ئوچېرىك
3 مىنۇت ئوقۇش
ئامېرىكا كونگرە ئەزالىرى: ئېنۋىدىيا ئۆزەكلىرى خىتاينىڭ ھەربىي سۈنئىي ئەقىل ئىقتىدارىنى كۈچەيتىۋاتىدۇ
ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسى خىتاي ئىشلىرى ئالاھىدە كومىتېتىنىڭ ئىلگىرى سۈرۈشىچە، ئېنۋىدىيا (Nvidia) شىركىتىنىڭ «چوڭقۇر ئىزدىنىش» (DeepSeek) شىركىتىنى قوللىشى نەتىجىسىدە، ئېنۋىدىيا ئۆزەكلىرى خىتاينىڭ ھەربىي ئىقتىدارىنى ئۆستۈرۈشكە خىزمەت قىلغان.
ئامېرىكا كونگرە ئەزالىرى: ئېنۋىدىيا ئۆزەكلىرى خىتاينىڭ ھەربىي سۈنئىي ئەقىل ئىقتىدارىنى كۈچەيتىۋاتىدۇ
ئېنۋىدىيا ئۆزەكلىرىنىڭ ئۈستىدىكى شىركەت لوگوسى، رويتېرس. / Reuters

ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسىنىڭ بىر گۇرۇپپا ئەزالىرى پەيشەنبە (29-يانۋار) كۈنى تېخنولوگىيە گىگانت شىركىتى ئېنۋىدىيانىڭ خىتايغا ئىلغار ئۆزەكلەرنى سېتىشىغا يول قويۇلغانلىقى ھەققىدە ئاگاھلاندۇرۇپ، ئېنۋىدىيانىڭ «چوڭقۇر ئىزدىنىش» سۈنئىي ئەقىل شىركىتىنى قوللىشىنىڭ خىتاينىڭ ھەربىي ئىقتىدارىنى كۈچەيتىشكە ياردەم بەرگەنلىكىنى ئىلگىرى سۈردى.

خىتاي ئىشلىرى ئالاھىدە كومىتېتىنىڭ ئېكس  (X) (تۋىتتېر) بېتىدىكى باياناتىدا: «ئېنۋىدىيا تېخنولوگىيەسى خىتاي ئارمىيەسىنى كۈچلەندۈرۈشكە ئىشلىتىلگەن بولسا، بۇ يېڭىلىق يارىتىش ئەمەس، بەلكى بىخەتەرلىك جەھەتتىكى مەغلۇبىيەتتۇر» دېدى.

باياناتتا مۇنداق دېيىلدى: «ئېنۋىدىيانىڭ مەھسۇلاتلىرىدىن <چوڭقۇر ئىزدىنىش>  پايدىلانغان ۋە نەتىجىدە خىتاي خەلق ئازادلىق ئارمىيەسى (PLA) ئىشلىتىدىغان سۈنئىي ئەقىل مودېلىغا ئىشلىتىلگەن.»

كالىفورنىيەگە جايلاشقان ئېنۋىدىيا شىركىتى سۈنئىي ئەقىل ئۆزەكلىرىگە بولغان غايەت زور ئېھتىياج سەۋەبىدىن نۆۋەتتە دۇنيادىكى ئەڭ قىممەتلىك شىركەت ھېسابلىنىدۇ. بىراق، ئامېرىكا بىلەن خىتاي تېز تەرەققىي قىلىۋاتقان سۈنئىي ئەقىل ساھەسىدە رىقابەتلىشىۋاتقان بىر پەيتتە، بۇ شىركەت ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى جۇغراپىيەلىك سىياسىي تىركىشىشنىڭ ئوتتۇرىسىدا قالدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - China approves first Nvidia H200 chip imports as Beijing recalibrates AI policy

ئېنۋىدىيا شىركىتىنىڭ باياناتچىسى بۇ ئەيىبلەشلەرگە رەددىيە بېرىپ، خىتاينىڭ «بارلىق ھەربىي يۇمتاللىرى ئۈچۈن يېتەرلىك دەرىجىدە، ھەتتا ئارتۇق مىليونلىغان يەرلىك ئۆزەكلىرى بارلىقى» نى ۋە «خىتاي ئارمىيەسىنىڭ ئامېرىكا تېخنولوگىيەسىگە تايىنىپ قېلىشىنىڭ ھېچقانداق لوگىكىلىق ئاساسى يوقلۇقى» نى بىلدۈردى.

باياناتچى يەنە: «ھۆكۈمەتنى تەنقىد قىلغۇچىلار بىلىپ-بىلمەي چەت ئەللىك رىقابەتچىلەرنىڭ مەنپەئەتىنى ئىلگىرى سۈرۈۋاتىدۇ» دەپ ئەسكەرتتى.

ئىككى پارتىيەدىن  جەمئىي23  ئەزادىن تەركىب تاپقان كومىتېتنىڭ باياناتىدا، ئامېرىكا سودا مىنىستىرى خوۋارد لۇتنىك (Howard Lutnick) قا ئەۋەتىلگەن بىر پارچە مەكتۇپنىڭ نۇسخىسىمۇ بار بولۇپ، ئۇنىڭدا ئەيىبلەشلەر تەپسىلىي بايان قىلىندى.

سودا مىنىستىرى خوۋارد لۇتنىكقا يېزىلغان مەكتۇپتا مۇنداق دېيىلدى: «كومىتېتقا تەمىنلەنگەن ھۆججەتلەر ئېنۋىدىيانىڭ كەڭ كۆلەملىك تېخنىكىلىق قوللىشى نەتىجىسىدە، <چوڭقۇر ئىزدىنىش> شىركىتىنىڭ ئەڭ ئالدىنقى قاتاردىكى سۈنئىي ئەقىل ئىقتىدارىغا ئېرىشكەنلىكىنى ئاشكارىلىدى. بۇ تېخنىكا ھازىر خەلق ئازادلىق ئارمىيەسى  سىستېمىلىرىغا سىڭىپ كىرگەن بولۇپ، بۇنىڭ تور بىخەتەرلىكىگە خەتەر ئېلىپ كېلىدىغانلىقى ئىسپاتلاندى.»

ئۆتكەن يىلى (2025) خىتاينىڭ «چوڭقۇر ئىزدىنىش»  شىركىتى ئىشلەپچىقارغان تۆۋەن تەننەرخلىق سۈنئىي ئەقىل مودېلى ئامېرىكادىكى رىقابەتچىلىرى بىلەن تەڭلىشىپ، ئامېرىكانىڭ تېز تەرەققىي قىلىۋاتقان بۇ ساھەدىكى ئۈستۈنلۈكى ھەققىدىكى قاراشلارنى ئۆزگەرتىۋەتكەن ئىدى.

چارشەنبە (28-يانۋار) كۈنى يېزىلغان كومىتېتنىڭ خېتىدە دېيىلىشىچە، ئېنۋىدىيا «چوڭقۇر ئىزدىنىش»  شىركىتىگە «ئۆلچەملىك تېخنىكىلىق قوللاشقا لايىق، قانۇنىي سودا ھەمراھى» سۈپىتىدە مۇئامىلە قىلغان.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Nvidia CEO says China will 'win the AI race'

ئەمما مەكتۇپتا، «چوڭقۇر ئىزدىنىش»  شىركىتىنىڭ ئامېرىكالىقلارنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىنى «ئامېرىكادا پائالىيەت قىلىۋاتقان بىر خىتاي ھەربىي شىركىتىگە تەۋە ئاساسىي ئەسلىھەلەر ئارقىلىق» خىتاي ھۆكۈمىتىگە يەتكۈزگەنلىكى بايان قىلىنغان.

مەكتۇپتا يەنە، ئۆكتەبىر ئېيى (2025) دا ئېلان قىلىنغان جېيمىستوۋن جەمئىيىتىنىڭ (Jamestown Foundation) بىر دوكلاتى تىلغا ئېلىنغان. بۇ دوكلاتتا، خىتاي خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ تەمىنلەش ھۆججەتلىرىگە ئاساسەن، خىتاي ئارمىيەسىنىڭ «چوڭقۇر ئىزدىنىش»  نى ئۆز ئىچىگە ئالغان يەرلىك سۈنئىي ئەقىل سىستېمىلىرىنى ئىشلىتىۋاتقانلىقى ۋە ھەربىي ھەرىكەتلىرىگە پۈتۈنلەي بىر گەۋدىلەشتۈرۈشنى پىلانلاۋاتقانلىقى خۇلاسىلەنگەن.

ئامېرىكا كونگرە ئەزالىرى پىرېزىدېنت دونالد ترامپنىڭ سابىق پىرېزىدېنت جو بايدىن ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن قويۇلغان چەكلىمىلەرنى بوشاشتۇرۇپ، يۇقىرى سۈپەتلىك ئېنۋىدىيا سۈنئىي ئەقىل ئۆزىكى «H200» مودېلىنىڭ خىتايدا سېتىلىشىغا رۇخسەت قىلىش قارارىغا «ئېنىقلىما بېرىش» كە چاقىردى.

كونگرە ئەزالىرى يەنە «چەكلەنگەن ئاخىرقى ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ <چوڭقۇر ئىزدىنىش> ئارقىلىق قولغا كەلتۈرگەن ئالاھىدە ھوقۇقىغا ئوخشاش پۇرسەتكە ئېرىشىشىنى توسۇش ئۈچۈن» مۇھىم تەدبىرلەرنى يولغا قويۇش كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى.

ئىزدىنىڭ
جۇمھۇر رەئىس ئەردوغان ئىراق ئالىي سوت كېڭىشىنىڭ باشلىقى زەيداننى قوبۇل قىلدى
دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرى گۈلەر مولدوۋا مۇئاۋىن باش مىنىستىرى ئوسموچېسكۇ بىلەن كۆرۈشتى
تۈركىيە ھەمكارلىق ۋە ماسلاشتۇرۇش ئىدارىسى كەركۈكتىكى  شېھىتگاھلىقنى رېمونت قىلىش خىزمىتىنى باشلىدى
ئالىملار مېڭە سۈرئىتىدە ئىشلەيدىغان ئۆزەك ئىجاد قىلدى
ئەردوغان ئىراق باش مىنىستىرى ئەززەيدى بىلەن بىرلىكتە مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنى ئۆتكۈزدى
ئەردوغان: كېڭەش دۆلىتىمىزنىڭ دۆلەت ئىچى ۋە خەلقئارادىكى ئۇچۇر-ئالاقە ئىقتىدارىنى تېخىمۇ كۈچەيتىدۇ
ئەردوغان: كېلەچەك ئىستىقبالنىڭ يۆنىلىشىنى بەلگىلەيدىغان كۈچلۈك تەسەۋۋۇرنى روياپقا چىقىرىۋاتىمىز
ماكرون فىرانسىيەگە ئوت ئۆچۈرۈش ئايروپىلانى ئەۋەتكەن تۈركىيەگە رەھمەت ئېيتتى
ئىسرائىلىيە ئىيوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقىدا قۇرئان تىلاۋىتى ئاڭلىتىدىغان رادىيونى تاقىۋەتتى
تۈركىيە ئىسپانىيەدىن كېيىن فىرانسىيەگىمۇ ئوت  ئۆچۈرۈش ئايروپىلانى ئەۋەتتى
ئىراق باش مىنىستىرى زەيدى تۈركىيەگە كېلىدۇ
مەدەنىيەت مىنىستىرى ئەرسوي ئامېرىكانىڭ ئەنقەرەدە تۇرۇشلۇق باش ئەلچىسى بارراكنى قوبۇل قىلدى
سۇدان تاشقى ئىشلار مىنىستىرى سالىم تۈركىيەگە كېلىدۇ
پادىشاھ چارلىز كامبرىجدا تۈركىيەنىڭمۇ قوللىشى بىلەن سېلىنغان بىر جامەنى زىيارەت قىلدى
مىنىستىر خاقان فىدان: ئۇكرائىناغا ناھايىتى نەتىجىلىك بىر زىيارەت ئېلىپ باردۇق
تۈركىيە ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ «ئورتاق چۈشىنىش» ھۆججىتىگە ئىنكاس قايتۇردى
ترامپ نېتانياھۇنىڭ تۈركىيە توغرىسىدىكى تەنقىدلىرىگە غەزەپلەندى
ئۇكرائىنا پىرېزىدېنتى زېلېنسكىي: «بىز ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ تولۇق ئەزاسى بولۇشقا مۇناسىپمىز»
جۇمھۇر رەئىس ئەردوغان قاتاردا زىيارەتتە بولىدۇ
پۈتكۈل تۈركىيە 2016-يىلى 15-ئىيۇل كۈنى خەۋەر تاپقان ByLock پىروگراممىسى