خەلقئارا
2 مىنۇت ئوقۇش
ترامپ: «تېھران ئامېرىكا ئەسكەرلىرىنى ئۆلتۈرمىگۈچە ئاشكارە ئۇرۇش توختىتىشنى ئاخىرلاشتۇرمايمەن»
«ۋال سترىت ژۇرنىلى» غا ئاساسلانغاندا، ئامېرىكا پىرېزىدېنتىنىڭ ئىران بىلەن بولغان توقۇنۇشنى قايتىدىن ئەۋج ئالدۇرۇشنى ئانچە ياختۇرمايدىغانلىقى، ئۇنىڭ ھەپتىلەرچە ياكى ئايلارچە «تۆۋەن كۆلەملىك توقۇنۇشلارغا چىداشقا» تەييار ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدىكەن.
ترامپ: «تېھران ئامېرىكا ئەسكەرلىرىنى ئۆلتۈرمىگۈچە ئاشكارە ئۇرۇش توختىتىشنى ئاخىرلاشتۇرمايمەن»
ترامپ: «تېھران ئامېرىكا ئەسكەرلىرىنى ئۆلتۈرمىگۈچە ئاشكارە ئۇرۇش توختىتىشنى ئاخىرلاشتۇرمايمەن» / Reuters Archive

«ۋال سترىت ژۇرنىلى» (WSJ) چارشەنبە كۈنى ئامېرىكالىق ئەمەلدارلارنىڭ سۆزىنى نەقىل كەلتۈرۈپ بەرگەن خەۋىرىدە، ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ ياردەمچىلىرىگە، ئىران ئامېرىكا ئەسكەرلىرىنى ئۆلتۈرمىگۈچە بۇ دۆلەت بىلەن تۈزۈلگەن ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىنى ئاخىرلاشتۇرمايدىغانلىقىنى ئېيتقانلىقىنى خەۋەر قىلدى.

خەۋەرگە قارىغاندا، ترامپنىڭ ئىران بىلەن بولغان ئاشكارە توقۇنۇشنى قايتىدىن ئۆرلەتكۈسى يوقلۇقى، يېقىن شەرقتە تېخىمۇ چوڭ بىر ئۇرۇشتىن قېچىش ئۈچۈن «ھەپتىلەرچە، ھەتتا ئايلارچە كىچىك كۆلەملىك ئۇرۇشلارغا بەرداشلىق بېرىشكە» رازى بولىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىكەن.

ئاپرېل ئېيىنىڭ بېشىدا يولغا قويۇلغان ئۇرۇش توختىتىش داۋاملىشىۋاتقان بىر پەيتتە، ئامېرىكا بىلەن ئىران ئوتتۇرىسىدا بۇ ھەپتە بەزى شىددەتلىك توقۇنۇشلار يۈز بەردى.

ئىران رايوندىكى ئامېرىكا ھەربىي بازىلىرىنى ۋە كۇۋەيت خەلقئارا ئايرودرومىنى ھۇجۇم نىشانى قىلىپ باشقۇرۇلىدىغان بومبا ۋە ئۇچقۇچىسىز ئايروپىلانلارنى قويۇپ بەردى. بۇ ھۇجۇملاردا بىر كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Trump: Iran's supreme leader involved in talks to end war

ئامېرىكا ۋە ئىسرائىلىيە 28-فېۋرالدا ئىرانغا قارشى ھۇجۇملارنى باشلىغان بولۇپ، بۇ ئەھۋال ئىراننىڭ ئىسرائىلىيەگە ۋە پورتىدىكى ئامېرىكا ئىتتىپاقداشلىرىغا قارىتا ئۆچ ئېلىش ھۇجۇملىرىنى ئېلىپ بېرىشىغا يول ئاچتى. ئىران يەنە ئىستراتېگىيەلىك ھورمۇز بوغۇزىنى تاقاشقا ئۇرۇنۇپ باقتى. ئاپرېلنىڭ بېشىدا بىر ئۇرۇش توختىتىش ھاسىل قىلىنغان بولسىمۇ، لېكىن ئامېرىكا ئىران پورتلىرىغا دېڭىزدىن قامالنى يۈرگۈزۈشنى داۋاملاشتۇردى.

ھورمۇز بوغۇزى ئۈستىدىكى كونتروللۇق تالاش-تارتىشى يەر شارى ئېنېرگىيە بازارلىرىنى چۆچۈتۈش بىلەن بىرگە، خەلقئارا دېڭىز تىرانسپورتىنى ئېغىر دەرىجىدە ئاقساتتى. تېھران ئىستراتېگىيەلىك دېڭىز يولىدىكى سودا ئۆتۈشلىرىنى چەكلىگەن بولسا، ۋاشىنگتون ئىران پورتلىرىغا قاتتىق بىر قامال سىياسىتى يۈرگۈزدى.

ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ماركو رۇبىئو  ئۆز-ئارا قىلىنغان بۇ ھۇجۇملارنى كەڭ كۆلەملىك بىر ئۇرۇشقا ئايلىنىشتىن زىيادە، مۇداپىئە خاراكتېرلىك تەدبىرلەر دەپ باھالىدى.

رۇبىئو چارشەنبە كۈنى كېڭەش پالاتاسىنىڭ (ۋەكىللەر ئۆمىكىنىڭ) يىغىنىدا: «ھۇجۇملار ئىراننىڭ قىلمىشلىرىغا جاۋابەن ئېلىپ بېرىلىۋاتىدۇ» دېدى ھەمدە، «ئۇلار پاراخوتلارغا ئوق ئاچمىسا، بىزمۇ ئوق ئاچمايمىز، لېكىن جاۋاب قايتۇرۇشقا مەجبۇرمىز» دېگەن سۆزلەرنى ئىشلەتتى.

شۇنداق بولسىمۇ، «ۋال سترىت ژۇرنىلى» نىڭ قەيت قىلىشىچە، تەكرارلانغان ھۇجۇملار «ترامپ ئۈستىدىكى بېسىمنى ئاشۇرۇپ، ئۇرۇش توختىتىشنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك ئۈنۈمى ھەققىدە گۇمانلارنى تۇغدۇرماقتا»

ترامپ بىر نەچچە قېتىم، بوغۇزنى قايتىدىن ئاچىدىغان، ئىراننىڭ يادرو پىلانىنى ئەمەلدىن قالدۇرىدىغان ۋە دۆلەتنىڭ قويۇلدۇرۇلغان ئۇران زاپىسىنى يوقىتىدىغان بىر ئۇرۇش ئاخىرلاشتۇرۇش كېلىشىمىنى ئىمزالاشقا ئىنتايىن يېقىن قالغانلىقىنى تەكرارلاپ كەلمەكتە.

ئىزدىنىڭ
ئىسرائىلىيەنىڭ شىمالىدا پارتلاش يۈز بەردى. 8 كىشى يارىلاندى
خەلقئارا پۇل فوندى تەشكىلاتى (IMF) خىتاينىڭ ئىقتىسادىي ئېشىش مۆلچەرىنى تۆۋەنلەتتى
ئىسرائىلىيە ھىندونېزىيەلىك ئۇچقۇچى بارلىقىنى سەۋەب قىلىپ ئايروپىلاننى قايتۇرىۋەتتى
ئايروپىلاندا قاندالا (چۇسا) ۋەھىمە ياراتتى، نۆۋەتچى ئايروپىلان ئەمەلدىن قالدۇرۇلدى
جەنۇبىي كورېيە: شىمالىي كورېيە شەرقىي دېڭىز تەرەپكە باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبىلارنى ئاتتى
نىگېرىيەدە سودىگەرلەر ئاپتوموبىل ئەترىتىگە قىلىنغان ھۇجۇمدا 27 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى
ياۋروپا ئىتتىپاقى رۇسىيەنىڭ ھەربىي سانائىتىنى نىشان قىلغان يېڭى ئېمبارگو قارارلىرىنى ماقۇللىدى
ئىران مۇئاۋىن مۇداپىئە مىنىستىرى ئامېرىكانى «ئوت بىلەن ئويناشماسلىق»قا چاقىردى
پاكىستاننىڭ خەيبەر پاختۇنخۋا ئۆلكىسىدە جىددىي ھالەت ئېلان قىلىندى
تۈركىيە، مىسىر، پاكىستان ۋە سەئۇدى ئەرەبىستان ھۇسىيلارنىڭ ھۇجۇملىرىنى ئورتاق بايانات بىلەن ئەيىبلىدى
رىيادتا پادىشاھ خالىد ئايرودورۇمىغا ھۇجۇم قىلىندى، 1 كىشى ئۆلۈپ، 11 كىشى يارىلاندى
سېئۇل: «شىمالىي كورېيە كۆپ ساندا باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا ئاتتى»
پولشا باش مىنىستىرغا سۇيىقەست پىلانى ھەققىدە ئۇچۇر كەلدى
ئىراق ئۇرۇش ئايروپىلانلىرى دۆلەتنىڭ شەرقىدىكى دائېش بازىسىنى يوق قىلدى
سوتچى جېننىفېر دۆلەت مەبلىغى بىلەن تارقىتىلغان ترامپنى قوللاش ئېلانلىرىنى توختىتىشقا ھۆكۈم قىلدى
يەمەن ئارمىيەسى: 900 دىن ئارتۇق ھۇسىي جەڭچىسى بىر تەرەپ قىلىندى
جىبۇتى ساھىللىرىدىكى پاراخوت ھادىسىسىدە 139 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى
شىمالىي كورېيە ياپون دېڭىزى تەرەپكە كۆپ ساندا باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا ئاتتى
نوبېل مۇكاپاتى ساھىبى پىللاي ئامېرىكانىڭ سوتچىلارغا قارىتىلغان ئېمبارگولىرىغا نارازىلىق بىلدۈردى
رىياد ئايرودورۇمىدا كىشىلەرنىڭ يارلىنىىشىغا سەۋەب بولغان ھۇجۇمدىن كېيىن ئۇچۇشلارتوختىدى