ۋاشىنگتوندا مىڭلىغان نامايىشچى شەنبە كۈنى ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ پايتەخت كوچىلىرىدا چارلاۋاتقان مىللىي مۇھاپىزەتچى قىسىملىرىنى ئورۇنلاشتۇرۇشىنى ئاخىرلاشتۇرۇشى ئۈچۈن نامايىش قىلدى.
ترامپ دېموكراتلار پارتىيەسى باشقۇرىدىغان باشقا شەھەرلەردىمۇ قاتتىق تەدبىرلەرنى قوللىنىدىغانلىقىنى ۋەدە قىلىپ، 1979-يىلى ئىشلەنگەن ۋېيتنام ئۇرۇشى فىلىمى «قىيامەت» نى تەقلىد قىلىدىغان بىر سۈرەتنى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ھەمبەھىرلەپ، چىكاگونى كۆچمەنلەرنى چېگرادىن قوغلاپ چىقىرىش بىلەن تەھدىت سالدى.
«ھەممىمىز ۋاشىنگتونلۇق» نامايىشىغا قاتناشقان نامايىشچىلار، ئارىسىدا قانۇنسىز كۆچمەنلەر ۋە پەلەستىن دۆلىتىنى قوللىغۇچىلارمۇ بار بىر گۇرۇپپا، ترامپنى ئەيىبلەيدىغان شوئارلارنى توۋلاپ، «ترامپ دەرھال كەتسۇن»، «ئەركىن ۋاشىنگتون» ۋە «زۇلۇمغا قارشى تۇر» دېگەن لوزۇنكىلارنى ئاچتى.
ئالېكس لاۋفېر: «مەن ۋاشىنگتوننىڭ ئىشغال قىلىنىشىغا نارازىلىق بىلدۈرۈش ئۈچۈن بۇ يەردە» دېدى ۋە «بىز مۇستەبىت تۈزۈمگە قارشى تۇرىمىز، فېدېراتسىيە ساقچىلىرى بىلەن مىللىي مۇھاپىزەتچىلەرنى كوچىلىرىمىزدىن چىقىرىۋېتىشىمىز كېرەك» دەپ كۆرسەتتى.
ترامپ ئۆتكەن ئاي قىسىملارنى «قانۇن، تەرتىپ ۋە ئاممىۋى بىخەتەرلىكنى قايتا تىكلەش» مەقسىتىدە ئورۇنلاشتۇرغانلىقىنى ۋە جىنايەتنىڭ شەھەرگە تەسىر كۆرسىتىۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈرگەن ئىدى.
ترامپ يەنە پايتەخت رايونىدىكى چوڭ شەھەر ساقچى ئىدارىسىنى بىۋاسىتە فېدېراتسىيە كونتروللۇقىغا ئالدى ھەمدە كۆچمەنلەر ۋە تاموژنا قوغداش خادىملىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان فېدېراتسىيە قانۇن ئىجراچىلىرىنى شەھەر كوچىلىرىدا ساقچىلىق ۋەزىپىسىنى ئۆتەشكە تەيىنلىدى. تەنقىدچىلەر بۇ قەدەملەرنى فېدېراتسىيە ھوقۇقىدىن ھالقىپ كېتىش دەپ تەرىپلىدى.
ئەدلىيە مىنىستىرلىقىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىغا قارىغاندا، ئامېرىكا پارلامېنتىنىڭ باشقۇرۇش دائىرىسىدىكى ئاپتونومىيىلىك فېدېراتسىيە رايونى بولغان ۋاشىنگتوندا 2024-يىلى زوراۋانلىق جىنايەتلىرى نىسبىتى 30 يىلدىن بۇيانقى ئەڭ تۆۋەن سەۋىيەگە چۈشكەن.
مىللىي مۇھاپىزەتچىلەر قىسىملىرى فېدېراتسىيە خىزمىتىگە چاقىرىلمىغان ئەھۋال ئاستىدا 50 ئىشتاتنىڭ ۋالىيلىرىغا قاراشلىق خەلق ئەسكەرلىرى كۈچى ھېسابلىنىدۇ. ۋاشىنگتوننىڭ مىللىي مۇھاپىزەتچىلىرى بولسا بىۋاسىتە پىرېزېدىنقا بويسۇنىدۇ.
ترامپ سەيشەنبە كۈنى بايانات بېرىپ، دۆلەتنىڭ ئۈچىنچى چوڭ شەھىرى چىكاگونى ھەربىيلەشتۈرۈش ئۈچۈن پەۋقۇلئاددە بىر ھەرىكەت بىلەن جىنايەتكە قارشى تۇرۇش ئۈچۈن مىللىي مۇھاپىزەتچى قىسىملىرىنى ئورۇنلاشتۇرىدىغانلىقىنى ئېيتتى. بۇ ھەرىكەتنىڭ يەرلىك دائىرىلەر بىلەن قانۇنىي كۈرەشكە سەۋەب بولۇشى مۇمكىن.
ئىللىنوئىس ۋالىيسى ج.ب. پرىتزكېر ترامپنىڭ سۆزىدىن كېيىن، ھۆكۈمەتنىڭ كۆچمەنلەر ۋە تاموژنا قوغداش ئىدارىسى خادىملىرى ۋە ھەربىي ماشىنىلارنى يىغىۋاتقانلىقىنى ۋە تېخىمۇ كۆپ خادىملىرىنىڭ يولغا چىققانلىقىنى مۇخبىرلاردىن ئاڭلىغانلىقىنى بايان قىلدى.
فامىلىسىنى ئاشكارىلاشنى خالىمىغان كەيسى ئىسىملىك بىر كىشى: «ئۇلارنىڭ ۋاشىنگتوندا قىلماقچى بولغىنى باشقا دىكتاتۇرلۇقلاردا قىلغىنى بىلەن ئوخشاش» دەپ تەكىتلەپ، «ئۇلار ۋاشىنگتوننى سىناق قىلىۋاتىدۇ، ئەگەر كىشىلەر بۇنىڭغا يېتەرلىك دەرىجىدە يول قويسا، بۇنى تېخىمۇ كۆپ جايلاردا قىلىدۇ. شۇڭلاشقا بىز ئۇنى توختىتالايدىغان ۋاقتىمىزدا توختىتىشىمىز كېرەك» دېدى.
ئالتە جۇمھۇرىيەتچىلەر پارتىيەسى ئىشتاتىدىن كەلگەن ئەسكەرلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان 2000 دىن ئارتۇق ئەسكەر شەھەردە چارلاۋاتىدۇ. ئۇلارنىڭ ۋەزىپىسىنىڭ قاچان ئاخىرلىشىدىغانلىقى ئېنىق ئەمەس، ئەمما ئارمىيە بۇ ھەپتە ۋاشىنگتون مىللىي مۇھاپىزەتچىلىرىنىڭ ۋەزىپە مۇددىتىنى 30-نويابىرغىچە ئۇزارتتى.
ۋاشىنگتون باش تەپتىشى برايىن شۋالب پەيشەنبە كۈنى قوشۇن ئورۇنلاشتۇرۇشنى توسۇش ئۈچۈن ئەرز سۇنغانلىقىنى ئېلان قىلىپ، بۇنىڭ ئاساسىي قانۇنغا خىلاپ ئىكەنلىكىنى ۋە بىر قانچە فېدېراتسىيە قانۇنىغا خىلاپلىق قىلىدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.
بىراق، بەزى ئاھالىلەر مىللىي مۇھاپىزەتچىلەرنى قارشى ئېلىپ، قىسىملارنىڭ جىنايەت نىسبىتى يۇقىرى نامرات رايونلارغا ئورۇنلاشتۇرۇلۇشىنى تەلەپ قىلدى. مىللىي مۇھاپىزەتچىلەر ئادەتتە شەھەر مەركىزى ۋە ساياھەت رايونلىرىدا كۆرۈنىدۇ.
ۋاشىنگتون شەھەر باشلىقى مىيۇرىيېل باۋسېر شەھەردىكى فېدېراتسىيە قانۇن ئىجراچىلىرىنىڭ كۆپىيىشىنى ماختىدى، ئەمما مىللىي مۇھاپىزەتچىلەرنىڭ ۋەزىپىلىرىنىڭ يېقىندا ئاخىرلىشىشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى ئېيتتى.
باۋسېر، بۇ كۆپىيىشتىن كېيىن ماشىنا بۇلاشنى ئۆز ئىچىگە ئالغان جىنايەتلەرنىڭ كۆرۈنەرلىك ئازايغانلىقىنى بىلدۈردى. شەھەر باشلىقى بۇ ھەپتە شەھەرنىڭ فېدېراتسىيە قانۇن ئىجراچىلىرى بىلەن ماسلىشىشىنى تەلەپ قىلىدىغان بىر بۇيرۇققا ئىمزا قويدى.
ترامپ شەنبە كۈنى نامايىشچىلار ئاقساراينىڭ ئالدىدىن ئۆتۈۋاتقاندا ۋاشىنگتون سىرتىدىكى گولف مەيدانىدا گولف ئويناۋاتاتتى.
بىراق ترامپ «Truth Social» سۇپىسىدا ھەمبەھىرلىگەن يازمىسىدا چىكاگوغا بولغان بېسىمنى ئاشۇرغاندەك قىلىپ، 1979-يىلى ئىشلەنگەن فىلىمدىكى بىر جۈملىنى تەقلىد قىلىپ: «ئەتىگەنلىرى چېگرادىن قوغلاپ چىقىرىشنىڭ پۇرىقىنى ياخشى كۆرىمەن» دېدى.
ترامپ دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىقىنىڭ ئىسمىنى ئۆزگەرتىشكە مۇناسىۋەتلىك يېڭى بۇيرۇقىنى تىلغا ئېلىپ: «چىكاگو، ئۇنىڭ نېمە ئۈچۈن ئۇرۇش مىنىستىرلىقى دەپ ئاتالغانلىقىنى ئۇزۇن ئۆتمەي بىلىۋالىدۇ» دەپ يازدى.
ئۇنىڭ يازمىسى بىلەن بىللە سۈنئىي ئىدراك تەرىپىدىن ئىشلەنگەندەك كۆرۈنىدىغان بىر سۈرەتمۇ بار بولۇپ، سۈرەتتە ترامپ فىلىمدىكى ھەربىي ئوفىتسېر ئوبرازىدا تەسۋىرلەنگەن بولۇپ، ئارقا كۆرۈنۈشتە تىك ئۇچار قوراللىرى ۋە پارتلاشلار كۆرۈنۈپ تۇراتتى.
