سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
ترامپ ئامېرىكانىڭ ئىراننىڭ خارگ ئارىلىنى كەڭ كۆلەمدە بومباردىمان قىلغانلىقىنى بىلدۈردى
ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ ئامېرىكا ئارمىيەسىنىڭ ئىراننىڭ ئەڭ كۆپ خام نېفىت ئېكسپورت قىلىدىغان خارگ ئارىلىدىكى ھەربىي نىشانلارنى بومباردىمان قىلغانلىقىنى ئېيتتى.
ترامپ ئامېرىكانىڭ ئىراننىڭ خارگ ئارىلىنى كەڭ كۆلەمدە بومباردىمان قىلغانلىقىنى بىلدۈردى
ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ بەزى ئەمەلدارلىرى خارگنى ئىشغال قىلىشنىڭ كۈنتەرتىپتە ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتتى. رويتېرس. / Reuters

پىرېزىدېنت دونالد ترامپ ئامېرىكا ئارمىيەسىنىڭ ئىراننىڭ خارگ ئارىلىنى كەڭ كۆلەمدە بومباردىمان قىلغانلىقىنى ئېيتتى ۋە ئەگەر پاراخوتلارنىڭ ھورمۇز بوغۇزىدىن ئۆتۈشى توسالغۇغا ئۇچرىسا، ئىراننىڭ نېفىت ئۇل-ئەسلىھەلىرىنىڭ ھۇجۇمغا ئۇچرىشى مۇمكىنلىكىنى ئاگاھلاندۇردى.

ترامپ شەنبە (2026-يىلى 14-مارت) كۈنى ئەتىگەندە ئىجتىمائىي تاراتقۇدا ھەمبەھرلىگەن ئۇچۇرىدا مۇنداق دېدى: «ئامېرىكا مەركىزىي قوماندانلىق ئىشتابى ئوتتۇرا شەرق تارىخىدىكى ئەڭ كۈچلۈك بومباردمانلارنىڭ بىرىنى ئىجرا قىلدى ھەمدە ئىراننىڭ تاجى بولغان خارگ ئارىلىدىكى بارلىق ھەربىي نىشانلارنى پۈتۈنلەي يوقىتىپ تاشلىدى.»

ئۇ ئارالدىكى نېفىت ئۇل- ئەسلىھەلىرىنى بومباردىمان قىلماسلىق بۇيرۇقىنى بەرگەنلىكىنى ئەسكەرتىپ: «ئەگەر ئىران ياكى باشقا بىرسى پاراخوتلارنىڭ ھورمۇز بوغۇزىدىن ئەركىن ۋە بىخەتەر ئۆتۈشىگە دەخلى قىلىدىغان ھەر قانداق ئىشنى قىلسا، مەن دەرھال قارارىمغا قايتا قاراپ چىقىمەن» دېدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Only 77 ships crossed Strait of Hormuz so far this month amid escalating Mideast war: data

ئىستراتېگىيەلىك ئارال

ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيە خارگ ئارىلىغا نىسبەتەن ئېھتىياتچانلىق بىلەن ھەرىكەت قىلغان بولسىمۇ، ترامپ ھۆكۈمىتى ئىچىدىكى بەزى ئەمەلدارلارنىڭ خارگنى قولغا چۈشۈرۈشنىڭ پىلاندا بارلىقىنى ئېيتقانلىقى خەۋەر قىلىندى.

ج پ مورگان (JP Morgan) نىڭ يېقىنقى دوكلاتىغا ئاساسلانغاندا، ئىران چوڭ قۇرۇقلۇقىدىن تەخمىنەن 30 كىلومېتىر يىراقلىقتىكى بۇ ئارال، ئىران خام نېفىت ئېكسپورتىنىڭ تەخمىنەن %90 نى ئىگەللەيدىكەن.

بۇ تېررىتورىيە مانخاتوننىڭ ئۈچتىن بىرىگە تەڭ كېلىدىغان بولۇپ، مۇتەخەسسىسلەر ئۇنىڭغا قارشى ھەر قانداق ھەرىكەتنىڭ تېز سۈرئەتتە ئېغىر ئاقىۋەتلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى قەيت قىلماقتا.

ئىراننىڭ ھۇجۇملىرى دۇنيا خام نېفىت ۋە سۇيۇقلاندۇرۇلغان تەبىئىي گازنىڭ بەشتىن بىرى ئۆتىدىغان ھورمۇز بوغۇزىدىكى دېڭىز قاتنىشىنى پۈتۈنلەي توختىتىپ قويدى، شۇنداقلا پارس قولتۇقىدىكى باشقا دۆلەتلەرنىڭ نېفىت ئۇل-ئەسلىھەلىرىگە تەسىر كۆرسەتتى.

ترامپ ئامېرىكانىڭ بېنزىن باھاسىنىڭ ئۆرلىشىگە تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن، نېفىت ئېكسپورتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش مەقسىتىدە ئامېرىكا دېڭىز ئارمىيەسىنىڭ پات يېقىندا ھورمۇز بوغۇزىدا نېفىت پاراخوتلىرىنى قوغداشقا باشلايدىغانلىقىنى ئېيتتى.

خارگ ئارىلى 1960- ۋە 1970-يىللىرىدىكى ئىران نېفىت ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنى كۆپەيتكەن دەۋرىدە مۇھىم ئىسترتېگىيەلىك ئەھمىيەتكە ئىگە بولدى. مەزكۇر ئارال ئۇ چاغلاردا دۆلەت قىرغاقلىرىنىڭ كۆپ قىسمى دەرىجىدىن تاشقىرى نېفىت پاراخوتلىرى ئۈچۈن تېيىز  بولۇشى سەۋەبىدىن، نېفىت ئېكىسپورتىنىڭ ئاساسلىق مەركەزلىرىنىڭ بىرىگە ئايلانغان ئىدى.

 

 

 

 

 

 

ئىزدىنىڭ
ئامېرىكا ئىران ئاۋىياتسىيە شىركەتلىرىنى قوللىغان كارخانىلارغا ئېمبارگو يۈرگۈزۈلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى
بۇرھانەتتىن دۇران: مۇسۇلمان جەمئىيەتلەر ئۆز بايانلىرىنىڭ تىزگىنىنى قولىغا ئېلىشى كېرەك
خىتاي ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ سانائەت سىياسىتىنى ئەيىبلەپ، قارشى تەدبىر قوللىنىدىغانلىقىنى بىلدۈردى
تېھران ئامېرىكاغا ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇشقا دائىر تەكلىپلىرىنى سۇندى
مالى مۇداپىئە مىنىستىرى ئەلقائىدە بىلەن ئالاقىسى بار تەشكىلاتنىڭ ھۇجۇمىدا ھاياتىدىن ئايرىلدى
ئىسرائىلىيە ئۆكتىچىلىرى نېتانياھۇغا قارشى بىرلەشمەكتە
ئەردوغان كەچلىك زىياپەتتىكى ھۇجۇمدىن كېيىن ترامپقا ئۇچۇر يوللىدى
ئامېرىكانىڭ «زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىكى» گە زەربە بېرىش ھەرىكىتىدە ئۈچ كىشى ئۆلدى
كىم جوڭئۇن رۇسىيەنى تولۇق قوللايدىغانلىقىنى بىلدۈردى
ئىسرائىلىيە ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىگە خىلاپ ھالدا لىۋانغا ھۇجۇم قىلىپ 14 كىشىنىڭ جېنىغا زامىن بولدى
خاقان فىدان ئامېرىكا -ئىران سۆھبەتلىرىنى ئىرانلىق ۋە پاكىستانلىق مەنسەپداشلىرى بىلەن مۇزاكىرىلەشتى
ئىران تاشقى ئىشلار مىنىستىرى تىنچلىق سۆھبىتى ئۈچۈن پاكىستانغا قايتا بارىدۇ
ترامپ «يۇقىرى پارتلاش ئاۋازلىرى» بىخەتەرلىك سىگنالى پەيدا قىلغاندىن كېيىن تارقاقلاشتۇرۇلدى
ترامپ قوراللىق ھۇجۇمنىڭ ئىران ئۇرۇشىدا غەلىبە قىلىشىنى «توسۇپ قالالمايدىغانلىقىنى» ئېيتتى
ئىشغالىيەت ئاستىدىكى غەربىي قىرغاقتا يەرلىك سايلامدا چۈشكەن بېلەتلەرنى ساناش باشلاندى