ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ «ئامېرىكاغا قارشى سىياسەتلىرى» مەسىلىسىدە كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى گۇرۇھى بىلەن ھەمكارلاشقان دۆلەتلەرگە %10 لىك تاموژنا بېجى قويۇش بىلەن تەھدىت سالدى. ترامپنىڭ بۇ باياناتى كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىنىڭ ھەمكارلىق ئاساسىدىكى بىر ئىتتىپاق ئىكەنلىكىنى ۋە باشقا دۆلەتلەرنى ھۇجۇم نىشانى قىلمايدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرگەن رۇسىيە ۋە خىتاينىڭ قاتتىق نارازىلىقىنى قوزغىدى.
كىرېمىل سارىيى ترامپنىڭ تەھدىتىدىن كېيىن، كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى گۇرۇھىىنىڭ ھەرگىزمۇ باشقا دۆلەتلەرنى ئاجىزلاشتۇرۇش مەقسىتىدە پائالىيەت ئېلىپ بارمىغانلىقىنى جاكارلىدى. ترامپ بۇ سۆزلەرنى كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى رەھبەرلىرىنىڭ يەكشەنبە كۈنى بىرازىلىيەدە باشلىقلار يىغىنى باشلانغان ۋاقىتتا قىلدى.
ترامپ ئاممىۋى ئورتاقلىشىش تور بېتى Truth Social سەھىپىسىدە ئېلان قىلغان باياناتىدا: «سىياسەت ئىشلىرىدا ھېچقانداق ئۆزگىچىلىك بولمايدۇ» دېدى.
ترامپنىڭ باياناتى ھەققىدە سورالغاندا، كىرېمىل سارىيىنىڭ باياناتچىسى دىمىترى پېسكوۋ كىرېمىلنىڭ بۇ باياناتلارنى خاتىرىلەپ قويغانلىقىنى ئەسكەرتىپ مۇنداق دېدى:
«بىز ھەقىقەتەن پىرېزىدېنت ترامپنىڭ بۇ خىل باياناتلىرىنى كۆردۇق، بۇ يەردە تەكىتلەشكە تېگىشلىك مۇھىم نۇقتا شۇكى، كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىگە ئوخشىغان بىر گۇرۇپپىنىڭ ئۆزگىچىلىكى، ئۇنىڭ ئورتاق پوزىتسىيەسى ۋە مەنپەئەتلىرىنى قوغداش ئاساسىدا ھەمكارلىشىشتا ئورتاق دۇنيا قارىشىغا ئىگە دۆلەتلەردىن تەشكىل تېپىشىدۇر.
كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى ئىچىدىكى بۇ ھەمكارلىق ئەزەلدىن ئۈچىنچى دۆلەتكە قارىتىلمىغان، بۇنىڭدىن كېيىنمۇ شۇنداق بولىدۇ.»
خىتاي ترامپنىڭ تەھدىتىگە نارازىلىق بىلدۈردى
خىتاي دۈشەنبە كۈنى ئامېرىكانىڭ كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى بىلەن «ھەمكارلاشقان» دۆلەتلەرگە قارىتىلغان «قوشۇمچە» تاموژنا بېجى تەھدىتىگە قارشى چىقىپ، سودا ئۇرۇشىدا «غەلىبە قىلغۇچى بولمايدىغانلىقىنى» بىلدۈردى.
خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ باياناتچىسى ماۋ نىڭ بېيجىڭدا نەق مەيداندىن تارقىتىلغان مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا مۇنداق دېدى:
«بىز كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىنىڭ خەلقئارا جەمئىيەتتە ئىجابىي بىر كۈچ ئىكەنلىكىگە ۋە ھېچقانداق ئۈچىنچى تەرەپنى ھۇجۇم نىشانى قىلمايدىغانلىقىغا ئىشىنىمىز.»
ماۋ خىتاينىڭ «ھەر دائىم تاموژنا بېجى ئۇرۇشى ۋە سودا ئۇرۇشىغا قارشى ئىكەنلىكىنى» تەكىتلەپ مۇنداق دېدى:
«بىز تاموژنا بېجىنى باشقا دۆلەتلەرنى مەجبۇرلاش ۋە بېسىم قىلىش قورالى قىلىشقا قارشى تۇرىمىز. تاموژنا بېجى ھېچكىمنىڭ مەنپەئەتىگە خىزمەت قىلمايدۇ.
كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى يېڭىدىن گۈللىنىۋاتقان بازارلار ۋە تەرەققىي قىلىۋاتقان دۆلەتلەر ئوتتۇرىسىدىكى ھەمكارلىقنىڭ مۇھىم سەھنىسىدۇر. دەرۋەقە، بۇ سەھنە كەڭ دائىرىلىك ۋە ھەممە تەڭ پايدا ئالىدىغان ھەمكارلىقنى تەشەببۇس قىلىدۇ.»
كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى 2009-يىلى بىرازىلىيە، رۇسىيە، ھىندىستان ۋە خىتاي تەرىپىدىن قۇرۇلغان بولۇپ، 2010-يىلى جەنۇبىي ئافرىقانىڭ ئەزا بولۇشى بىلەن دائىرىسى كېڭەيدى. كېيىنچە سەئۇدى ئەرەبىستان، مىسىر، ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى، ئېفىيوپىيە، ھىندونېزىيە ۋە ئىرانمۇ بۇ گۇرۇپپىغا ئەزا بولدى. شۇنىڭ بىلەن، ئەزا دۆلەتلەرنىڭ سانى 11 گە يەتتى. بۇنىڭدىن باشقا، 10 ئىستراتېگىيەلىك ھەمراھ دۆلەتمۇ بۇ گۇرۇپپىغا داخىل بولدى.
كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى باشقا پۇل-مۇئامىلە مېخانىزمىلىرىنى ئورنىتىش، دوللارغا بولغان بېقىندىلىقنى ئازايتىش ۋە يەر شارىنىڭ جەنۇبىدىكى دۆلەتلەرنىڭ خەلقئارا ئورگانلاردىكى ۋەكىللىك ھوقۇقىنى ئاشۇرۇشنى نىشان قىلىدۇ. بۇ، غەرب رەھبەرلىكىدىكى دۇنيانى باشقۇرۇش سىستېمىسىغا جەڭ ئېلان قىلىش دېگەن ئۇقۇمنى بىلدۈرىدۇ.
