ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ بىر يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارى، مۇشۇ ئاينىڭ بېشىدا ئامېرىكا بىلەن رۇسىيە ئوتتۇرىسىدىكى يادرو قوراللىرىنى ئورۇنلاشتۇرۇشنى چەكلەيدىغان ئەڭ ئاخىرقى كېلىشىمنىڭ مۇددىتى توشقاندىن كېيىن، يادرو قوراللىرى مەسىلىسىدە رۇسىيە ۋە خىتاي ۋەكىللىرى بىلەن جەنۋەدە سۆھبەت ئۆتكۈزگەنلىكىنى ئېيتتى. ئۇ ئىسمىنى ئاشكارىلىماسلىق شەرتى بىلەن دۈشەنبە كۈنى مۇخبىرلارغا بەرگەن باياناتىدا: «بۈگۈن رۇسىيە ۋەكىللىرى بىلەن كۆرۈشتۈم. ئەتە باشقىلار بىلەن بىرگە خىتاي ۋەكىللىرى بىلەنمۇ كۆرۈشىمىز» دېدى.
مەزكۇر ئەمەلدار ۋاشىنگتون ھۆكۈمىتىنىڭ «New START» كېلىشىمىنىڭ مۇددىتى 5-فېۋرال توشقاندىن كېيىن رۇسىيە ۋە خىتاي بىلەن ۋاشىنگتوندا ئىلگىرى «تەييارلىق» سۆھبەتلىرىنى ئېلىپ بارغانلىقىنى، جەنۋە سۆھبەتلىرىنىڭ بولسا «بىراز تەپسىلىيرەك» بولغانلىقىنى بىلدۈردى.
ئەمەلدار ئامېرىكىنىڭ يەنە يېقىنقى ھەپتىلەردە ئەنگلىيە ۋە فرانسىيە بىلەنمۇ «نۇرغۇن قېتىم» كۆرۈشكەنلىكىنى تىلغا ئالدى.
ۋاشىنگتون بىلەن موسكۋا ئوتتۇرىسىدا يادرو بومبىسى باشلىقلىرىنى چەكلەيدىغان ئەڭ ئاخىرقى كېلىشىم بولغان «New START»، دونالد تىرامپنىڭ خىتاينىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان يېڭى بىر كېلىشىمگە قاراتقان چاقىرىقى بىلەن ئاخىرلاشتى.
خىتاينىڭ يادرو ئامبىرى رۇسىيە ۋە ئامېرىكىنىڭكىگە قارىغاندا يەنىلا كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە كىچىك بولسىمۇ، يېقىنقى يىللاردا تېز سۈرئەتتە ئاشقان. بېيجىڭ ئۈچ تەرەپلىك كېلىشىم مۇزاكىرىلىرىگە قاتنىشىش چاقىرىقلىرىنى ئاشكارا رەت قىلغان.
ئېنىق بولمىغان يادرو كېلەچىكى
ئامېرىكىنىڭ قورال كونترول قىلىش ۋە يادرو قوراللىرىنىڭ كېڭىيىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا مەسئۇل ئەمەلدارى كرىستوفىر ياۋ جەنۋەدىكى قورالسىزلىنىش يىغىنىدا «New START» كېلىشىمىدە ئېغىر نۇقسانلار بارلىقىنى ۋە «خىتاينىڭ ئىلگىرى كۆرۈلۈپ باقمىغان، قەستەن، تېز ۋە سۈزۈك بولمىغان يادرو قوراللىنىشىنى ھېسابقا ئالمىغانلىقىنى» بىلدۈردى.
خىتاي باش ئەلچىسى شېن جيەن بۇنىڭغا قارشى چىقىپ، بېيجىڭنىڭ «ھېچقانداق دۆلەت بىلەن يادرو قوراللىنىش مۇسابىقىسىگە كىرمەيدىغانلىقىنى» بايان قىلدى ۋە: «خىتاينىڭ يادرو ئامبىرى ئەڭ چوڭ يادرو ئامبىرىغا ئىگە دۆلەتلەر بىلەن ئوخشاش سەۋىيەدە ئەمەس» دېدى. باش ئەلچى خىتاينىڭ ئاتالمىش ئۈچ تەرەپلىك سۆھبەتلەرگە قاتنىشىشىنىڭ «ئادىل، مۇۋاپىق ياكى رېئاللىققا ئۇيغۇن» بولمايدىغانلىقىنى سۆزىگە ئىلاۋە قىلدى.
ئامېرىكا يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارى، تىرامپنىڭ تېخىمۇ ياخشى بىر كېلىشىم تۈزۈشنى مەقسەت قىلغان «كۆپ تەرەپلىك ئىستراتېگىيەلىك مۇقىملىق سۆھبىتى ۋە قورال كونترول قىلىش مۇزاكىرىلىرىنى» قوللاۋاتقانلىقىنى ئىپادىلىدى.
مەزكۇر ئەمەلدار مۇزاكىرىلەرنى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى خەۋپسىزلىك كېڭىشىنىڭ دائىمىي بەش ئەزاسى (P5) دائىرىسىدە ئېلىپ بېرىشنى «كېيىنكى ئەڭ مۇۋاپىق ۋە تەبىئىي قەدەم» دەپ تەسۋىرلىدى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئىككى تەرەپلىك ياكى كۆپ تەرەپلىك شەكىللەرنىڭ يەنىلا مۇمكىنلىكىنى بىلدۈرۈپ: «سۆھبەت ياكى مۇنازىرىلەر ئۈچۈن ئۆزىمىزنى مەلۇم بىر شەكىل بىلەنلا چەكلىمەيمىز» دەپ چۈشەنچە بەردى.
