ياۋروپا: ھەر قانداق كېلىشىم چوقۇم ياۋروپانىڭ مەنپەئەتىنى قوغدىشى كېرەك

ئۇكرائىنا ۋە ئىتتىپاقداشلىرى ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرىدىغان ھەر قانداق كېلىشىمنىڭ چوقۇم ياۋروپانىڭ مەنپەئەتىنى قوغدىشى كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى.

By
كىيېۋ ۋە ياۋروپادىكى ئىتتىپاقداشلىرى ھەرقانداق كېلىشىمنىڭ ياۋروپانىڭ مەنپەئەتىنى قوغدىشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى. سۈرەت: رويتېرس. / Reuters

ياۋروپا رەھبەرلىرى ئۇكرائىناغا مۇناسىۋەتلىك ھەر قانداق پىلاننىڭ ياۋروپا ۋە ناتو (شىمالىي ئاتلانتىك ئەھدى تەشكىلاتى) نىڭ بىردەك ماقۇللۇقىنى تەلەپ قىلىدىغانلىقىنى ئېيتتى.

ئامېرىكا كىيېۋدىن نۇرغۇن يول قويۇشنى تەلەپ قىلىدىغان بىر پىلاننى ئوتتۇرىغا قويغاندىن كېيىن، گېرمانىيە، فىرانسىيە، ئەنگلىيە ۋە ئۇكرائىنا رەھبەرلىرى جۈمە (21-نويابىر) كۈنى «ياۋروپا ۋە ئۇكرائىنانىڭ ھاياتىي مەنپەئەتى» نى قوغداشنىڭ زۆرۈرلۈكىنى تەكىتلىدى.

گېرمانىيە باش مىنىستىرى فرېدرىچ مېرز (Friedrich Merz)، ئېممانۇئېل ماكرون ۋە كېيىر ستارمېرلار جۈمە كۈنى «ئامېرىكانىڭ تىرىشچانلىقىنى قارشى ئالىدىغانلىقى» نى بىلدۈردى، ئەمما ۋولودىمىر زېلېنسكىيغا «ئۇزۇن مۇددەتلىك ۋە ئادىل تىنچلىق يولىدا ئۇكرائىنانى تەۋرەنمەستىن تولۇق قوللايدىغانلىقلىرى» توغرىسىدا ۋەدە بەردى.

زېلېنسكىي ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ كىيېۋنىڭ زېمىندىن ۋاز كېچىشى، ئارمىيەسىنى قىسقارتىشى، ناتوغا كىرمەسلىككە ۋەدە بېرىشى ۋە مۇددەتتىن بۇرۇن سايلام ئۆتكۈزۈشىنى تەلەپ قىلىدىغان 28 ماددىلىق ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇش پىلانىنى قوللىغاندىن كېيىن، ياۋروپادىكى مۇھىم ئىتتىپاقداشلىرى بىلەن تېلېفوندا سۆھبەتلەشتى.

بۇ پىلان بويىچە بولغاندا، موسكۋا ئۆزى ئىشغال قىلىۋالغان زېمىنلارنى ساقلاپ قېلىپلا قالماستىن، يەنە ئۆز نۆۋىتىدە ئىشغال قىلالمىغان ئۇكرائىنا كونتروللۇقىدىكى تېخىمۇ كۆپ زېمىنغا ئېرىشىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، غەرب رۇسىيەگە يۈرگۈزگەن جازالارنى بىكار قىلىدۇ.

تۆت تەرەپلىك تېلېفون سۆھبىتىدىن كېيىن ئېلان قىلىنغان باياناتتا، گېرمانىيە رەھبەرلەرنىڭ «ئۇكرائىنانىڭ ئىگىلىك ھوقۇقىغا بولغان ۋەدىسىنى ۋە ئۇكرائىنانى كۈچلۈك بىخەتەرلىك كاپالىتى بىلەن تەمىنلەش ئىرادىسىنى قارشى ئالغانلىقى» نى بىلدۈردى.

باياناتتا يەنە: «رەھبەرلەر ياۋروپا ۋە ئۇكرائىنانىڭ ھاياتىي مەنپەئەتىنى قوغداش تىرىشچانلىقىنى  داۋاملاشتۇرۇش توغرىسىدا كېلىشىم ھاسىل قىلدى» دېيىلدى.

ئۇلار «توقۇنۇش سېپى» (line of contact) دەپ ئاتىلىدىغان ئۇكرائىنا ئالدىنقى سېپىنىڭ «ھەر قانداق كېلىشىمنىڭ باشلىنىش نۇقتىسى بولۇپ قېلىشى» كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى.

ئەكسىچە، ئامېرىكا پىلانىدا ئۇكرائىنانىڭ قىرىم، لۇخانسك ۋە دونېتسك رايونلىرىنىڭ ئەمەلىيەتتە رۇسىيەگە تەۋە دەپ ئېتىراپ قىلىنىشى، باشقا ئۇرۇش بولۇۋاتقان رايونلارنىڭ بولسا «توقۇنۇش سېپى بويىچە توڭلىتىلغان رايون» (ۋەزىيەتنىڭ ساقلاپ قېلىنىشى) دەپ ھېسابلىنىشى تەكلىپ قىلىنىدۇ.

ئامېرىكا پىلانىدا، ئۇكرائىنا قوراللىق كۈچلىرىنىڭ 600 مىڭ ئەسكەر بىلەن چەكلىنىشى تەلەپ قىلىنغان بولسىمۇ، تۆت رەھبەر ئارمىيەنىڭ چوقۇم «ئۇكرائىنانىڭ ئىگىلىك ھوقۇقىنى ئۈنۈملۈك قوغداش ئىقتىدارىنى ساقلاپ قالالايدىغان دەرىجىدە بولۇشى» كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى.

مېرز، ماكرون، ستارمېر ۋە زېلېنسكىيلار يەنە: «ياۋروپا دۆلەتلىرى، ياۋروپا ئىتتىپاقى ياكى ناتوغا تەسىر كۆرسىتىدىغان ھەر قانداق كېلىشىم، ياۋروپادىكى شېرىكلەرنىڭ تەستىقىنى ۋە ئىتتىپاقداشلار ئارىسىدىكى بىردەكلىكنى تەلەپ قىلىدۇ» دېگەن ئورتاق قاراشتا پىكىر بىرلىكى ھاسىل قىلغانلىقلىرىنى ئېلان قىلدى.