سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
ترامپ ئامېرىكانىڭ ئىراننىڭ خارگ ئارىلىنى كەڭ كۆلەمدە بومباردىمان قىلغانلىقىنى بىلدۈردى
ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ ئامېرىكا ئارمىيەسىنىڭ ئىراننىڭ ئەڭ كۆپ خام نېفىت ئېكسپورت قىلىدىغان خارگ ئارىلىدىكى ھەربىي نىشانلارنى بومباردىمان قىلغانلىقىنى ئېيتتى.
ترامپ ئامېرىكانىڭ ئىراننىڭ خارگ ئارىلىنى كەڭ كۆلەمدە بومباردىمان قىلغانلىقىنى بىلدۈردى
ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ بەزى ئەمەلدارلىرى خارگنى ئىشغال قىلىشنىڭ كۈنتەرتىپتە ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتتى. رويتېرس. / Reuters

پىرېزىدېنت دونالد ترامپ ئامېرىكا ئارمىيەسىنىڭ ئىراننىڭ خارگ ئارىلىنى كەڭ كۆلەمدە بومباردىمان قىلغانلىقىنى ئېيتتى ۋە ئەگەر پاراخوتلارنىڭ ھورمۇز بوغۇزىدىن ئۆتۈشى توسالغۇغا ئۇچرىسا، ئىراننىڭ نېفىت ئۇل-ئەسلىھەلىرىنىڭ ھۇجۇمغا ئۇچرىشى مۇمكىنلىكىنى ئاگاھلاندۇردى.

ترامپ شەنبە (2026-يىلى 14-مارت) كۈنى ئەتىگەندە ئىجتىمائىي تاراتقۇدا ھەمبەھرلىگەن ئۇچۇرىدا مۇنداق دېدى: «ئامېرىكا مەركىزىي قوماندانلىق ئىشتابى ئوتتۇرا شەرق تارىخىدىكى ئەڭ كۈچلۈك بومباردمانلارنىڭ بىرىنى ئىجرا قىلدى ھەمدە ئىراننىڭ تاجى بولغان خارگ ئارىلىدىكى بارلىق ھەربىي نىشانلارنى پۈتۈنلەي يوقىتىپ تاشلىدى.»

ئۇ ئارالدىكى نېفىت ئۇل- ئەسلىھەلىرىنى بومباردىمان قىلماسلىق بۇيرۇقىنى بەرگەنلىكىنى ئەسكەرتىپ: «ئەگەر ئىران ياكى باشقا بىرسى پاراخوتلارنىڭ ھورمۇز بوغۇزىدىن ئەركىن ۋە بىخەتەر ئۆتۈشىگە دەخلى قىلىدىغان ھەر قانداق ئىشنى قىلسا، مەن دەرھال قارارىمغا قايتا قاراپ چىقىمەن» دېدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Only 77 ships crossed Strait of Hormuz so far this month amid escalating Mideast war: data

ئىستراتېگىيەلىك ئارال

ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيە خارگ ئارىلىغا نىسبەتەن ئېھتىياتچانلىق بىلەن ھەرىكەت قىلغان بولسىمۇ، ترامپ ھۆكۈمىتى ئىچىدىكى بەزى ئەمەلدارلارنىڭ خارگنى قولغا چۈشۈرۈشنىڭ پىلاندا بارلىقىنى ئېيتقانلىقى خەۋەر قىلىندى.

ج پ مورگان (JP Morgan) نىڭ يېقىنقى دوكلاتىغا ئاساسلانغاندا، ئىران چوڭ قۇرۇقلۇقىدىن تەخمىنەن 30 كىلومېتىر يىراقلىقتىكى بۇ ئارال، ئىران خام نېفىت ئېكسپورتىنىڭ تەخمىنەن %90 نى ئىگەللەيدىكەن.

بۇ تېررىتورىيە مانخاتوننىڭ ئۈچتىن بىرىگە تەڭ كېلىدىغان بولۇپ، مۇتەخەسسىسلەر ئۇنىڭغا قارشى ھەر قانداق ھەرىكەتنىڭ تېز سۈرئەتتە ئېغىر ئاقىۋەتلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى قەيت قىلماقتا.

ئىراننىڭ ھۇجۇملىرى دۇنيا خام نېفىت ۋە سۇيۇقلاندۇرۇلغان تەبىئىي گازنىڭ بەشتىن بىرى ئۆتىدىغان ھورمۇز بوغۇزىدىكى دېڭىز قاتنىشىنى پۈتۈنلەي توختىتىپ قويدى، شۇنداقلا پارس قولتۇقىدىكى باشقا دۆلەتلەرنىڭ نېفىت ئۇل-ئەسلىھەلىرىگە تەسىر كۆرسەتتى.

ترامپ ئامېرىكانىڭ بېنزىن باھاسىنىڭ ئۆرلىشىگە تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن، نېفىت ئېكسپورتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش مەقسىتىدە ئامېرىكا دېڭىز ئارمىيەسىنىڭ پات يېقىندا ھورمۇز بوغۇزىدا نېفىت پاراخوتلىرىنى قوغداشقا باشلايدىغانلىقىنى ئېيتتى.

خارگ ئارىلى 1960- ۋە 1970-يىللىرىدىكى ئىران نېفىت ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنى كۆپەيتكەن دەۋرىدە مۇھىم ئىسترتېگىيەلىك ئەھمىيەتكە ئىگە بولدى. مەزكۇر ئارال ئۇ چاغلاردا دۆلەت قىرغاقلىرىنىڭ كۆپ قىسمى دەرىجىدىن تاشقىرى نېفىت پاراخوتلىرى ئۈچۈن تېيىز  بولۇشى سەۋەبىدىن، نېفىت ئېكىسپورتىنىڭ ئاساسلىق مەركەزلىرىنىڭ بىرىگە ئايلانغان ئىدى.

 

 

 

 

 

 

ئىزدىنىڭ
تۈركىيەدە ھەر 10 كىشىنىڭ 9 ى تور ئىشلىتىدۇ
خىتاينىڭ شەنشى ئۆلكىسىدىكى يامغۇر ۋە سەل ئاپىتى سەۋەبىدىن 115 مىڭدىن ئارتۇق خىتاي مەجبۇرىي كۆچۈرۈلدى
بۇلغارىيەدە دۇنا دەرياسىنىڭ سۇ سەۋىيەسى تۆۋەنلەپ كېتىشى سەۋەبىدىن  پاراخوتلار ئۆتەلمەي ساقلىماقتا
شىمالىي كورېيە ياپونىيەنىڭ تۇنجى «توماھاۋك» باشقۇرۇلىدىغان بومبا سىنىقىنى ئەيىبلىدى
روسىيە: «ناتو ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقى خەلقئارالىق تېررورىزمنىڭ بىر پارچىسىغا ئايلاندى»
روسىيە: «ئۇكرائىنانىڭ كىيېۋدىكى قاتناش، ئارقا سەپ ۋە تارقىتىش مەركەزلىرىگە زەربە بەردۇق»
سۈنئىي ئەقىل خاككېرلارغا ئەۋزەللىك يارىتىپ بەرمەكتە: ئۆزىمىزنى قانداق قوغدايمىز؟
مىللىي ئىستىخبارات ئىدارىسى باشلىقى قالىن ئەنقەرەدە لىۋىيەلىك ئەمەلدارلار بىلەن كۆرۈشتى
شىمالىي كورېيە ئامېرىكا ۋە ئىتتىپاقداشلىرىنى ئەيىبلىدى
ئامېرىكانىڭ غەربىي شىمالىدا 65 مىڭ كىشى ئۆيلىرىنى تەرك ئېتىشكە مەجبۇر بولدى
گۋاتېمالا فىئېگو  ۋولقانىنىڭ پارتلىشى سەۋەبىدىن جىددىي ھالەت ئاگاھلاندۇرۇشى ئېلان قىلدى
بۈگۈن دۆلەتلىك ھەربىي ئالىي كېڭىشى يىغىنى چاقىرىلىدۇ
جۇمھۇر رەئىس ئەردوغان سەئۇدى ئەرەبىستان ۋەلىئەھد شاھزادىسى سەلمان بىلەن كۆرۈشتى
ئىران پىرېزىدېنتى: زېمىن پۈتۈنلۈكىمىزنى قوغدايمىز، لېكىن ئۇرۇشنى كېڭەيتىش ئارزۇيىمىز يوق
ئىبراھىم قالىن ھاماس رەھبىرى بىلەن كۆرۈشۈپ غەززە تىنچلىق پىلانىنى مۇزاكىرە قىلدى