مىنىستىر خاقان فىداننىڭ سۆھبەتلىرى جەريانىدا، تۈركىيە-ئۇكرائىنا مۇناسىۋەتلىرىنى ئىقتىساد، ئېنېرگىيە ۋە مۇداپىئەنى ئاساس قىلغان بارلىق ساھەلەردە تېخىمۇ تەرەققىي قىلدۇرۇش شۇنداقلا ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى ئىستراتېگىيەلىك شېرىكلىك مۇناسىۋەتنى چوڭقۇرلاشتۇرۇش ئۈچۈن تاشلىنىدىغان ئورتاق قەدەملەر توغرىسىدا پىكىر ئالماشتۇرۇشى كۈتۈلمەكتە.
تۈركىيەنىڭ ئۇكرائىنانىڭ مۇستەقىللىقى، ئىگىلىك ھوقۇقى ۋە تېررىتورىيە پۈتۈنلۈكىنى قوللايدىغانلىقىنى، ئۇكرائىناغا بارلىق ساھەلەردە تەمىنلەنگەن ياردەملەرنى تىلغا ئېلىش ئارقىلىق جەزملەشتۈرىدىغان مىنىستىر فىداننىڭ، ئۇكرائىنادا ئادىل ۋە دائىمىي تىنچلىقنى كاپالەتلەندۈرۈشكە قارىتىلغان دىيالوگ تىرىشچانلىقلىرىنى داۋاملاشتۇرۇشنىڭ مۇھىملىقىنى تەكىتلىشى، شۇنداقلا تۈركىيەنىڭ ئۇكرائىنا بىلەن رۇسىيەنى مۇزاكىرە ئۈستىلى ئەتراپىغا قايتىدىن جەم قىلىشقا تەييار ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىشى مۆلچەرلەنمەكتە.
خاقان فىدان تۆت يىلنى ئارقىدا قالدۇرغان رۇسىيە-ئۇكرائىنا ئۇرۇشىنىڭ قارا دېڭىزغا كۆچۈرۈلمەسلىكى كېرەكلىكىنى تەكىتلەپ، قارا دېڭىزدىكى جىددىيچىلىكنى تۆۋەنلىتىش ۋە دېڭىز قاتنىشى بىخەتەرلىكىنى كاپالەتلەندۈرۈشنىڭ مۇھىملىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.
بۇ دائىرىدە قارا دېڭىزدىكى پورتلارنىڭ، پاراخوتلارنىڭ ۋە بېلىقچىلىق كېمىلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان دېڭىز قاتناش ۋاسىتىلىرىنىڭ زەربە ئوبيېكتى قىلىنىشىنىڭ ھېچقانداق شارائىتتا قوبۇل قىلىنمايدىغانلىقىنى تەكىتلەيدىغان مىنىستىر فىدان، تۈركىيەنىڭ قارا دېڭىزنى تىنچلىق، مۇقىملىق ۋە ھەمكارلىق ئويمانلىقى سۈپىتىدە قوغداش مەقسىتىدە ئۆز دىپلوماتىك تەشەببۇسلىرىنى قەتئىيلىك بىلەن داۋاملاشتۇرۇۋاتقانلىقىنى ئېيتىشى مۆلچەرلەنمەكتە.
خاقان فىدان يەنە تۈرك شىركەتلىرىنىڭ ئۇكرائىنادىكى مەبلەغلىرى ۋە ئۈستىگە ئالغان قۇرۇلۇشلىرى بىلەن ئۇكرائىنانى قايتىدىن قۇرۇپ چىقىشقا مۇھىم تۆھپە قوشالايدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. شۇنداقلا تۈركىيەنىڭ قىرىمنىڭ قانۇنسىز قوشۇۋېلىنىشى توغرىسىدىكى پوزىتسىيەسىنى تەكرارلاپ، قىرىم تاتارلىرىنىڭ ھوقۇقىنى كۈچەيتىش مەسىلىسىدە قوشۇمچە قەدەملەرنىڭ تاشلىنىشىنىڭ مۇھىملىقىغا دىققەت تارتىشى كۈتۈلمەكتە.
ئەركىن سودا كېلىشىمى
تۈركىيە بىلەن ئۇكرائىنا ئوتتۇرىسىدا 2022-يىلى 3-فېۋرالدا ئىمزالانغان ئەركىن سودا كېلىشىمى مىنىستىر خاقان فىداننىڭ كىيېۋ زىيارىتىنىڭ ئالدىدا تۈنۈگۈن ئۇكرائىنا پارلامېنتى تەرىپىدىن تەستىقلاندى.
مەزكۇر قانۇن لايىھەسىنىڭ دۆلەت باشلىقى ۋولۇدىمىر زېلېنىسكىي تەرىپىدىن ئىمزالانغاندىن كېيىن كۈچكە ئىگە بولۇشى مۆلچەرلەنمەكتە.
تۆت يىلدىن بۇيان تەستىقلىنىشى كۈتۈلۈۋاتقان بۇ كېلىشم تۈرك ئېكسپورتچىلىرىنىڭ ئۇكرائىنا بازىرىدا ياۋروپا ئىتتىپاقى ئېكسپورتچىلىرى بىلەن ئوخشاش رىقابەت شارائىتىغا ئىگە بولۇشى بىلەن بىرگە، تۈركىيە-ئۇكرائىنا ئىقتىسادىي ۋە سودا مۇناسىۋەتلىرىنى تېخىمۇ تەرەققىي قىلدۇرۇپ 10 مىليارد دوللارلىق سودا ھەجمى نىشانىغا يېتىشكە تۆھپە قوشىدۇ.
تۈركىيە بىلەن ئۇكرائىنا ئوتتۇرىسىدىكى ئىككى تەرەپلىك سودا ھەجمى 2024-يىلى 6.2 مىليارد دوللار بولغان بولسا، 2025-يىلى 6.6 مىليارد دوللارغا يەتكەن.
تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خاقان فىدان ئۇكرائىنانى ئەڭ ئاخىرقى قېتىم 2025-يىلى 29-30-ماي كۈنلىرى زىيارەت قىلغانىدى.
ئۇكرائىنادىن تۈركىيەگە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى دەرىجىلىك ئەڭ ئاخىرقى زىيارەت بولسا 7-8-ئىيۇل كۈنلىرى ئەنقەرەدە ئۆتكۈزۈلگەن 36-نۆۋەتلىك ناتو دۆلەت ۋە ھۆكۈمەت باشلىقلىرى يىغىنى مۇناسىۋىتى بىلەن ئەمەلگە ئاشۇرۇلغانىدى.
