سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
خىتاي ياپونىيە پارلامېنت ئەزاسى سېكى ھېيغا جازا يۈرگۈزدى
خىتايدا تۇغۇلۇپ، كېيىن ياپونىيە پۇقرالىقىغا ئۆتكەن سېكى ھېي (خىتايچە ئىسمى شى پىڭ) خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنى ئوچۇق-ئاشكارا تەنقىد قىلغۇچىلارنىڭ بىرى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.
خىتاي ياپونىيە پارلامېنت ئەزاسى سېكى ھېيغا جازا يۈرگۈزدى
/ Reuters
2025-يىلى9-ئاينىڭ8-كۈنى

خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى دۈشەنبە كۈنى بايانات بېرىپ، ياپونىيە پارلامېنت ئەزاسى سېكى ھېيغا تەيۋەن ۋە ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى باشقا كېلىشمەسلىكلەر توغرىسىدا «يالغان ئۇچۇرلار»نى تارقاتقانلىقى سەۋەبىدىن جازا يۈرگۈزۈلگەنلىكىنى ئېلان قىلدى.

مىنىستىرلىق مەزكۇر شەخسنىڭ خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنى قاتتىق تەنقىد قىلغانلىقىنى ۋە ئۇزۇندىن بۇيان تەيۋەن، سېنكاكۇ ئاراللىرى ھەمدە ئۇيغۇر ئىلى، تىبەت ۋە خوڭكوڭ قاتارلىق رايونلارغا مۇناسىۋەتلىك مەسىلىلەردە «يالغان ئۇچۇرلار»نى تارقىتىپ كەلگەنلىكىنى بىلدۈردى.

باياناتتا يەنە ھېينىڭ خىتاي بىلەن ياپونىيە ئوتتۇرىسىدا ئىمزالانغان تۆت سىياسىي ھۆججەت ۋە بىر خىتاي پىرىنسىپىنىڭ روھىغا ئېغىر دەرىجىدە خىلاپلىق قىلىدىغان، خىتاينىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا ئېغىر دەرىجىدە ئارىلىشىش ھېسابلىنىدىغان، دۆلەتنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقى ۋە زېمىن پۈتۈنلىكىگە ئېغىر زىيان سالىدىغان تالاش-تارتىشلىق، ئۇرۇشقا چېتىشلىق ياسۇكۇنى ئىبادەتخانىسىنىمۇ ئاشكارا زىيارەت قىلغانلىقى قەيت قىلىندى.

1869-يىلى ئىمپېراتور مېيجى تەرىپىدىن ياسالغان ياسۇكۇنى ئىبادەتخانىسى مېيجى ئىسلاھاتىدىن بۇيانقى ئۇرۇشلاردا قازا قىلغان ياپون ئەسكەرلىرىگە ئاتاپ سېلىنغان.

بۈگۈنكى كۈندە بۇ ئىبادەتخانىدا ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدا ئۆلگەن 14 نەپەر ئۇرۇش جىنايەتچىسىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان ئىككى يېرىم مىليون ئۇرۇش قۇربانى خاتىرىلىنىدۇ.

بۇ ئىبادەتخانا ئۇزۇندىن بۇيان ياپونىيە بىلەن ئۇنىڭ قوشنىلىرى، بولۇپمۇ جەنۇبىي كورېيە ۋە خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى دىپلوماتىك جىددىيچىلىكنىڭ مەنبەسى بولۇپ كەلمەكتە. مەزكۇر دۆلەتلەر ئىبادەتخانىنى زىيارەت قىلىشنى ياپونىيەنىڭ ئۇرۇش تارىخىنى تولۇق ئېتىراپ قىلمىغانلىقىنىڭ بەلگىسى دەپ قارايدۇ.

ئىگىلىنىشىچە، ھېيغا قارىتىلغان جازالار ئۇنىڭ خىتاي زېمىنىدىكى كۆچمە ۋە مۇقىم مۈلۈكلىرى ھەمدە باشقا مال-مۈلۈكلىرىنى توڭلىتىش؛ خىتاي زېمىنىدىكى ئورگان ۋە شەخسلەرنىڭ ئۇنىڭ بىلەن سودا، ھەمكارلىق ۋە باشقا تۈردىكى پائالىيەتلەردە بولۇشىنى مەنئى قىلىش؛ ھەمدە ئۆزى ۋە بىۋاسىتە ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىغا خوڭكوڭ ۋە ئاۋمېننى قاتارلىق خىتايغا تەۋە جايلارغا كىرىش ۋىزىسى بەرمەسلىك ۋە ئۇ جايلارغا كىرىشىنى چەكلەش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىكەن.

بۇ قارار دۈشەنبە كۈنىدىن باشلاپ يولغا قويۇلغان.

ئىزدىنىڭ
ئىران تاراتقۇلىرى: خارازى ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيەنىڭ «تېررورلۇق ھۇجۇمى»دا ھاياتىدىن ئايرىلدى
بېلگىيە ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىنىڭ لىۋاننىمۇ ئۆز ئىچىگە ئېلىشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى
ئىران: رامكا كېلىشىمىنىڭ مۇھىم ماددىلىرى تىنچلىق سۆھبىتىدىن ئىلگىرى دەپسەندە قىلىندى
پاكىستان ئىسرائىلىيەنىڭ لىۋاندىكى «تاجاۋۇزچىلىقى»نى ئەيىبلىدى
گۇتېررېس ئىسرائىلىيەنىڭ لىۋاندىكى ھۇجۇملىرىنى قاتتىق ئەيىبلىدى
ترامپ: «ھەقىقىي كېلىشىم» ئىجرا قىلىنغۇچە ئامېرىكا ئىران ۋە ئەتراپىدا تۇرۇشنى داۋاملاشتۇرىدۇ
شىمالىي كورېيە 7 گېكتارلىق دائىرىنى «كۈلگە ئايلاندۇرۇۋېتەلەيدىغان» بومبىسىنى سىناق قىلدى
ترامپ «ئىراندا ھاكىمىيەت ئالماشتى» دەۋاسىدىن كېيىن، ئىران بىلەن ھەمكارلىق سىگنالى بەردى
ھىزبۇللاھ لىۋانغا قارىتىلغان ئەڭ يېڭى ھۇجۇملارغا جاۋابەن ئىسرائىلىيەنىڭ شىمالىغا راكېتا ھۇجۇمى قىلدى
ئىسرائىلىيە ترامپنىڭ كېلىشىمىنىڭ لىۋاننى ئۆز ئىچىگە ئالمايدىغانلىقىنى بىلدۈردى
ئىسرائىلىيە ئۆكتىچىلىرى نېتانياھۇنى: «سىياسىي ۋە ئىستراتېگىيىلىك جەھەتتىن مەغلۇپ» بولۇش بىلەن ئەيىبل
ئىسرائىلىيەنىڭ لىۋاندىكى بىر دوختۇرخانا ئەتراپىغا قىلغان ھۇجۇمىدا 4 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى
شەهباز شەرىف: «ئامېرىكا بىلەن ئىران ئۇرۇش توختىتىش مەسىلىسىدە كېلىشتى» دېدى
ترامپ ئىران بىلەن ئۇرۇش توختاتتى ۋە ئامېرىكانىڭ ھورمۇز بوغۇزىدىكى رولىنى تەكىتلىدى
خاقان فىدان بىلەن ئىسھاق دار ئىران ئۇرۇشىنى ئاخىرلاشتۇرۇش تىرىشچانلىقلىرىنى مۇزاكىرا قىلدى