ئامېرىكاغا جايلاشقان نوپۇزلۇق «Pew Research Center» تەتقىقات مەركىزى، دۇنيادىكى 36 دۆلەتتە ئىسرائىلىيە دۆلىتى ۋە ئۇنىڭ رەھبەرلىرىگە قارىتا خەلقئارا جامائەتچىلىكنىڭ پوزىتسىيەنى ئۆگىنىش مەقسىتىدە كەڭ كۆلەملىك ئەلرايى تەكشۈرۈشى ئېلىپ باردى.
8-فېۋرالدىن 13-مايغىچە داۋاملاشقان ۋە بارلىق قىتئەلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان تەتقىقاتقا 44 مىڭ 657 نەپەر قۇرامىغا يەتكەن پۇقرا قاتناشتى. ئەلرايى تەكشۈرۈشىنىڭ نەتىجىلىرىگە ئاساسلانغاندا، مەزكۇر دۆلەتلەردە ئىسرائىلىيەگە نىسبەتەن سەلبىي پوزىتسىيەدە بولغانلار نىسبىتى %67نى تەشكىل قىلدى. ئەكسىچە، بۇ دۆلەتكە نىسبەتەن ئىجابىي پىكىردە ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەنلەرنىڭ نىسبىتى ئوتتۇرىچە %25 بولۇپ چىقتى.
ئەڭ يۇقىرى سەلبىي كۆرسەتكۈچلەر ۋە تۈركىيەلىكلەرنىڭ مەيدانى
ئىسرائىلىيەگە قارىتا ئەڭ كەسكىن سەلبىي پوزىتسىيە تۈركىيە، باڭلادىش ، ھىندونېزىيە، مالايشىيا ۋە پاكىستانغا ئوخشاش مۇسۇلمان نوپۇسى كۆپ بولغان دۆلەتلەردە، شۇنداقلا ئىيوردان دەرياسىنىڭ غەربىي قىرغىقى ۋە شەرقىي قۇددۇس رايونلىرىدا خاتىرىلەندى.
خۇسۇسەن، تۈركىيەدىكى قاتناشقۇچىلارنىڭ %91ى ئىسرائىلىيە ھەققىدە «ئىنتايىن سەلبىي»، %5ى بولسا «بىر ئاز سەلبىي» پىكىر بىلدۈرگەن (جەمئىي %96).
غەرب دۆلەتلىرى ۋە شەرقىي ئاسىيادىمۇ سەلبىي پوزىتسىيە ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلىدى
تەتقىقات ئىسرائىلىيەگە قارىتىلغان سەلبىي قاراشلارنىڭ پەقەت مۇسۇلمان دۇنياسىدىلا ئەمەس، بەلكى ئامېرىكا، كانادا، ياۋروپا ۋە شەرقىي ئاسىيادىمۇ ئۈستۈنلۈكنى ئىگىلەيدىغانلىقىنى كۆرسەتتى. ئىسرائىلىيەنى سەلبىي باھالىغانلارنىڭ نىسبىتى ئامېرىكادا %60، كانادادا بولسا %65 دەپ خاتىرىلەندى.
ئەلرايى تەكشۈرۈشىگە كىرگۈزۈلگەن بارلىق ياۋروپا دۆلەتلىرىدىمۇ سەلبىي پوزىتسىيەنىڭ يۇقىرى ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى:
شىۋېتسىيە ۋە ئىسپانىيەلىك قاتناشقۇچىلارنىڭ %78ى ئىسرائىلىيەگە نىسبەتەن سەلبىي پىكىردە ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەن بولسا، ئىتالىيە، گوللاندىيە، گېرمانىيە، ئەنگلىيە ۋە فىرانسىيەلىك قۇرامىغا يەتكەن نوپۇسنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەكى بۇ دۆلەتكە نىسبەتەن سەلبىي پوزىتسىيە بىلدۈرگەن.
بۇ يۈزلىنىش تىنچ ئوكيان ۋە شەرقىي ئاسىيا رايونىدىمۇ روشەن بولغان. قاتناشقۇچىلارنىڭ ياپونىيەدە %83ى، ئاۋسترالىيەدە %79ى ۋە جەنۇبىي كورېيەدە %70ى ئىسرائىلىيە ھەققىدە سەلبىي پىكىرلىرىنى بايان قىلغان.
غەرب ۋە ئاسىيادىكى ئومۇمىي مەنزىرىدىن پەقەت ھىندىستانلا روشەن ئايرىلىپ تۇرماقتا. بۇ دۆلەتتە قاتناشقۇچىلارنىڭ %32ى ئىسرائىلىيەگە نىسبەتەن ئىجابىي، %28ى بولسا سەلبىي پوزىتسىيەدە ئىكەنلىكىنى ئېيتقان.
ئۆزگىرىش كۆزىتىلگەن 24 دۆلەتنىڭ 13ىدە 2025-يىلىدىن بۇيان ئىسرائىلىيەگە قارىتا سەلبىي قاراشلار تېخىمۇ ئاشقان بولسا، مەزكۇر كۆرسەتكۈچ تۆۋەنلىگەن يېگانە دۆلەت گىرېتسىيە بولغان.
بېنيامىن نېتانياھۇغا بولغان ئىشەنچ كىرىزىسى
ئەلرايى تەكشۈرۈشى دائىرىسىدە قاتناشقۇچىلاردىن ئىسرائىلىيە باش مىنىستىرى بېنيامىن نېتانياھۇغا تۇتقان پوزىتسىيەسى ھەققىدىمۇ سوئاللار سورالدى. كۆپىنچە دۆلەتلەردە «نېتانياھۇنىڭ يەر شارى خاراكتېرلىك مەسىلىلەردە توغرا قارار چىقىرىشىغا ئىنتايىن ئاز ئىشىنىمەن ياكى پۈتۈنلەي ئىشەنمەيمەن» دەپ جاۋاب بەرگەنلەر مۇتلەق كۆپ ساننى تەشكىل قىلدى.
پۈتكۈل دۇنيا بويىچە پەقەت ئىككى دۆلەت — كېنىيە ۋە فىلىپپىن نوپۇسىنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەك قىسمى نېتانياھۇنىڭ سىياسىتىگە ئىشىنىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
