سىياسەت
3 مىنۇت ئوقۇش
ئامېرىكا، رۇسىيە ۋە خىتاي ئىران يادرو پىروگراممىسى ب د ت خەۋپسىزلىك كېڭىشىدە بىر – بىرىنى ئەيىبلىدى
بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى خەۋپسىزلىك كېڭىشىدە ئىراننىڭ يادرو پىروگراممىسى ۋە ئېمبارگولارنى ئىجرا قىلىشقا قارىتا پىكىر ئوخشىماسلىقى تېخىمۇ چوڭقۇرلاشقان بىر پەيتتە، ۋاشىنگتون ھۆكۈمىتى موسكۋا ۋە بېيجىڭنى تېھراننى قوغداش بىلەن ئەيىبلىمەكتە.
ئامېرىكا، رۇسىيە ۋە خىتاي ئىران يادرو پىروگراممىسى ب د ت خەۋپسىزلىك كېڭىشىدە بىر – بىرىنى ئەيىبلىدى
ئامېرىكا، رۇسىيە ۋە خىتاي ئىران يادرو پىروگراممىسى ب د ت خەۋپسىزلىك كېڭىشىدە بىر – بىرىنى ئەيىبلىدى / Reuters
2 سائەت بۇرۇن

ۋاشىنگتون بۇنىڭدىن ئىككى ھەپتە ئىلگىرى ئىرانغا قارشى باشلىغان ئۇرۇشنى تېخىمۇ يوللۇق كۆرسىتىشكە تىرىشىۋاتقان بىر ۋاقىتتا، ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى ۋە غەربلىك ئىتتىپاقداشلىرى ئىراننىڭ يادرو نىيىتى مەسىلىسىدە بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىدا رۇسىيە ۋە خىتاينى ئەيىبلىدى.

ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى مۇشۇ ئاي رىياسەتچىلىك قىلىۋاتقان 15 ئەزالىق بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى خەۋپسىزلىك كېڭىشى يىغىنىدا، رۇسىيە ۋە خىتاي ئىرانغا قارىتىلغان بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئېمبارگولىرىنى نازارەت قىلىش ۋە ئىجرا قىلىش ئۈچۈن قۇرۇلغان بىر كومىتېتنىڭ مۇزاكىرە قىلىنىشىنى توسۇشقا ئۇرۇنغان بولسىمۇ، لېكىن مۇۋەپپەق بولالمىدى. مەزكۇر تەشەببۇس 11 گە قارشى 2 ئاۋاز بىلەن رەت قىلىندى، 2 ئەزا ئاۋاز بېرىش ھوقۇقىدىن ۋاز كەچتى.

كېڭەشتە سۆز قىلغان ئامېرىكانىڭ بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىدا تۇرۇشلۇق ۋەكىلى مايك ۋالتز موسكۋا بىلەن بېيجىڭنى «1737-نومۇرلۇق كومىتېت» نىڭ خىزمەتلىرىگە توسالغۇ بولۇپ، تېھراننى قوغداشقا ئۇرۇنۇش بىلەن ئەيىبلىدى.

ۋالتىز مۇنداق دېدى: «بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىغا ئەزا بارلىق دۆلەتلەر ئىرانغا قارىتا قورال ئېمبارگوسى يۈرگۈزۈشى، باشقۇرۇلىدىغان بومبا تېخنىكىسىنى يۆتكەش ۋە ئۇنىڭ سودىسىنى مەنئىي قىلىشى، شۇنداقلا چېتىشلىق مال-مۈلۈكلەرنى توڭلىتىپ قويۇشى كېرەك. قايتىدىن يولغا قويۇلىدىغان بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى بەلگىلىمىلىرى ئۆز بېشىمچىلىق ئەمەس، ئەكسىچە ئىراننىڭ يادرو، باشقۇرۇلىدىغان بومبا ۋە ئادەتتىكى قورال پىروگراممىلىرى بىلەن ئىران قوللاپ كېلىۋاتقان تېررورىزمنىڭ تەھدىتىگە تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن دائىرىسى تارايتىلغان بەلگىلىمىلەردۇر.»

ۋالتز يەنە رۇسىيە بىلەن خىتاينىڭ ئېمبارگو كومىتېتىغا قارشى چىقىشىدىكى سەۋەبنىڭ «شېرىكى بولغان ئىراننى قوغداش ۋە يەنە بىر قېتىم مەنئىي قىلىنغان مۇداپىئە ھەمكارلىقىنى داۋاملاشتۇرۇش ئىكەنلىكىنى» تەكىتلىدى. ئۇ يەنە خەلقئارا ئاتوم ئېنېرگىيەسى ئورگىنىنىڭ يېقىندا ئىراننىڭ يادرو قورالى بولمىغان، ئەمما %60 دەرىجىدە قويۇلدۇرۇلغان ئۇران ئىشلەپچىقىرىپ توپلاۋاتقان بىردىنبىر دۆلەت ئىكەنلىكىنى تەكرارلىغانلىقىنى ۋە تېھراننىڭ مەزكۇر ئامبارلارنى تەكشۈرۈشكە رۇخسەت قىلمىغانلىقىنى ئەسكەرتتى.

ئۈچ دۆلەت بىر – بىرىنى ئەيىبلىدى

رۇسىيەنىڭ بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىدا تۇرۇشلۇق دائىمىي ۋەكىلى ۋاسىلىي نېبېنزيا بۇ ئەيىبلەشلەرنى رەت قىلدى. ئۇ ئامېرىكا ۋە ئىتتىپاقداشلىرىنى ئىراننىڭ يادرو نىشانلىرى ھەققىدە ۋەھىمە پەيدا قىلىش بىلەن ئەيىبلەپ: «بۇ تېھرانغا قارشى يەنە بىر ھەربىي تەۋەككۈلچىلىككە كىرىشىش ھەمدە ئوتتۇرا شەرق ۋە ئۇنىڭ سىرتىدىكى ۋەزىيەتنى زور دەرىجىدە جىددىيلەشتۈرۈۋېتىش ئۈچۈن قىلىندى» دېدى.

 خىتاينىڭ بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىدىكى ۋەكىلى فۇ سوڭمۇ ۋاشىنگتوننى شۇنىڭغا ئوخشاش تەنقىد قىلىپ، ئامېرىكانى ئىران يادرو كىرىزىسىنىڭ «ئىغۋاگەرچىسى» دەپ ئاتىدى.

ئىراننىڭ بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىدا تۇرۇشلۇق دائىمىي ۋەكىلى ئەمىر سەئىد ئىراۋانى بولسا مۇخبىرلارغا، تېھراننىڭ يادرو پىروگراممىسىنىڭ «ھەر دائىم پەقەت تىنچلىقنىلا مەقسەت قىلىدىغانلىقىنى» ۋە ئىراننىڭ ئېمبارگولارنى قايتا يۈرگۈزۈشتەك ھەرقانداق ئۇرۇنۇشنى ئېتىراپ قىلمايدىغانلىقىنى ئېيتتى.

ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ ئۇرۇش ئېلان قىلىش ئۈچۈن داۋاملىق ئىراننىڭ يادرو پىروگراممىسىنى باھانە قىلىپ كۆرسەتمەكتە.

ترامپ مۇشۇ ئاينىڭ باشلىرىدا، ئەگەر ئامېرىكا ئالدىنقى يىلى ئىيۇن ئېيىدا ئۈچ مۇھىم يادرو نىشانىنى ئوققا تۇتمىغان بولسا، ئىراننىڭ ئىككى ھەپتە ئىچىدە يادرو قورالىغا ئىگە بولىدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى. لېكىن، بەزى مەنبەلەر بۇ دەۋانىڭ ئامېرىكا ئىستىخبارات ئانالىزلىرى تەرىپىدىن قوللانمىغانلىقىنى بىلدۈرگەن ئىدى.

 ئەنگلىيە ۋە فىرانسىيە خەۋپسىزلىك كېڭىشىگە ئېمبارگولارنى قايتا يۈرگۈزۈشنىڭ سەۋەبى سۈپىتىدە، تېھراننىڭ يادرو پائالىيەتلىرىگە مۇناسىۋەتلىك خەلقئارالىق ئەندىشىلەرنى تۈگەتكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈردى.

ئىزدىنىڭ
پەزەشكىياننىڭ ئوغلى: يېڭى دىنىي رەھبەر ئۇرۇش جاراھەتلىرىگە قارىماي «ساق-سالامەت»
دوللار تەۋرىنىشكە باشلىدى
شىۋېيتسارىيەدە يۈز بەرگەن ئاپتوبۇسقا ئوت كېتىش ۋەقەسىدە ئالتە كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى
ئىران ئاياللار پۇتبول كوماندىسىنىڭ بىر ئەزاسى ئاۋسترالىيەدىن پاناھلىق تىلەش قارارىدىن ۋاز كەچتى
ياۋروپا ئىتتىپاقى ئىسرائىلىيەنى زومىگەرلىك ھەرىكەتلىرىنى توختىتىشقا چاقىردى
ئىران نېفىت ئۇل-ئەسلىھەلىرىگە داۋاملىق ھۇجۇم قىلماقتا
سېئۇل-ۋاشىنگتون ھەربىي مانېۋىرى مەزگىلىدە پىيوڭياڭ ئىككىنچى قېتىم باشقۇرۇلىدىغان بومبا سىناق قىلدى
موسكۋا: ئىراننىڭ ئىسپاھان شەھىرىدىكى كونسۇلخانا زىيانغا ئۇچرىدى
«ئىنتايىن ئاچچىق تەجرىبە»نى باشتىن كەچۈرگەن ئاراقچى ئامېرىكا بىلەن سۆھبەتلىشىشنى رەت قىلدى
ئىسرائىلىيە لىۋاننىڭ جەنۇبىدىكى خىرىستىيان يېزىسىدا مارونىي كاتولىك راھىبىنى ئۆلتۈردى
ئامېرىكا ئافغانىستاننى «قانۇنسىز تۇتقۇن قىلىشنى قوللايدىغان دۆلەت» دەپ ئېلان قىلدى
ئامېرىكا ئىران بىلەن بولغان توقۇنۇشتا 330 مىليون دوللارلىق 11 دانە ئۇچقۇچىسىز ئاپپاراتىدىن ئايرىلدى
ئەردوغان: سەۋەبى نېمە بولۇشىدىن قەتئىينەزەر، تەۋەلىكىمىزگە تاجاۋۇز قىلىنىشىنى قوبۇل قىلغىلى بولمايدۇ
ئىران ئىنقىلاب مۇھاپىزەتچىلىرى: ئۇرۇشنىڭ تەقدىرىنى بىز بەلگىلەيمىز
ئىران تەرەپتىن تۈركىيەگە قارىتىپ قويۇپ بېرىلگەن باللىستىك باشقۇرۇلىدىغان بومبا توسۇپ قېلىندى