ئىقتىساد
2 مىنۇت ئوقۇش
ترامپ ئامېرىكا مەركىزىي بانكاسىنىڭ نامزاتىنى بۈگۈن ئېلان قىلىدۇ
ترامپنىڭ قارارى ئامېرىكا مەركىزىي بانكاسى (FED) نىڭ مۇستەقىللىقى ۋە ئۇنىڭ سايلام سىياسىتىدىكى رولى مەسىلىسىدە چوڭ تىركىشىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.
ترامپ ئامېرىكا مەركىزىي بانكاسىنىڭ نامزاتىنى بۈگۈن ئېلان قىلىدۇ
ترامپ ئامېرىكا مەركىزىي بانكاسىنىڭ ھازىرقى باشلىقى پوۋېلنى ئۆسۈم نىسبىتى توغرىسىدا قايتا-قايتا تەنقىدلىگەن. (رويتېرس، ئارخىپ) / Reuters
2026-يىلى1-ئاينىڭ30-كۈنى

ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپ جۈمە (2026-يىلى 30-يانۋار) كۈنى ئەتىگەندە مەركىزي بانكاسىنىڭ باشلىقلىقىغا كۆرسىتىدىغان نامزاتىنى ئېلان قىلىشنى پىلانلىغانلىقىنى ئاشكارىلىدى.

بۇ قارار، بانكانىڭ نۆۋەتتىكى باشلىقى جېروم پوۋېل (Jerome Powell) غا قارىتا بىر يىل داۋاملاشقان كۈچلۈك تەنقىدلەردىن كېيىن چىقىرىلدى. پوۋېلنىڭ ۋەزىپە ئۆتەش مۇددىتى مۇشۇ يىل (2026) نىڭ ماي ئېيىدا ئاخىرلىشىدۇ.

ترامپ پەيشەنبە (29-يانۋار) كۈنى مۇخبىرلارغا: «مەن ئەتە ئەتىگەندە مەركىزىي بانكا باشلىقىنىڭ نامزاتىنى ئېلان قىلىمەن، ئۇ ناھايىتى ھۆرمەتكە سازاۋەر، مالىيە ساھەسىدىكى ھەممە ئادەمگە تونۇشلۇق كىشى» دېدى.

ترامپ نامزاتنىڭ «بىر نەچچە يىل ئىلگىرىلا ئۇ يەردە بولۇشى كېرەك بولغان» بىرى ئىكەنلىكىگە ئىشارەت قىلدى. بۇ، مەركىزىي بانكاسىنىڭ سابىق باشلىقى كېۋىن ۋارش (Kevin Warsh) نى تاللىغانلىقى ھەققىدىكى پەرەزلەرنى كۈچەيتىۋەتتى.

پىرېزىدېنت ترامپ ئىقتىسادىي ئېشىشنى تېزلىتىش ئۈچۈن ئامېرىكا مەركىزىي بانكاسىنىڭ ئۆسۈم نىسبىتىنى چۈشۈرۈشكە بېسىم قىلغان بولسىمۇ، پوۋېل ئېھتىياتچان بولغان ئىدى. بۇ سەۋەبتىن ئىككى تەرەپ ئوتتۇرىسىدىكى جىددىيچىلىك كۈچىيىپ كەتكەن ئىدى.

مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارTRT World - Can Trump fire Powell? Here's what's at stake

پىرېزىدېنت ترامپنىڭ بۇ ئاي (يانۋار) دا بانكا باش ئىشىتابىنى يېڭىلاشقا سەرپ قىلنغان خىراجەت مەسىلىسىدە باشلىغان تەنقىدلەش ھەرىكىتىدىن كېيىن، ئەدلىيە مىنىستىرلىقى مەركىزىي بانكاغا سوت چاقىرىقى ئەۋەتتى.

بۇنىڭغا جاۋابەن، پوۋېل ئاز كۆرۈلىدىغان بىر بايانات ئېلان قىلىپ مۇنداق دېدى: «جىنايى ئىشلار جاۋابكارلىقىغا تارتىلىش تەھدىتى بولسا، مەركىزىي بانكانىڭ ئۆسۈم نىسبىتىنى جەمئىيەتكە ئەڭ ياخشى خىزمەت قىلىدىغان شەكىلدە بېكىتكەنلىكىنىڭ نەتىجىسىدۇر.»

مالىيە مىنىستىرى سكوت بېسسېنت (Scott Bessent) باشچىلىقىدىكى نامزات تاللاش خىزمىتى تۆت كىشى بىلەن چەكلەندى، ئۇلار: كېۋىن ۋارش (Kevin Warsh)، كرىستوفىر ۋاللېر (Christopher Waller)، رىك رىدېر (Rick Rieder) ۋە كېۋىن خاسېت (Kevin Hassett).

گەرچە پوۋېلنىڭ ۋەزىپە مۇددىتى ئۈچ ئايدىن كېيىن ئاخىرلاشسىمۇ، لېكىن ئۇنىڭ بانكا مۇدىرىيىتىنىڭ ئەزالىق سالاھىيىتى 2028-يىلىغىچە داۋاملىشىدۇ. ئەگەر ئۇ بانكا مۇدىرىيىتىنىڭ ئەزاسى سۈپىتىدە قېلىشنى تاللىسا، ترامپنىڭ كۆپ ساندىكى ئورۇننى كونترول قىلىشىغا توسالغۇ بولۇشى مۇمكىن.

پوۋېل چارشەنبە (28-يانۋار) كۈنى ئۆتكۈزۈلگەن ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنىدا، مۇدىرىيەتتە قېلىش-قالماسلىق ھەققىدە پىكىر بايان قىلىشتىن باش تارتتى، ئەمما ئۆزىنىڭ ئورۇنباسارىغا مۇنداق مەسلىھەت بەردى: «سايلام سىياسىتىگە ئارىلاشماڭ، ھەرگىز ئۇنداق قىلماڭ.»

ئىزدىنىڭ
ئىران: ترامپ ئۇرۇش قوزغىيالىشى مۇمكىن، ئەمما قانداق ئاخىرلىشىشىنى كونترول قىلالمايدۇ
كولۇمبىيە پىرېزىدېنتى پېترود ئامېرىكاغا قارشى بىرلىشىش چاقىرىقىدا بولدى
كولومبىيەدە ئايروپىلان قازاسىدا 15 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى
شىمالىي كورېيە غايەت زور راكېتامۇيوت سىستېمىسىنى سىناق قىلدى
ھىندىستاندا ئايروپىلان ۋەقەسىدە مۇئاۋىن باش مىنىستىر ۋە باشقا 4 كىشى ئۆلدى
زېلېنسكىي ئۇكرائىنا زېمىن ۋە يادرو ئېلېكتر ئىستانسىسى مەسىلىسى بويىچە پۇتىن بىلەن كۆرۈشۈشكە تەييار
ئىران قوشنا دۆلەتلەرنى ئاگاھلاندۇردى
تۈركىيە بىلەن نىگېرىيە مۇناسىۋەتلىرىنىڭ دائىرىسىنى كېڭەيتىش ئۈچۈن ھەرىكەتكە ئۆتتى
ئومان دېڭىز تەۋەلىكىدە چۆكۈپ كەتكەن بىر پاراخوتتا ئۈچ فىرانسىيەلىك ساياھەتچى سۇغا غەرىق بولۇپ ئۆلدى
خىتاي ئىسلام ئەللىرى بىلەن بىخەتەرلىك ھەمكارلىقى ئورنىتىش چاقىرىقىدا بولدى
«توكيو تەيۋەن كىرىزىسىگە سەل قارىسا، ئامېرىكا بىلەن بولغان ئىتتىپاقداشلىق يىمىرىلىدۇ»
شى جىنپىڭ  فىنلاندىيە باش مىنىستىرى بىلەن ئاركتىكا خەۋپسىزلىكىنى مۇزاكىرىلەشتى
خاقان فىدان ھاماس ۋەكىللەر ئۆمىكى بىلەن غەززە تىنچلىق پىلانىنى مۇزاكىرىلەشتى
ئامېرىكا ئىران يېقىنلىرىغا ئاۋىئاماتكا ئورۇنلاشتۇردى ۋە ئىراننىڭ «سۆزلەشمەكچى» بولغانلىقىنى ئېيتتى
لۇلا ترامپنى «تىنچلىق كېڭىشى» تەشەببۇسىغا پەلەستىننى كىرگۈزۈشىنى ئويلىشىپ كۆرۈشكە چاقىردى