فىلىپپىن تاشقى ئىشلار مىنىستىرى مارىيا تېرېسا لازارو ۋە خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ۋاڭ يى فىلىپپىننىڭ پايتەختى مانىلادا ئۆتكۈزۈلگەن 59-نۆۋەتلىك شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا ئەللىرى ئىتتىپاقى («ئاسىئان» / ASEAN) تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرى يىغىنى دائىرىسىدە ئۇچراشتى.
مىنىستىرلارنىڭ فىلىپپىنلىقلار «ئايۇنگىن» (Ayungin)، خىتايلار «رېنئاي» (Ren'ai) دەپ ئاتايدىغان، جەنۇبىي خىتاي دېڭىزىدىكى سىپراتلى تاقىم ئاراللىرىنىڭ بىر قىسمى بولغان فىلىپپىننىڭ كونتروللۇقىدىكى ئىككىنچى توماس ئارىلىدا يۈز بەرگەن جىددىيچىلىكتىن كېيىن ئۇچرىشىشى دىققەت قوزغىدى.
لازارو ئۇچرىشىشتا تالاش-تارتىشتىكى ئارالدا «فىلىپپىنلىقلارغا قارىتىلغان قوبۇل قىلغىلى بولمايدىغان قىلمىشلار» سەۋەبىدىن مانىلا ھۆكۈمىتىنىڭ خىتايغا كۈچلۈك شەكىلدە نارازىلىق بىلدۈرگەنلىكىنى ئىپادىلىدى.
«خىتاي كۈندىلىك گېزىتى»نىڭ 2016-يىللىق جەنۇبىي خىتاي دېڭىزى كېسىم قارارىغا ئالاقىدار فىلىپپىنلىقلارنى مايمۇن سۈپىتىدە تەسۋىرلىگەن سۈنئىي ئەقىل تېخنىكىسى بىلەن ئىشلەنگەن سىنلار ۋە كارتونلارنى تارقىتىشىنى «قوبۇل قىلغىلى بولمايدىغان ۋە كۆڭۈلگە ئازار بېرىدىغان» قىلمىش دەپ سۈپەتلىگەن لازارو، خىتاينىڭ تالاش-تارتىشلىق سكاربوروف (Scarborough) ئارىلىدا كۆرۈلگەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلگەن «لەيلىمە سۇپا» شەكلىدىكى قۇرۇلمىنى يۆتكەپ كېتىش تەلىپىنىمۇ يەنە بىر قېتىم تەكىتلىدى.
لازارو بىلەن ۋاڭ ئۇچرىشىشتا، ئالاقە يوللىرىنىڭ ئوچۇق تۇتۇلۇشى، جىددىيچىلىكنىڭ باشقۇرۇلۇشى ۋە ئالاقىلەرنى ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن ئەمەلىي يوللارنى ئىزدەش قاتارلىق مەسىلىلەرنى مۇزاكىرە قىلدى.
خىتايمۇ فىلىپپىنغا نارازىلىق بىلدۈردى
«شىنخۇا» ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، ۋاڭمۇ ئۇچرىشىشتا فىلىپپىنغا تەۋە كېمىلەرنىڭ خىتاي دېڭىز قىرغىقى مۇھاپىزەتچىلىرىنىڭ كېمىسىگە سوقۇلغانلىقىنى ۋە خىتاي خادىملارغا پالاقلار بىلەن ھۇجۇم قىلغانلىقىنى كۆرسىتىپ ئۆتۈپ، مانىلا ھۆكۈمىتىگە نارازىلىق بىلدۈرگەنلىكىنى ئېيتقان.
ئىككى دۆلەت ئالاقىلىرىنىڭ «داۋاملىق قىيىنچىلىقلارغا دۇچ كېلىۋاتقانلىقى»نى قەيت قىلغان ۋاڭ، رايوندىكى تىنچلىق ۋە تەرەققىياتنىڭ قوغدىلىشى كېرەكلىكىنى تەكىتلىگەن.
ۋاڭ فىلىپپىننىڭ ئۆزىنى «رايون خاراكتېرلىك تىنچلىق ۋە مۇقىملىقنىڭ بۇزۇلۇش مەنبەسى» ھالىتىگە كەلتۈرۈۋالغانلىقىنى ۋە ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى جىددىيچىلىككە سىرتقى كۈچلەرنىڭ ئارىلىشىشىنىڭ «فىلىپپىننىڭ باشقىلار تەرىپىدىن كونترول قىلىنىشىغا يول ئاچىدىغانلىقى»نى ئىلگىرى سۈرگەن.
خىتاينىڭ فىلىپپىن ئۈچۈن بىخەتەرلىك تەھدىتى پەيدا قىلمايدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن ۋاڭ، ئىككى تەرەپلىك دىيالوگ ئارقىلىق ۋەزىيەتنى بىر تەرەپ قىلىشقا قەتئىي ئىرادە باغلىغانلىقىنى يەنە بىر قېتىم ئىپادىلىگەن.
ۋاڭ فىلىپپىننى «دېڭىز مەسىلىلىرىدىكى ئىغۋاگەرچىلىك قىلمىشلىرىنى توختىتىش» ۋە ئىككى تەرەپلىك ئالاقىلەرنى مۇقىملىققا ئېرىشتۈرۈش ئۈچۈن ئەمەلىي قەدەملەرنى تاشلاشقا چاقىرغان.
تالاش-تارتىشلىق ئارالدىكى جىددىيچىلىك
فىلىپپىن 20-ئىيۇل كۈنى جەنۇبىي خىتاي دېڭىزىدىكى تالاش-تارتىش قىلىنىۋاتقان بىر ئارالدا خىتاي دېڭىز قىرغىقى مۇھاپىزەتچىلىرى خادىمىنىڭ فىلىپپىن دېڭىز ئارمىيەسىگە خىزمەت قىلىدىغان بىر ئەسكەرنىڭ بېشىغا كالتەك بىلەن ئۇرۇپ يارىلاندۇرغانلىقىنى ۋە ئۇ دېڭىزچىنىڭ كېمىسىگە زىيان يەتكۈزگەنلىكىنى ئېلان قىلغانىدى.
خىتايمۇ جەنۇبىي خىتاي دېڭىزىدىكى تالاش-تارتىشلىق ئارالدا فىلىپپىنغا تەۋە كېمىلەرنىڭ خىتاي دېڭىز قىرغىقى مۇھاپىزەتچىلىرىنىڭ كېمىسىگە سوقۇلغانلىقىنى ۋە خىتاي خادىملارغا پالاقلار بىلەن ھۇجۇم قىلغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرگەنىدى.
