈركىيە 2026-يىلى پاكىستاندىكى بەش نېفىتلىكتە چارلاش خىزمەتلىرىنى باشلايدۇ
ياۋروپا ئىتتىپاقى 2027-يىلىغىچە رۇسىيە گازىنى ئىمپورت قىلىشنى توختىتىشنى قارار قىلدى
ب د ت ئومۇمىي كېڭىشى ئىسرائىلىيەنىڭ ئىشغال قىلغان گولان تۆپىلىكلىرىدىن چېكىنىشىنى تەلەپ قىلدى
ماتتارېللا: «ياۋروپا ئورتاق مۇداپىئەسىنى قۇرۇپ چىقالمىسا پاجىئەلىك ئاقىۋەتلەر كېلىپ چىقىدۇ»