سىياسەت
2 مىنۇت ئوقۇش
خىتاي ۋە ياپونىيە تالاش - تارتىشلىق ئاراللار مەسىلىسىدە بىر - بىرىنى ئەيىبلىدى
ياپونىيە تالاش-تارتىشلىق ئاراللاردا خىتاينىڭ بىر كۈزەتكۈچى تىك ئۇچارىنىڭ ئۇچۇشىدىن كېيىن نارازىلىق بىلدۈردى. خىتايمۇ بىر ياپونىيە ئايروپىلانىنىڭ خىتاينىڭ ھاۋا بوشلۇقىغا كىرگەنلىكىنى ئىلگىرى سۈردى.
خىتاي ۋە ياپونىيە تالاش - تارتىشلىق ئاراللار مەسىلىسىدە بىر - بىرىنى ئەيىبلىدى
China defended its patrol as a legal operation in its claimed territory. / AP
2025-يىلى5-ئاينىڭ4-كۈنى

خىتاي ۋە ياپونىيە شەنبە كۈنى ئىككى دۆلەت ئارىسىدىكى دېڭىزغا جايلاشقان تالاش-تارتىشلىق ئاراللارنىڭ ھاۋا بوشلۇقىغا دەخلى تەرۇز قىلىش مەسىلىسىدە بىر-بىرىنى ئەيىبلىدى. ياپونىيە خىتاي ئەلچىسىنى چاقىرىپ رەسمىي نارازىلىق بىلدۈردى ۋە مۇنداق بىر ۋەقەنىڭ قايتا يۈز بەرمەسلىكىنى تەلەپ قىلدى.

بۇنىڭغا جاۋابەن خىتاي ياپونىيەگە تەۋە بىر ئاممىۋىي ئايروپىلانىنىڭ ئاراللاردىكى خىتاي ھاۋا بوشلۇقىغا «قانۇنسىز ھالدا كىرگەنلىكى» نى دەۋا قىلدى. بۇ ئەھۋالنىڭ، بىر دېڭىز مۇداپىئە پاراخوتىدىن تىك ئۇچار يوللاپ مەزكۇر ئايروپىلاننى يىراقلاشتۇرۇشقا سەۋەب بولغانلىقىنى بىلدۈردى. بۇ دەۋالار، ھەر خىل ئاخبارات دوكلاتلىرىدا ئورۇن ئالدى.

ياپونىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان باياناتقا ئاساسلانغاندا، تۆت خىتاي دېڭىز مۇداپىئە پاراخوتى، خىتايلار <دىياۋيۇ> دەپ ئاتايدىغان، سەنكاكۇ ئاراللىرىنىڭ دېڭىز تەۋلىكىگە قانۇنسىز كىرگەن ۋە ئاراللارنىڭ ھاۋا بوشلۇقىغا بىر تىك ئۇچار ئەۋەتكەن. ياپونىيەنىڭ ئاسىيا ۋە ئوكيانۇسىيە ئىشلىرى بيۇروسى باش مۇدىرى ماسائاكى كاناي، خىتاي ئەلچىخانىسىنىڭ مۇئاۋىن ئەلچىسىنى چاقىرىپ ياپونىيەنىڭ «كۈچلۈك نارازىلىق» ىنى يەتكۈزدى ۋە بۇ خىلدىكى ھەرىكەتلەرنىڭ قايتىلانماسلىقى ئۈچۈن قاتتىق ئاگاھلاندۇردى.

خىتاي دېڭىز مۇداپىئە قىسىملىرى باياناتچىسى ليۇ دېجۇن، دۆلەت ئاخباراتى گلوبال تايمسقا بەرگەن باياناتىدا، پاراخوتلارنىڭ «قانۇن بويىچە نورمال بىر كۆزىتىش» ئېلىپ بارغانلىقىنى ۋە ياپونىيەگە تەۋە بىر ئاممىۋىي ئايروپىلانىنىڭ ئاراللارنىڭ خىتايغا تەۋە ھاۋا بوشلۇقىغا «قانۇنسىز ھالدا كىرگەنلىكى» نى ئىلگىرى سۈردى. بۇ ئەھۋالنىڭ، بىر تىك ئۇچار ئەۋەتىلىپ ئايروپىلاننىڭ يىراقلاشتۇرۇلۇشىغا سەۋەب بولغانلىقىنى ئېيتتى.

باياناتچى، «دىياۋيۇ داۋ ۋە ئۇنىڭغا قاراشلىق ئارالار خىتاينىڭ ئايرىلماس بىر پارچىسىدۇر. ياپونىيە تەرەپنى بارلىق قانۇنسىز پائالىيەتلىرىنى دەرھال توختىتىشقا چاقىرىمىز،» دېگەن ئىبارىلەرنى ئىشلەتتى.

ئاندىن، «خىتاي دېڭىز مۇداپىئە قىسىملىرى، دىياۋيۇ داۋ دېڭىزى ۋە ھاۋا بوشلۇقىدا ھەق - ھوقۇنى قوغداش شۇنداقلا قانۇن ئىجرا قىلىش ھەرىكەتلىرىنى داۋاملاشتۇرۇپ، خىتاينىڭ زېمىن ئىگىلىك ھوقۇقى ۋە دېڭىز ھوقۇقلىرىنى قەتئىيلىك بىلەن قوغداشنى ئىزچىللاشتۇرىدۇ» دېدى.

مەنبە:TRT Uyghur
ئىزدىنىڭ
جۇمھۇر رەئىس ئەردوغاننى ھۇجۇم نىشانى قىلغان سۆزلىرى سەۋەبىدىن تۈركىيە نېتانياھۇنى ئەيىبلىدى
ۋانس: «پاكىستاندىكى 21 سائەتلىك مارافونچە سۆھبەتتىن ئامېرىكا-ئىران كېلىشىمى چىقمىدى»
ئىران دۆلەت تاراتقۇلىرى: سۆھبەت ئامېرىكانىڭ «ئورۇنسىز» تەلىپى سەۋەبىدىن مەغلۇپ بولدى
ئامېرىكا ئىستىخبارات تارماقلىرى: خىتاي ئىراننى ھاۋا مۇداپىئە قوراللىرى بىلەن تەمىنلەشنى پىلانلىماقتا
ئامېرىكا ۋە ئىران ۋەكىللەر ئۆمىكى ئىسلامئابادقا يېتىپ باردى
ئەرەب ئەللىرى ئىتتىپاقى باش كاتىپى لىۋاننىڭ «جەسۇرانە» قەدەملىرىنى قوللايدىغانلىقىنى بىلدۈردى
شى جىنپىڭ تەيۋەننىڭ ئۆكتىچىلەر رەھبىرىگە بىرلىشىشنىڭ «تارىخنىڭ مۇقەررەر نەتىجىسى» ئىكەنلىكىنى ئېيتتى
ئامېرىكا ئىران ئۇرۇشىنى قوللىمىغان بىرنەچچە ناتو دۆلەتلىرىدىكى ئەسكەرلىرىنى چېكىندۈرىدۇ
«ئارتېمىس» ئەترىتى ئاي ئەتراپىدىكى پەرۋازىدىن كېيىن تىنچ ئوكيانغا قونىدۇ
پاكىستان مۇداپىئە مىنىستىرى لىۋاندا 300 دىن ئارتۇق ئادەمنى ئۆلتۈرگەن ئىسرائىلىيەنى «راك» دەپ ئاتىدى
رۇسىيە ئۇكرائىنا بىلەن ئورتودوكس پاسخا بايرىمى مۇناسىۋىتى بىلەن ئۇرۇش توختىتىش ئېلان قىلدى
ئىران تاراتقۇلىرى: خارازى ئامېرىكا بىلەن ئىسرائىلىيەنىڭ «تېررورلۇق ھۇجۇمى»دا ھاياتىدىن ئايرىلدى
بېلگىيە ئۇرۇش توختىتىش كېلىشىمىنىڭ لىۋاننىمۇ ئۆز ئىچىگە ئېلىشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى
ئىران: رامكا كېلىشىمىنىڭ مۇھىم ماددىلىرى تىنچلىق سۆھبىتىدىن ئىلگىرى دەپسەندە قىلىندى
پاكىستان ئىسرائىلىيەنىڭ لىۋاندىكى «تاجاۋۇزچىلىقى»نى ئەيىبلىدى