تۈركىيەنىڭ چوڭ شەھىرى ئىستانبۇل، رۇسىيە بىلەن ئۇكرائىنا ئوتتۇرىسىدىكى ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇش مەقسىتىدە قايتىدىن باشلانغان تىنچلىق سۆھبەتلىرى بىلەن يەنە بىر قېتىم سەزگۈرلۈك دەرىجىسى ئىنتايىن يۇقىرى بىر دىپلوماتىك ئۇچرىشىشقا سەھنە بولدى.
تۈركىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى مەنبەلىرىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، جۈمە كۈنى ئىستانبۇلدا رۇسىيە، ئۇكرائىنا، ئامېرىكا ۋە تۈركىيە ۋەكىللىرى قاتنىشىدىغان بىر يۈرۈش سۆھبەتلەرنىڭ ئۆتكۈزۈلۈشى كۈتۈلمەكتە.
ئامېرىكا، ئۇكرائىنا ۋە تۈركىيە، شۇنىڭدەك رۇسىيە، ئۇكرائىنا ۋە تۈركىيە ئوتتۇرىسىدا ئۈچ تەرەپلىك سۆھبەتلەر پىلانلانغان بولسىمۇ، تۆت تەرەپلىك بىر يىغىننىڭ ئۆتكۈزۈلۈش-ئۆتكۈزۈلمەسلىكى تېخى ئېنىق ئەمەس.
تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خاقان فىدان، ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ماركو رۇبىيو، ئۇكرائىنا دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرى رۇستەم ئۇماروۋ ۋە رۇسىيەنىڭ مۇئاۋىن پىرېزىدېنتى ۋلادىمىر مېدىنسكىينى كۈتۈۋالىدۇ.
تۈركىيە ۋاسىتىچىلىك قىلىۋاتقان بۇ سۆھبەتلەر، 2022-يىلىنىڭ بېشىدىن بۇيان ئۇرۇش قىلىۋاتقان تەرەپلەر ئوتتۇرىسىدىكى تۇنجى بىۋاسىتە سۆھبەتلىشىش ئۇرۇنۇشى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.
ئۇكرائىنا پىرېزىدېنتى ۋولودىمىر زېلېنىسكىي، كىيېۋنىڭ سۆھبەتكە قاتنىشىش-قاتناشماسلىقىنى قارار قىلىشتىن بۇرۇن، تۈركىيە جۇمھۇر رەئىسى رەجەپ تاييىپ ئەردوغان بىلەن كۆرۈشۈش ئۈچۈن پەيشەنبە كۈنى ئەتىگەندە ئەنقەرەگە كەلدى.
سۆھبەتلەردىن كېيىن زېلېنىسكىي، رۇسىيە ئۆمىكىنىڭ تەركىبىگە قارىتا ئەندىشىلىرىنى ئوتتۇرىغا قويغان بولسىمۇ، ئۇكرائىنانىڭ قاتنىشىدىغانلىقىنى جەزملەشتۈردى ۋە ئىستانبۇلدىكى ئۇكرائىنا ئۆمىكىگە دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرى ئۇماروۋنىڭ رەھبەرلىك قىلىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى.
ئۇ مۇنداق دېدى: «رۇسىيە ئۆمىكىنىڭ دەرىجىسىنىڭ خېلىلا تۆۋەن بولۇشىغا قارىماي، (ئامېرىكا) پىرېزىدېنتى (دونالد) ترامپقا، يۇقىرى دەرىجىلىك تۈركىيە ئۆمىكىگە ۋە جۇمھۇر رەئىس ئەردوغانغا بولغان ھۆرمىتىم، ھەمدە كەم دېگەندە جىددىيچىلىكنى پەسەيتىش ۋە ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇش يۆنىلىشىدە تۇنجى قەدەملەرنى بېسىش ئارزۇيۇم تۈپەيلىدىن، ئۆمىكىمىزنى تولۇق بولمىسىمۇ ئىستانبۇلغا ئەۋەتىشنى قارار قىلدىم.»
زېلېنىسكىي تۈركىيەنىڭ دىپلوماتىك تىرىشچانلىقلاردىكى «كۆپ تەرەپلىمىلىك» رولىغا يۇقىرى باھا بېرىپ، ئۆزىنىڭ بۇ زىيارىتىنىڭ «ئەڭ يۇقىرى دەرىجىدىكى ئىنتايىن ئەھمىيەتلىك بىر ئۇچرىشىش» بىلەن باشلانغانلىقىنى تەكىتلىدى.
رۇسىيە نىشاننىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك تىنچلىق ئورنىتىش ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى
بۇ جەرياندا، مۇئاۋىن پىرېزىدېنت مېدىنسكىي باشچىلىقىدىكى رۇسىيە ئۆمىكى سۆھبەت ئۆتكۈزۈلىدىغان ئىستانبۇلدىكى دولماباغچە سارىيىغا يېتىپ كەلدى.
مېدىنسكىي ئۆمىكىنىڭ سۆھبەت ئۈچۈن تولۇق ھوقۇققا ئىگە ئىكەنلىكىنى ۋە يېڭى باسقۇچلۇق سۆھبەتلەرنى 2022-يىلقى ئىستانبۇل مۇساپىسىنىڭ داۋامى دەپ قارايدىغانلىقىنى ئېيتتى.
«ئۇكرائىنا تەرەپ بىلەن بىۋاسىتە سۆھبەتلىشىشنىڭ مەقسىتى ئۇزۇن مۇددەتلىك تىنچلىققا ئېرىشىشتۇر» دېگەن مېدىنسكىي، ئىجابىي پوزىتسىيەدە بولۇشقا چاقىردى.
مېدىنسكىي پەيشەنبە كۈنى كەچتە ئىستانبۇلدا رۇسىيە تاراتقۇلىرىغا قىسقىچە مەلۇمات بېرىپ: «ئەتە ئەتىگەن، دەل سائەت 10:00 دىن باشلاپ، يىغىنغا كېلىشى كېرەك بولغان ئۇكرائىنا تەرەپنى كۈتىمىز» دېدى.
ئۇ تېلېگرام ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىسىدا سىن كۆرۈنۈشلۈك ئۇچۇر تارقىتىپ: «بىز خىزمەتكە تەييار» دېدى. مېدىنسكىي يەنە ئۆمىكىنىڭ تۈركىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خاقان فىدان بىلەن «ئۈنۈملۈك» سۆھبەت ئۆتكۈزگەنلىكىنى ئېيتتى.
جۇمھۇر رەئىس ئەردوغان، زېلېنىسكىي بىلەن كۆرۈشكەندىن كېيىنكى باياناتىدا، تۈركىيەنىڭ دىيالوگنى ئاسانلاشتۇرۇش ۋەدىسىنى تەكرارلاپ، ئۇلار تەييار بولغاندا ئەنقەرەنىڭ رۇسىيە ۋە ئۇكرائىنا رەھبەرلىرى ئوتتۇرىسىدىكى ئۇچرىشىشلارغا ساھىبخانلىق قىلىشقا تەييار ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.
ئۇ ھازىرقى پەيتنى تىنچلىق ئورنىتىش ئۈچۈن تارىخىي پۇرسەت دەپ ئاتاپ، تېخىمۇ كۆپ قان تۆكۈلۈشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ئورتاق بىر پىكىردە بىرلىشىشنىڭ تەخىرسىزلىكىنى تەكىتلىدى.
تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خاقان فىدان، تۈركىيەنىڭ ساياھەت شەھىرى ئانتالىيادا ئۆتكۈزۈلگەن ناتونىڭ غەيرىي رەسمىي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرى يىغىنىدىن ئايرىلغاندىن كېيىن، ئىستانبۇلدىكى دولماباغچە سارىيىدا رۇسىيە ئۆمىكى بىلەن كۆرۈشتى.
ئۇزۇن ئۆتمەي، تۈركىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى جۈمە كۈنى ئۆتكۈزۈلۈشى كۈتۈلۈۋاتقان سۆھبەتلەر توغرىسىدا بايانات ئېلان قىلدى.
بۇ ئارىدا، ئوتتۇرا شەرق زىيارىتىنىڭ ئاخىرقى بېكىتى بولغان ئەبۇدابىدە سۆز قىلغان پىرېزىدېنت ترامپ، جۈمە كۈنى «ئېھتىمال» ۋاشىنگتونغا قايتىدىغانلىقىنى ئېيتتى، ئەمما تۇيۇقسىزلا ئىستانبۇلنى زىيارەت قىلىش ئېھتىماللىقىغىمۇ ئىمكانىيەت قالدۇرۇپ قويدى.
ئۇ رۇسىيە پىرېزىدېنتى ۋلادىمىر پۇتىننىڭ سۆھبەتكە قاتنىشىشىنىڭ ئۆزىنىڭ قاتنىشىشىغا باغلىق ئىكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرۈپ: «ئېنىقىنى ئېيتقاندا، ئۇ (پۇتىن) بارمايتتى. لېكىن مېنىڭ بارىدىغانلىقىمنى ئويلاپ بارماقچى بولغانىدى. ئەگەر مەن ئۇ يەردە بولمىسام، ئۇمۇ كەلمەيتتى. سىلەر مەيلى خالاڭلار ياكى خالىماڭلار، مەن بىز ئىككىمىز بىر يەرگە جەم بولمىغۇچە ھېچقانداق ئىشنىڭ يۈز بېرىدىغانلىقىغا ئىشەنمەيمەن. لېكىن بىز بۇ مەسىلىنى ھەل قىلىشىمىز كېرەك، چۈنكى نۇرغۇن ئىنسان ھاياتىدىن ئايرىلىۋاتىدۇ» دېدى.
ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى رۇبىيومۇ سۆھبەتلەرگە نىسبەتەن چەكلىك ئۈمىدۋارلىق بىلەن قاراپ، ۋاشىنگتوننىڭ «ئۈمىدىنىڭ يۇقىرى ئەمەسلىكى»نى ئېيتتى.
